Г.Көбенова: Ынтымақтастықты арттыратын құжат болмақ

Егемен Қазақстан
10.08.2018 5414
2

Ақтау қаласы бұрын-соңды болмаған үлкен тарихи оқиғаның орталығына айналғалы отыр. Себебі 12 тамызда осы қалада Каспий маңы мемлекеттерінің 5-інші саммиті өтіп, онда бес ел мемлекет басшыларының Каспий теңізінің құқықтық мәртебесін анықтайтын конвенцияға қол қоюы күтілуде. Конвенцияның Каспий маңайы елдерінің өзара келісіп, ондағы барлық пункттердің тараптардың көңілінен шығатындай даярлануына 20 жылдан астам уақыт кетуі оның қаншалықты маңызды екенінен хабар береді. Яғни, бұл құжат Каспий теңізіндегі экологияның, көлік пен табиғатты пайдаланудың, шектеу қою мен қауіпсіздік сипаттарының барлық аспектілерін қамтиды.

Каспий теңізінің құқықтық мәртебесін анықтау мәселесін «Каспий бестігі» 1994 жылдан бері талқылап келеді. Бұған дейін осы мәселе бойынша Арнайы жұмыс тобының 50 отырысы, Каспий маңайы елдері Сыртқы істер министрлерінің деңгейінде 6 кеңесі өтті. Саммит қарсаңында да Арнайы жұмыс тобының отырысы мен Каспий маңайы мемлекеттерінің Сыртқы істер министрлерінің кеңесі, ішкі саясат басқармасы басшыларының кездесуі өтеді деп жоспарлануда.

Қазақстанның жан-жақты ынтымақтастықты дамыту үшін оның сенімді құқықтық негізін жасақтау қажеттілігін уақытында түсінуі үлкен нәтиже берді. Бүгінгі таңда Қазақстанның Каспий теңізіне қатысты 18 келісімшарттың қатысушысы екенін айта кеткен абзал. Оның 9-ы бесжақты тарап негізінде қол қойылған құжаттар болып табылады. Саммитте негізгі құжаттан бөлек қосымша 8 құжат «бестік» форматында қабылданады деп күтілуде.

 «Каспий бестігінің» туындаған мәселелерді шешу жолдарын ұдайы іздестіріп, ортақ бітімге келуге ұмтылуын бұған дейінгі өткен келіссөздер барысында орын алған объективті қиындықтарды еңсеруі мен дипломаттардың қажырлы еңбегінен байқауға болады. Нәтижесінде негізгі мәселелер бойынша бес ел көптеген консенсусқа қол жеткізді. Әсіресе, жағалау елдері тәуелсіз жаға шегі мен жеке-дара құқықтарға байланысты, теңізде жүзу режімдері, әлемдік мұхитқа Каспий теңізінен барлық көлік құралдарымен еркін еніп-шығу, су асты құбырларын салу бойынша келісімге келе алды.

Бұған дейін Каспий маңы елдерінің қарулануын тұрақтандыруды қамтамасыз ету, теңіз айдынында бөтен мемлекеттердің қарулы күштері жүрмеуін қадағалау принципі келісілді. Сондай-ақ таяуда өтетін саммитте 2010 жылы жасақталған «Каспий қауіпсіздігі саласы бойынша ынтымақтастық Келісімі» жобасының протоколына қол қойылады деп күтілуде. Онда браконьерлікке қарсы күрес, лаңкестікпен күрес, теңізде жүзу қауіпсіздігін қамтамасыз ету, заңсыз есірткі айналымының жолдарын жоюға бағытталған жобалар бар.

Бұл келісім бес елдің сауда-экономикалық ынтымақтастығын арттыратын маңызды құжатына айналуы әбден мүмкін. Құжат көршілес мемлекеттердің өндіріс саласындағы сауда-экономикалық байланыстар, ауыл шаруашылығы, сауда, туризм секілді ортақ салаларында халықаралық-құқықтық заңдық норманың қалыптастыруға ықпалын тигізеді. Тараптар өз ұлттық заңнамаларына сәйкес, экономикалық ресурстарды тиімді пайдалануға, ортақ инвестициялық жобалар мен бағдарламаларды жүзеге асыруға, арнайы еркін экономикалық аймақтарды құру және дамыту мәселелері жөнінде тәжірибе алмасуға, мемлекеттер арасында аудандық, аймақтық, қалаларалық әріптестікті дамытуға ықпал етеді деп күтілуде.

Егер Каспий маңы елдері теңіздің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияны қабылдап, құжат күшіне енетін болса «Каспий бестігі» кең құқықтық базаға ие болатыны сөзсіз. Бұл шекаралас елдердің түрлі салаларда ортақ әрекет етулеріне мүмкіндік беретін болады. Мемлекеттер басшылары деңгейінде қол қойылатын Конвенция мен қабылдануы жоспарланған маңызды саяси шешімдер Каспийге байланысты көптеген сұрақтардың шешілуіне үлкен ықпал ететіні даусыз.

Гүлзат Көбенова, 

ҚР Тұңғыш Президенті–Елбасының кітапханасы

ММ директорының орынбасары

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.10.2018

Журналист Джамаль Хашагджиді өлтірген арабтар екені белгілі болды

20.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей және Өзбекстан басшыларымен кездесті

20.10.2018

Үндістандағы пойыз апатынан зардап шеккендер арасында қазақстандықтар жоқ

20.10.2018

Қостанай облысында 750 мың теңге пара алған аудан прокуроры ұсталды

20.10.2018

Маңғыстау облысының кәсіпкерлер палатасында  семинар өтті

20.10.2018

Данияр Елеусінов АҚШ-та салмақ өлшеу рәсімінен өтті

20.10.2018

Мектеп туризмі отансүйгіштікке бастайды

20.10.2018

Павлодарда ТҮРКСОЙ жастар камералық хоры өнер көрсетті

20.10.2018

Ақтауда ана мен бала орталығы ашылады

20.10.2018

Сенаторлар Батыс Қазақстан облысын аралады

20.10.2018

Маңғыстау облысына ирандық делегация келді

20.10.2018

Қазақстан 2019 жылы медициналық қызметтерді көрсетудің электронды форматына толық көшеді

20.10.2018

Ғылыми-әдеби интеграция артып келеді

20.10.2018

Сыр елінде тұңғыш рет «Қорқыт. Қобыз» атты республикалық байқау өтті

20.10.2018

Кандагарда парламенттік сайлау кейінге қалдырылды

20.10.2018

Маңғыстау облысында өрт сөндірушілерге арналған ескерткіш ашылды

20.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

20.10.2018

Қызылордада  «Жолда қабылдау» акциясы өтті

20.10.2018

Сенат депутаттары Алматыдағы көпір құрылысы зауытын аралады

20.10.2018

Түрік технологы сүт өндірудің тың әдісін үйретті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу