Qazaqtyń áni keler ǵasyrǵa bara ma?

Osydan biraz ýaqyt buryn estradanyń Synthpop janrynda án shyrqap júrgen Ǵalymjan Moldanazar atty ánshiniń kezekti pikiri jelini bir dúrliktirgen bolatyn. «Qarny shyqqan, beti tabaqtaı dástúrli ánshilerdi eshkim tyńdamaıdy» degen kórinedi ol. Dástúrli án qazaqtyń jandy jeri ekeni belgili. Sondyqtan álgi sóz talaıdyń ashý-yzasyn qozdyrǵan bolatyn.

Егемен Қазақстан
04.10.2018 104
3

Moldanazardyń pikiri eń asyl dúnıemizdi jerge uryp, aıamaı taptap, keshegi Úkili Ybyraı, Birjan sal, Ámire, Júsipbek, Manarbekterdi mansuqtap jatqandaı kóringeni ras. «Jerden jik shyqty, eki qulaǵy tik shyqty» demekshi, bul qaıdan shyqqan dókeı dedik. 

Sabamyzǵa túsken soń álgi suhbatty tolyq oqyp kórsek dep oılaǵanbyz. Sóıtsek... Sóıtsek, Moldanazardyń aıtqany, dushpandyq emes, «dos jylatyp aıtady» degenge saıady eken. «Qazir dástúrli ánshiler estradashylarǵa kóp renjıdi. Olardyń pikirinshe, dástúrli án umytylyp bara jatyr. Biraq buǵan estrada ánshileri emes, ózderi kináli. Sebebi ózderine salaq qaraıdy. Qaryndary shyǵyp ketken, betteri tabaqtaı. Baıaǵy kıimmen, bir orynda turyp án aıtady. Ár óner pıardy talap etedi. Oǵan dástúrli ánshi aqsha shyǵarǵysy kelmeıdi. Qazir tehnıka damyǵan zaman. Mýzykany sapaly beınebaıanmen durystap jetkizip, sol arqyly tyńdarman júregine jol tabý kerek. Sonda ǵana jastar bolsyn, basqalar bolsyn, dástúrli ándi tyńdaıdy», deıdi ánshi.

Árıne, Moldanazar qattyraq aıtqan. Alaıda qazaqtyń klassıkalyq ónerin aldaǵy zamandarǵa alyp barýdy oılasa, dástúrli mura ókilderi muny janashyrlyq dep qabyldaýy kerek sııaqty. О́ıtkeni búgingi ýaqyttyń shyndyǵy osy. Jahandaný, sıfrlandyrý, tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa deıtuǵyn qubylystardy bastan ótkerip jatqan dáýirde dástúrli ánniń bási tómendep turǵanyn jasyrýdyń jóni joq. Qaırat Baıbosynovtaı has talantty qazir mektep oqýshysy bylaı tursyn, orta jastaǵy azamattardyń kópshiligi tanı bermeıtin jaǵdaıǵa jettik. «Naıntı ýan», Saılaýbek, «zyń-zyńdardyń» uly dúrmeginiń arasynan dombyra men qobyzdyń úni qumyǵyp estiledi, sahna men telearnadan jylystap bara jatyr. Álemge saýyn aıtqan toı-dýmandarymyzda ulttyq boıaýly án sheteldik hám ózimizdiń juldyzdar dýynyń tasasynda qalyp jatady. Keı-keıde dástúr­­li ánshi­lerge oryn berile qalsa, onyń ózinde onshaqtysyn toptap, ár ánniń basyn bir qaıyrtyp qoıady. 

Osy tusta joǵarydaǵy pikirmen kelisýge týra keledi. О́nerdi óltirmeımin dese dástúrli óner ókilderi jańǵyrýdyń jolyn izdeýi kerek-aý. Bálkim ándi qazirgi tyńdarman talǵamyna saı árlep, qubyltýǵa týra keler. Bálkim oryndaý­­­shy­nyń ózi ózgerýi kerek. Bul jerde «Dástúrli án ózgermeýge tıis» degen birbetkeı qaǵıda ulttyq mura joqshylaryna esh upaı bermesi anyq.  

Jaqynda talantty jazýshymyz Oralhan Bókeıdiń óz zamanynda osy máselege qatysty aıtyp ketken oıyn tyńdadyq. 

«Halyq ánderin biz sandyqqa salyp, qulyptap tastamaýymyz kerek. Zaman ózgergen, sıvılızasııa damyǵan saıyn onyń tyńdaýshysy da ózgere beredi. Mine osyǵan oraı bizdiń burynǵy baılyqtarymyzdy túbirli ózgertip tastamaı, sonshalyqty saqtyqpen qarap, búgingi qural-jabdyqtar arqyly, búgingi oryndaýshylyq sheberlik arqyly búgingi tyńdaýshyǵa formasyn ózgertip jetkizip otyrsaq (mazmun qalady ǵoı ádette), onda bizdiń halyqtyq muramyz máńgi jasaıdy. Ony máńgi jasatýdyń joly osy ǵana. Halyq ánderiniń estradadan ekinshi ómirin tabýyn men quptaımyn», deıdi jazýshy.

Taptaýryn soqpaqtan shyǵyp, ýaqyttyń yńǵaıyna qaraı ıkemdelýdiń, únem izdeniste bolýdyń nátıjeli jol ekenin dástúrli án ónerindegi qadaý-qadaý ónerpazdarymyzdyń áreketinen de kórip kelemiz. 

Máselen, onshaqty jyl buryn Ramazan Stamǵazıev dástúrli ándi estrada sarynymen zamanaýı formatta oryndaı bastady. Osynyń arqasynda aǵa býynnyń ǵana emes, jastardyń arasynda da «hıt» boldy. 

Sol sııaqty estradamen án aıtý Aıgúl Qosa­novanyń da tanymaldyǵyn arttyra tústi. Qazir ol osy eki baǵytty qustyń qos qanatyndaı qatar alyp kele jatyr. Budan zııan shekken joq, úlken de kishi de súısinip tyńdaıdy. Muny da dástúrli án ónerine paıdaly bastama dep aıtýǵa bolady. 

Mýzykamyzdyń tarıhyn mýltfılm etý qajet degen pikirler aıtylyp júr. Bul da ónerdi ilgeri­letýge jasalǵan ıgi qadam bolar edi. 

Ándi jetkizý tásili ǵana emes, ánshiniń de ózgerýine, jan-jaqty bolýyna týra keledi. Qaırat Baıbosynov kezinde sahnaǵa shyqqandaǵy sán-saltanatyna da asa talǵammen qaraıtyn. Halyq onyń ánine ǵana emes, kelbetine de súısinetin. Jánibek Kármenov ánshilikti ǵana murat tutpaı, zerteý isine, jazýshylyqqa da den qoıdy. Sol sııaqty, estradanyń dáýreni júrip turǵan búgingi zamanda dástúrli ónerdi saqtap qalyp, keler zamandarǵa jetkizemiz dese, ánshi-kúıshilerimizge básekege qabilettiliktiń san túrli tásilin izdeýden basqa jol joq sııaqty. 

Qambar AHMET,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу