Qazaqtyń áni keler ǵasyrǵa bara ma?

Osydan biraz ýaqyt buryn estradanyń Synthpop janrynda án shyrqap júrgen Ǵalymjan Moldanazar atty ánshiniń kezekti pikiri jelini bir dúrliktirgen bolatyn. «Qarny shyqqan, beti tabaqtaı dástúrli ánshilerdi eshkim tyńdamaıdy» degen kórinedi ol. Dástúrli án qazaqtyń jandy jeri ekeni belgili. Sondyqtan álgi sóz talaıdyń ashý-yzasyn qozdyrǵan bolatyn.

- 1526874999_user.jpeg -
Егемен Қазақстан
04.10.2018 97
3

Moldanazardyń pikiri eń asyl dúnıemizdi jerge uryp, aıamaı taptap, keshegi Úkili Ybyraı, Birjan sal, Ámire, Júsipbek, Manarbekterdi mansuqtap jatqandaı kóringeni ras. «Jerden jik shyqty, eki qulaǵy tik shyqty» demekshi, bul qaıdan shyqqan dókeı dedik. 

Sabamyzǵa túsken soń álgi suhbatty tolyq oqyp kórsek dep oılaǵanbyz. Sóıtsek... Sóıtsek, Moldanazardyń aıtqany, dushpandyq emes, «dos jylatyp aıtady» degenge saıady eken. «Qazir dástúrli ánshiler estradashylarǵa kóp renjıdi. Olardyń pikirinshe, dástúrli án umytylyp bara jatyr. Biraq buǵan estrada ánshileri emes, ózderi kináli. Sebebi ózderine salaq qaraıdy. Qaryndary shyǵyp ketken, betteri tabaqtaı. Baıaǵy kıimmen, bir orynda turyp án aıtady. Ár óner pıardy talap etedi. Oǵan dástúrli ánshi aqsha shyǵarǵysy kelmeıdi. Qazir tehnıka damyǵan zaman. Mýzykany sapaly beınebaıanmen durystap jetkizip, sol arqyly tyńdarman júregine jol tabý kerek. Sonda ǵana jastar bolsyn, basqalar bolsyn, dástúrli ándi tyńdaıdy», deıdi ánshi.

Árıne, Moldanazar qattyraq aıtqan. Alaıda qazaqtyń klassıkalyq ónerin aldaǵy zamandarǵa alyp barýdy oılasa, dástúrli mura ókilderi muny janashyrlyq dep qabyldaýy kerek sııaqty. О́ıtkeni búgingi ýaqyttyń shyndyǵy osy. Jahandaný, sıfrlandyrý, tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa deıtuǵyn qubylystardy bastan ótkerip jatqan dáýirde dástúrli ánniń bási tómendep turǵanyn jasyrýdyń jóni joq. Qaırat Baıbosynovtaı has talantty qazir mektep oqýshysy bylaı tursyn, orta jastaǵy azamattardyń kópshiligi tanı bermeıtin jaǵdaıǵa jettik. «Naıntı ýan», Saılaýbek, «zyń-zyńdardyń» uly dúrmeginiń arasynan dombyra men qobyzdyń úni qumyǵyp estiledi, sahna men telearnadan jylystap bara jatyr. Álemge saýyn aıtqan toı-dýmandarymyzda ulttyq boıaýly án sheteldik hám ózimizdiń juldyzdar dýynyń tasasynda qalyp jatady. Keı-keıde dástúr­­li ánshi­lerge oryn berile qalsa, onyń ózinde onshaqtysyn toptap, ár ánniń basyn bir qaıyrtyp qoıady. 

Osy tusta joǵarydaǵy pikirmen kelisýge týra keledi. О́nerdi óltirmeımin dese dástúrli óner ókilderi jańǵyrýdyń jolyn izdeýi kerek-aý. Bálkim ándi qazirgi tyńdarman talǵamyna saı árlep, qubyltýǵa týra keler. Bálkim oryndaý­­­shy­nyń ózi ózgerýi kerek. Bul jerde «Dástúrli án ózgermeýge tıis» degen birbetkeı qaǵıda ulttyq mura joqshylaryna esh upaı bermesi anyq.  

Jaqynda talantty jazýshymyz Oralhan Bókeıdiń óz zamanynda osy máselege qatysty aıtyp ketken oıyn tyńdadyq. 

«Halyq ánderin biz sandyqqa salyp, qulyptap tastamaýymyz kerek. Zaman ózgergen, sıvılızasııa damyǵan saıyn onyń tyńdaýshysy da ózgere beredi. Mine osyǵan oraı bizdiń burynǵy baılyqtarymyzdy túbirli ózgertip tastamaı, sonshalyqty saqtyqpen qarap, búgingi qural-jabdyqtar arqyly, búgingi oryndaýshylyq sheberlik arqyly búgingi tyńdaýshyǵa formasyn ózgertip jetkizip otyrsaq (mazmun qalady ǵoı ádette), onda bizdiń halyqtyq muramyz máńgi jasaıdy. Ony máńgi jasatýdyń joly osy ǵana. Halyq ánderiniń estradadan ekinshi ómirin tabýyn men quptaımyn», deıdi jazýshy.

Taptaýryn soqpaqtan shyǵyp, ýaqyttyń yńǵaıyna qaraı ıkemdelýdiń, únem izdeniste bolýdyń nátıjeli jol ekenin dástúrli án ónerindegi qadaý-qadaý ónerpazdarymyzdyń áreketinen de kórip kelemiz. 

Máselen, onshaqty jyl buryn Ramazan Stamǵazıev dástúrli ándi estrada sarynymen zamanaýı formatta oryndaı bastady. Osynyń arqasynda aǵa býynnyń ǵana emes, jastardyń arasynda da «hıt» boldy. 

Sol sııaqty estradamen án aıtý Aıgúl Qosa­novanyń da tanymaldyǵyn arttyra tústi. Qazir ol osy eki baǵytty qustyń qos qanatyndaı qatar alyp kele jatyr. Budan zııan shekken joq, úlken de kishi de súısinip tyńdaıdy. Muny da dástúrli án ónerine paıdaly bastama dep aıtýǵa bolady. 

Mýzykamyzdyń tarıhyn mýltfılm etý qajet degen pikirler aıtylyp júr. Bul da ónerdi ilgeri­letýge jasalǵan ıgi qadam bolar edi. 

Ándi jetkizý tásili ǵana emes, ánshiniń de ózgerýine, jan-jaqty bolýyna týra keledi. Qaırat Baıbosynov kezinde sahnaǵa shyqqandaǵy sán-saltanatyna da asa talǵammen qaraıtyn. Halyq onyń ánine ǵana emes, kelbetine de súısinetin. Jánibek Kármenov ánshilikti ǵana murat tutpaı, zerteý isine, jazýshylyqqa da den qoıdy. Sol sııaqty, estradanyń dáýreni júrip turǵan búgingi zamanda dástúrli ónerdi saqtap qalyp, keler zamandarǵa jetkizemiz dese, ánshi-kúıshilerimizge básekege qabilettiliktiń san túrli tásilin izdeýden basqa jol joq sııaqty. 

Qambar AHMET,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.10.2018

Үндістандағы пойыз апатынан зардап шеккендер арасында қазақстандықтар жоқ

20.10.2018

Қостанай облысында 750 мың теңге пара алған аудан прокуроры ұсталды

20.10.2018

Маңғыстау облысының кәсіпкерлер палатасында  семинар өтті

20.10.2018

Данияр Елеусінов АҚШ-та салмақ өлшеу рәсімінен өтті

20.10.2018

Мектеп туризмі отансүйгіштікке бастайды

20.10.2018

Павлодарда ТҮРКСОЙ жастар камералық хоры өнер көрсетті

20.10.2018

Ақтауда ана мен бала орталығы ашылады

20.10.2018

Сенаторлар Батыс Қазақстан облысын аралады

20.10.2018

Маңғыстау облысына ирандық делегация келді

20.10.2018

Қазақстан 2019 жылы медициналық қызметтерді көрсетудің электронды форматына толық көшеді

20.10.2018

Ғылыми-әдеби интеграция артып келеді

20.10.2018

Сыр елінде тұңғыш рет «Қорқыт. Қобыз» атты республикалық байқау өтті

20.10.2018

Кандагарда парламенттік сайлау кейінге қалдырылды

20.10.2018

Маңғыстау облысында өрт сөндірушілерге арналған ескерткіш ашылды

20.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

20.10.2018

Қызылордада  «Жолда қабылдау» акциясы өтті

20.10.2018

Сенат депутаттары Алматыдағы көпір құрылысы зауытын аралады

20.10.2018

Түрік технологы сүт өндірудің тың әдісін үйретті

20.10.2018

Қостанайда зағиптар үшін жол құрылымы өзгереді

20.10.2018

Бүгін еліміздің басым бөлігінде ауа райы құбылмалы болады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу