Бірлік пен бейбітшілік жаршысы

Астанада Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының VI съезі мәресіне жетіп, жиынның қорытынды құжаты – Декларация қабылданды. Биыл «Діни лидерлер – қауіпсіз әлем үшін» деген тақырыппен өткен жиынға 42 елден құрамында беделді діни көшбасшылар, саясаткерлер мен қоғам қайраткерлері бар 80-нен астам делегация қатысты. Халықаралық шарада ислам діні саласы бойынша 20-дан аса, христиан діні саласы бойынша 15-тен аса құрам және иудаизм, индуизм, даосизм, буддизм, зороастризм, бахаи және көптеген діни бірлестіктер өкілдері Съезде белсенділік танытып, өз ойларын ортаға салды.

Егемен Қазақстан
12.10.2018 1902
2

«Бейбітшілік қабырғасы» жанында құлшылық жасады

Бас қаламызда 2003 жылдан бастап үш жыл сайын өткізіліп келе жатқан жиын бұл жолы жоғары деңгейде өтті деуге толық негіз бар. Съездің алғашқы күні Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев әлемнің және жекелеген аймақтардың алдындағы жаңа заманға тән қауіп-қатерлерді атап, ғаламды құтқару жолдарын, негізгі қиындықтарды екшеп берген болатын. Съездің екінші күні әрбір сөйлеуші ойларын Нұрсұлтан Назарбаевтың баяндамасынан үзінді, мысал келтіре отырып түйіндеді.

Жалпы, Съездің екінші күнін дін көшбасшылары «Бейбітшілік қабырғасы» монументінің жанында жер бетіндегі бейбітшілік үшін дұға жасаудан бастады. Халықаралық мәдениеттер мен діндер орталығының директоры Айдар Әбуов «Бейбітшілік қабырғасының» Қазақстанның ядролық полигонын жапқанын ғана емес, әлемдегі төртінші ядролық әлеуеттен бас тартқанын айғақтайтыны туралы айтып берді. Монумент тарихтағы қайғылы оқиғалардың зардаптарын ұмытпай, жер жүзіндегі бейбітшілік пен ынтымақты қастерлеуге үндейтіндігін еске салды. 

Қорытынды құжат бірауыздан қабылданды

Қазақстан Сенатының Төр­ағасы, Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшылары съезі Хат­шы­лығының басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Астанадағы айтулы жиынды қорытындылау сөзін барлық делегациялардың бас­шылары мен қонақтарына, ха­лықаралық ұйымдардың жоғары өкілдеріне алғыс айтудан бастады. Олардың Съезд жұмысына белсене қатысып, сындарлы үлес қосқанын атап өтті. 

– Съездің жалпы және сек­циялық отырыстарында қауіпсіз әлемді нығайтуға және руха­ният пен діни дәстүрлердің рөлін арттыруға бағытталған құнды бастамалар көтерілді. Осы сипаттағы қарым-қатынастар өз жалғасын табатынына және ны­ғая түсетініне кәміл сенемін. Съездің түпкі мақсаты да осыны көздейді. Барлық конфессия өкіл­дерінің белсенділігі мен өза­ра іс-қимылдары қар­қынын жоғалтпауы тиіс.

Форум барысында ашық ай­тылған мазмұнды ой-пікірлер мен ұсыныстарды терең зерделеп, ой елегінен өткізу қажет. Әлемнің жаңа бейнесіне қатысты ортақ көзқарас пен өзара түсіністік бар екендігіне көз жеткіздік, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев. 

Сондай-ақ Сенат Төрағасы Ас­та­надағы айтулы жиынға әлем назар аударып отырғандығын да жет­кізді.

– Бүгінде Съездің шынайы алаңы – Астана ғана емес, бар­ша әлем қоғамдастығы. Себебі бүкіл әлемде әр алуан дінді ұс­та­натын адамдар Қазақстанның елор­дасындағы кездесуге зор үмітпен көз тігуде.  Ұрыс-жанжал мен үрей­ден қажыған миллиондаған адам бейбітшілікті, тыныш­тықты, тұрақтылықты қалайды. Халықтар шын мәнінде, бітім­гершілікке зәру екені анық. 

Бүгін осы залда отырған дін жетекшілері, белгілі саясаткерлер мен халықаралық ұйымдардың басшылары өз мемлекеттері мен халқына VI съездің қоры­тын­дыларын жеткізеді деп үміт­те­немін. Декларацияның негізгі ше­шімдерін азаматтық қоғамның барлық деңгейдегі институттары арқылы сіздер белсенді түр­де насихаттайды деп сенемін. Делегация басшыларына, VI съез­дің барлық қатысушылары мен қонақтарына бейбітшілік пен жасампаздық жолындағы жауапты қызметтері үшін және Съездің ізгі идеялары мен баста­ма­ларын ілге­рі­летуге қосқан қо­мақты үлесі үшін  алғыс айтамын, – деп сөзін түйін­деді Қ.Тоқаев.

Бұдан соң VI съездің тарихын­да қалатын тағы бір оқиға болды. Ол – 20 мың данамен айна­лым­ға енгізілетін пошта маркасы. Мар­каның үлгісін ортаға Қо­ғамдық даму министрі Дархан Кале­таев пен «Қазпошта» АҚ бас­қарма төр­ағасы Сәкен Сәрсенов ортаға алып шықты. Маркада Съездің лого­типі, Бейбітшілік және келі­сім сарайы, зәйтүн ағашының бұ­­тақ­­тары мен бейбітшіліктің сим­­волына айналған көгершіндер бей­­неленген. Сондай-ақ қазақ жә­не ағылшын тілдерінде «Әлем­дік және дәстүрлі діндер көшбас­шы­ларының VI съезі» деген жазу бар. 

Мазмұнды төрт тақырып

Иә, Съездің екінші күні негіз­гі талқылаулар, баяндаулар, пікір­таластар мен сөз жарыстары Тәуел­сіздік сарайында қызған еді. Ұйым­дастырушылар ұсынған тақы­рыптардың мазмұнын оның атауларының өзі ашып тұрды.

Мәселен, «Әлем. ХХI ға­сыр» манифесі жаһандық қауіп­с­із­­дік тұжырымдамасы ретін­де, «Құбылмалы геосаясат жағ­­да­­йын­­дағы діндер: адамзатты бірік­­тіруге арналған жаңа мүм­­кін­діктер», «Дін және жаһан­дану: сын-тегеуріндер мен жауап­тар», «Діни көшбасшылар мен сая­си қайраткерлер экстремизм мен терроризмді еңсеру жолында». Бұл жиындар өткен атшап­тырым залдарда ине шаншар орын болмағандығын да атап өткен жөн. Сөз басында айтқа­нымыздай, Елбасының бір күн бұрынғы саяси сындарлы сөздерінен қуат ал­ған діни қай­рат­керлер ойларын ашық айтып, неғұрлым белсен­ділік танытты.

Қай жағынан қарасақ та қазіргі кезеңде әлемдегі геосаяси және геоэкономикалық ахуал едәуір өз­герістерге тап болып отыр. Әлем­нің көпполярлы құрылымы көп­теген геосаяси факторлардың әсері­мен қалыптасуда. Халық­аралық қатынастарда шиеленістер де үдеп барады. Соның салдары­нан қай дінді болмасын халық­аралық дауларды өршіту, тер­ро­ристік ұйымдардың әрекеттерін қолдау, адамдардың құқықтары мен бостандықтарын бұзу үшін пайдалануда. Қазақстан әлемнің зұлымдықпен шырмалған тұ­сын­да қоғамдық-саяси сахнада сын-қатерлерге қарсы тұрудың амалдарын ұсынып келеді. Сондай шаралардың бірі де бірегейі – Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезі. 

Православия парламент­ара­лық Ассамблеясының пре­зи­денті, Ресей Федералдық жиналысы Мем­­лекеттік Думасының депу­та­ты Сергей Гаврилов: «Қазақ­стан Президенті Нұр­сұл­тан Назарбаев­­тың бастамасымен Аста­нада кезек­ті рет адамзат баласы үшін тағ­дыршешті кезеңде бас қо­сып отырмыз. Шын мәнінде біз қа­уіп-қатердің небір түрін, нәсіл­шілдікті, экстремизм мен терро­­ризмнің өктемдігін, босқан бос­қын­дарды, миллиондаған аш-жа­лаңаш адамды көріп отыр­мыз. Бұл жағдайлар адамзат да­муын ондаған жылға кейін ше­геретінін сезінеміз. Оны халық­аралық құқықтардың бұзылуы­ның, мемлекеттердің ішкі ісі­не араласуының, жастардың кү­ші­мен жүзеге асырылып жат­қан төңкерістердің салдары деп са­най­мын. Сондықтан да Ас­тана съезі жоғарыда аталған мәсе­лелер­ді шешудің тиімді алаңы деп есеп­теймін. Өйткені дін көш­бас­шы­лары – бізге қа­жетті се­німді қалып­тас­тыра ала­тын күш. Ал сенім негізінде әлем­дік дін көшбас­шылары қалып­тастырған қоғам­ның іргетасын нығайта тү­суге болады» дейді.

Ал Дүниежүзілік Ислам Ли­гасы Бас хатшысының кеңесшісі (САК) Мункиз Махмуд Ас-Сакар да әлемдік қоғамдастықтың, оның ішінде дінбасылардың бей­­біт­шілік жолындағы іс-қимы­лының әлсіздігін ашып айтты. 

– Әлемдегі көптеген зұлым­дықтың астарын діннен іздейтін жаңсақ, сыңаржақ ойлармен келіспеймін. Жер бетіндегі со­­ғыстар осыдан бес мың жылдай уақыт бұрын басталған. Сол кезде де, қазір де соғыс өрті шикізатқа талас, кек алу, трансұлттық ком­паниялардың шатақтарынан бас­тау алып келді. Әрине дін­дар­лар да таза болды деп есепте­меймін. Жаңа замандағы қауіп-қатерлерді кешегі отырыста Қа­зақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев нақты әрі ашық айтып берді. Әлемдік деңгейдегі бас­шының сөздеріне толық қо­сы­ламын. Әлемде қазірдің өзін­де соғыс өрті өршіп тұр. Әр­бір со­ғыста мыңдаған адамдар опат болып, мыңдаған адам­дар баспа­насыз қалуда. Халық­аралық қоғам­дастық жаңа заман­дағы жетіс­тіктерге қарамастан, сол со­ғыс­­тарды тоқтатуда дәр­мен­сіздік та­нытуда. Ғалымдардың өзі қа­жет­ті тетіктерді таба алар емес. Оның үстіне, біз – дінба­сы­лар бейбітшілік жолындағы өз мін­дет­терімізді, парызымызды толық орындап отырмағанымызды мо­йындауымыз керек. Қазір адамзатты адамшылыққа жетелейтін рух бере алмай келеміз. Демек енді Астана жиынынан соң біздер әлемді тығырықтан шығарар жолды ұсынуымыз керек. Қазіргі жағдайда тек діни көшбасшылар ғана қиындықтың күрмеуін шешер кілт таба алады, – деді ол.

Сарапшылар жоғары баға берген Нұрсұлтан Назарбаевтың «Әлем. ХХI ғасыр» манифесі – жауапкершілігі мол мемлекет пен оның саяси көшбасшысының айқын дауы­сы дейді Бразилиядан келген «UniaoPlanetaria» үкіметтік емес ұйымының президенті, «TV-Supren» телеарнасының жетекшісі Улиссис Ридель де Ресен.

– Қазақстан Президенті Нұрсұл­тан Назарбаев әлемдегі бей­біт­шілікті қалыптастыру үшін бел­сенді қызмет етіп келеді. Мем­лекет басшысының сұңғыла сая­саты, бейбітсүйгіштік қасиеті, салмақты қадамы – көп елдерге үлгі. Қазақстан – 100-ден аса этнос өкілінің тату-тәтті тіршілік кешіп жатқан берекелі ел және дінаралық, ұлтаралық татулықтың ұстаханасына айналды, – деді ол. 

Улиссис Ридель де Ресен өз сөзінде елімізде 2009 жылы өткен дәл осындай съезге қатысып, нәти­жесінде португал тілінде «Руха­ни экология» атты кітап жазға­нын мәлімдеді. Оның ағылшын тілі­не аударылған бір данасын Бей­біт­шілік және келісім сарайының кітапханасына тарту ету үшін ала келген екен. 

Жалпы, Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының VI съезінің нәтижелері әлемдік саяси сахналардан көрініс табады. 

Ал бұл жолғы жиын қатысу­шы­лардың Бейбітшілік және келісім сарайының опера залында өткен салтанатты концертті тамашалап, «Нұр Әлем» болашақ музейіне баруымен аяқталды. 

Келесі съезд 2021 жылы Ас­та­на қаласында өтетін болып келі­сілді.

Серік ӘБДІБЕК,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу