Bar dertimiz – baqaı esep

Ýaqyt ózgerdi dep jatamyz. Ýaqyt ózger­meıdi, ýaqyt – turlaýsyz. О́zgeretin ózimiz – adam. О́ıtkeni ebin tappasańyz tuz jalaısyz. Bul – ot basyp, opyq jemeseńiz de, qataryńyzdan qalasyz degen sóz. Al kim qar­nynyń toq, kóıleginiń kók, ýaıymynyń joq bolǵanyn qalamaıdy. Sol sebepti de shyǵar, qatardan qalǵannan góri ot basyp, opyq jeıtin, túbinde tutylatyn jol – jemqorlyqqa jeń ushyn tosa beredi. Birin jasyryp alady, birin basynyp alady.

Егемен Қазақстан
29.10.2018 46
3

Tipti bul rette bala-shaǵanyń yryzdyǵyn alǵa tartyp aqtalatyndar bar. Aý, atalarmyz aıtty emes pe: «qaqyraǵan altyn ordadan, qarasy mol qos artyq». Dese de durys baılamǵa den qoıar qulyq joqtyń qasy. Kirshiksiz bala kóńili úıdegi úlkenderden úırenedi. Sondyqtan erkin eldiń erteńi de ebin taýyp eki asaýǵa kánigi bolyp ósip kele me dep qaýiptenesiz... El aldynda júrip, bir-aq kúnde qoı terisin jamylǵan qasqyr bolyp shyǵa kelýdi kórý ásirese jas urpaqtyń sanasyna soqqy ekeni ras. Sebebi qulaq estise kóńil, kóz kórse júrek senedi. Aınalada aıran ishkenderdiń de, shelek jalaǵandardyń da qotanymen qoldaryna kisen salynyp jatyr. Bul – indet. Al osy indettiń kóleńkesinen kóp qaterdi kórýge bolady. «Kimniń tarysy pisse, sonyń taýyǵy bolýǵa» daıarlar osyndaı qysyltaıań kezde quıryǵyn ustatpaı ketetinin de kóresiz, estısiz. Keshe ǵana qonaqqa shaqyryp, tórine otyrǵyzǵan qaısybir jandar qolyna sý quımaq túgili, sálemdesýge de jaramaı qalatynyn qaıtersiz. «Ash báleden qash bále», «Páleden mashaıyq qashypty» desek te, bul da bir sur­qaı qylyq, ekijúzdiliktiń ekintige jetpeı en jaıy­lǵanyn ereksheleıtin dert ekenin baıqaý qıyn emes.

Qazir álgi «zamanyń túlki bolsa, tazy bop shaldyń» keri keldi. «Aldamshy bolmaı baq qaıda» degen Abaı hákimniń ashyna aıtqan arly sózi ar men uıatty jıyp qoıǵandardyń, jıyp qoıǵysy keletinderdiń ózin-ózi aqtar sózine aınalyp bara jatqan sıaqty seziledi. Qysqasy, qoǵamdaǵy bul qalyp «qyshyǵanda qasysań qan shyǵady, qasymasań jan shyǵadynyń» jaǵdaıyna aınalǵanyn ańdaımyz.

О́mirdiń ózi aldyńa kóldeneń tartady. Ilkide iri laýazymda bolǵan azamattyń ákesiniń qazasynda kileń súlikqara kortej kerýeni kósh jerge sozylǵanyn kórgen edik. Alty alash aıaýly adamynan aıyrylǵandaı aza tutqan. Qyzmet – qoldyń kiri. Búginde sol bir azamattyń aınalasynda adam qalmaǵanyn, jalǵyz jortqan bórideı jan jarasyn jalap júrgenin kórip oıǵa qalasyń. Bul qazaqqa oryntaq qymbat pa, álde kóńil qos qymbat pa? 

Osyndaıda Shona Smahanulynyń «Mańyz­dy, mártebeli, márt dediń be, baıǵus­tyń bar bedeli portfelinde» degen túıremesi eske túsedi. 

Kesheginiń kesek minezi kereksiz. Bútin, bıik bolmys bura tartardaı, berekesizdikke bastardaı kórinedi. Áıtpese, batyr babalar qas dushpanynyń da arýaq qonǵan batyrlyǵyn moıyndap, laıyqty jekpe-jektegi qazadan soń qa­ıyrym qylyp, aq jýyp, arýlap qoıyp, qaıtpas saparǵa attanǵan jerge esimin bergen dúr-minezderi, keńdikteri qandaı deseńizshi! Tarıhta Tarbaǵataıdaǵy Dolańqara taýynyń ataýy áne sondaı salqam bolmystyń eskert­kishindeı tarıhta tańbalanyp qaldy. Jáne mun­daı oqıǵalardy ondap, júzdep mysalǵa keltire berýge bolady.

Arqaly aqyn Oljas Súleımenov D.Qonaev týraly esteliginde Dımekeńniń qyzmetten ketken kezde jalǵyz qalǵan eki sátin jazǵany erekshe áser qaldyrǵan edi. Biri alǵash ret ortalyqtyń pármenimen birinshi hatshylyqtan túskende Máskeýdegi úlken basqosýda lojada jalǵyz otyryp, janyna jan jýymaı qoıǵany bolsa, ekinshide zeınetke shyqqanynda ózine óte salmaqty qoltańbalarmen usynylǵan kitap­tardy suryptap otyrýy. О́ıtkeni ol kitap­tar­dyń avtorlary da ýaqyt tezine shydas bere almaı, kúni batqan kósemge «qosobadan» tóbesin qyltıtqandar edi. Álbette, Juban Moldaǵalıev aıtqandaı, «Ketken bastyqtyń jaqsysy joq, kelgen bastyqtyń jamany joq!». Biraq osyndaı aıarlyqqa daıar turatynymyz, júzimiz aı jańarmaı ózgerip shyǵa keletini nesi eken?!.

Búginde bári baqaı esep. Jıynǵa barsańyz da, toıǵa barsańyz da, ólim-jitimge barsańyz da aldyńyzdan alqalap qaqpan qurǵan sol esep shyǵady. Shirkin, shynaıy kóńilmen shalma tastasa da rıza bolatyn kúndi saǵynasyz sondaıda! Árıne shyn maqtalyp júrgen azamattar da az emes. Maq­taýǵa tatyrlyq isi bolsa maqtaǵanǵa ne jetsin. baqaı eseptiń shyrmaýynan shyǵyp, shyn kóńilmen syryn da, synyn da aıtsa sodan úlken baǵa da, minez de bolmas, sirá! Áı, qaıdam, Qadyr Myrza Áli aıtqan sóz bar: «Búginde júz paıyz jaqsy, júz paıyz jaman adam joq» dep kesip aıtýǵa bolady. О́ıtkeni zaman kúrdeli». Rasynda, úzeńgisi segiz qabat zaman da, adam da kúrdeli. Baılaýy kelse de kúrmeýi kelmeıtin dúnıe qý – bir aǵym sý. Sol sýdyń tazalyǵyn saqtaıyq.

Dýman ANASH,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.03.2019

Наурыз мейрамын ЮНЕСКО-да атап өтті

21.03.2019

Наурыз мейрамында шаңырақ көтерген жастарға Нұрсұлтан Назарбаев ақ батасын берді

21.03.2019

Астанадағы Наурыз тойына Нұрсұлтан Назарбаев пен Қасым-Жомарт Тоқаев қатысты

21.03.2019

Президент кеңсесіне жаңа басшы келді

21.03.2019

Ерлан Баттақов Президенттің іс басқарушысы болып тағайындалды

21.03.2019

Футбол: Бүгін Шотландияға қарсы ойнаймыз

21.03.2019

Мәнерлеп сырғанау: Алғашқы жүлдегерлер анықталды

21.03.2019

Көкшетаудағы Максим Горький көшесі Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы болып өзгерді

21.03.2019

Талдықорғандағы Тәуелсіздік көшесінің атауы Нұрсұлтан Назарбаевтың есімін иеленді

21.03.2019

Кәсіпкер көпбалалы отбасына 3 бөлмелі пәтер сыйлады

21.03.2019

Астана маңындағы елдімекендерде Наурыз мейрамы тойлануда

21.03.2019

Ақтөбеде Әбілқайыр хан даңғылы Нұрсұлтан Назарбаев көшесі болып өзгертілді

21.03.2019

Шекарашылар 60 бас жылқы айдап келе жатқан барымташыларды ұстады

21.03.2019

Ақтаудағы орталық даңғылға Нұрсұлтан Назарбаев есімі берілді

21.03.2019

ШҚО: Жарма ауданында 400 оқушы «Қара жорға» биледі

21.03.2019

Владимир Путин: Нұрсұлтан Назарбаев еуразиялық интеграцияға сүбелі үлес қосты

21.03.2019

Қостанайдың басты көшесі Назарбаев есімімен аталатын болды

21.03.2019

ШҚО: Алтай ауданында көпбалалы отбасылардың балаларына дастархан жайылды

21.03.2019

Бұл жолы да биіктен көрінді

21.03.2019

Тарихты да жазды, өзі де тарих жасады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу