Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Егемен Қазақстан
06.11.2018 545
3

Áleýmettik jeliden bir baıqaıtynym, Allanyń atyn kóp aıtatyn bolyppyz. Bul, árıne, jaqsylyq, ımandylyqtyń oralýynyń belgisi. Biraq sóıte tura talqylanyp jatqan máselelerde jaqsylyqtan kóri negatıvterdi kóbirek jazamyz. Kóbine, bılikti jerden alyp, jerge salyp jatamyz. Qazirgi qazaq basyndaǵy qıyndyqtardyń bárine bir ǵana bılik kináli sekildi. Al aınalamyzda bolyp jatqan jaqsylyqtardy kórgimiz kelmeıdi. Nege?

Qazirgi Astana qalasyn aralap, jan-jaǵyńyzǵa beıtarap kózben qarasańyz, tek jaqsylyqtardy baıqar edińiz. Buryn-sońdy bolmaǵan ásem ári keremet ǵımarattar salynyp jatyr. Qala ishinde baqtar kóbeıgen. Onda bala jetektep qydyrǵan jastar men qarıalar jıi kezdesedi. Olarǵa sál qarap, qyzyqtap otyrýdyń ózi adam kóńiline tynyshtyq pen qýanysh syılaıdy. Osynyń ózi jaqsylyq emes pe?!

Qaladaǵy avtobýstar da túgeldeı jańarǵan. Minseńiz, óte jaıly. Avtobýstarǵa keń kóshelerde arnaıy júrý jolaqtaryn belgilep qoıǵan. Sondyqtan adam baratyn jerine burynǵydaı yrǵalyp-jyrǵalmaı tezi­rek jetedi. Munyń syrtynda kóshelerdi toltyryp jarq-jurq etken ásem jeńil kólikter ketip bara jatady. Bul kólik­terdiń rýlinde úrip aýyzǵa salǵandaı jap-jas qazaq­tyń qyz-jigitteri otyrady. Osyny kórýdiń ózi jaqsyl­­yq, qýanysh emes pe? Endeshe kún saıyn aınalasy­nan osyndaı qýanyshty jańalyqtardy kóretin adam­dar nege pikir jazǵanda jamandyqqa úıir bola ketedi eken?

Aýylǵa barsań, ondaǵy adamdar da buryńǵydaı emes, tirshilikke beıimdelip qalǵan. Dastarhandary toq, kóńilderi kók ekendigin baıqaısyń. Qalada salynatyn ádemi qurylystar men kottedjder endi aýylda da boı kórsete bastaǵan. Rasynda da naryqtyń alǵashqy jyldary aýyl adamdary jappaı jumyssyzdyqqa tap bolǵanda eńsesi túsip ketip edi. Júzderinen jabyrqaýlyq taby seziletin. Endi kerisinshe, qala adamynyń júzinen sharshańqylyq baıqalsa, aýyl adamynyń júzinen dalanyń tyń lebi esedi. Osyǵan qarap olardyń jany tynysh, uıqysy tátti ekendigin baıqaýǵa bolady. Al qala degenimiz qaıshylasqan ómir men básekelestiktiń ortasy ǵoı. Jańaǵydaı keremet úılerden páter alý, jarq-jurq etken jeńil kólik miný de ońaı emes ekeni anyq. Birazynyń moınynda kredıt ilinip júrgeni de ras. Biraq túptep kelgende, osynyń ózi alǵa basý, turmysty túzeý qamy ǵoı. Beınetpen kelgen dúnıeniń zeıneti de jaqsy bolmaýshy ma edi. Eń bastysy, bul arttaǵy óskeleń urpaqtyń tárbıesi úshin qajet. «Myń estigennen bir kórgen artyq» degendeı, olar ata-analarynyń búgingi jasap jatqan tirligin kórý arqyly dúnıeniń qadirin bilip ósetin bolady. Al bul – zaman jáne naryq tárbıesi. Kez kelgen halyq ta osyndaı tirshilik jolyndaǵy arpalysty bastan ótkerip baryp qana zaman yńǵaıyna qaraı beıimdelmek.

Oılap otyrsańyz, bizdiń qazaq halqynyń kórgeninen áli kórmegeni kóp sekildi. Buǵan tirshilik baǵytyndaǵy basyp ótken tarıhı joldarymyz kýá. «Týǵan jer» degen sózdi kóbirek aıtady ekenbiz. Biraq Keńes Odaǵyna deıin sol týǵan jerimizdiń bir ǵana qasıetin maldanyp kelippiz. Ol – jerdi mal jaıylymdyǵy retinde ǵana paıdalaný. Keńes Odaǵy kezinde qaýymdasyp egin egýdi úırendik. Sonyń nátıjesinde qazir kóp qınalmaı-aq álemdegi iri kólemde astyq eksporttaıtyn on eldiń qatarynan oryn alyp otyrmyz. Al táýelsizdigimiz qolǵa tıip, elimizge naryq kelgennen keıin kóbimiz qalaǵa kelip qonystanyp, qalalyq halyqqa aınala bastadyq. Soǵan saı aldymyzdan sandaǵan kásip túri ashylyp otyr. Biraq onyń kóbin áli meńgere qoıǵan joqpyz. Sol tańdaǵan kásip túrin tolyq meńgergende ǵana jerimizdiń basqa da qasıetterin ashyp, álemniń baıyrǵy halyqtaryndaı tirshilikke beıim bolatyndyǵymyz anyq.

Qysqasy, qazirgi zaman kóńili dalasyndaı darhan qazaq halqyn tirshilik talqysyna salyp tur. Sol tirshilikke tolyq beıimdele almaǵandyqtan qınalǵan kezimizde buryńǵydaı aıǵaı-uıǵaıǵa basyp jibergimiz keletin sekildi. Feısbýktegi kóptegen «negatıv» jazbalardy sonyń áserinen týyndaǵan dúnıeler dep esepteımin. Áıtpese, biz kórgen qıyndyqtardy kórshimiz ózbek halqy kórmeı otyr ma? Biraq sol halyqtyń ókilderiniń arasynan óz taǵdyrynyń nalasyn ekinshi bireýge artpaq bolǵan eshqaısysyn baıqamadym. Olar dál qazir shetelden bilim alý, jańa tehnologıalardy meńgerý jaǵynan bizden artta turǵanymen, eńbek etýge kelgen kezde yń-shyńsyz-aq aldymyzǵa túsip, alǵa basyp barady. Sebebi kórgeni kóp, ejelden saýda jasap, jer emshegin emgen, mádenıetti boıyna sińirgen halyq.
Áıtpese, bizdiń bıliktiń olardikinen artyq bolmasa, kemdigi joq. Bılik shamasy kelgeninshe halyqty uıystyryp, jańalyqtarǵa úndep, alǵa qaraı basýymyzdy qalap otyr. Bıliktiń áreketteriniń bári durys deýge kelmes. Bári durys dúnıe bul ómirde bola qoımas. Biraq onyń ustap kele jatqan basty baǵytynyń durys ekendigi daý týdyrmas. О́ıtkeni biz TMD keńistigindegi kóptegen halyqtardyń aldyna osy arqyly tústik qoı.

Endeshe, feısbýkte pikir jazbas buryn kóp máse­leni oı eleginen ótkizip alǵanymyz, jazý máse­lesine jaýapkershilikpen qaraǵanymyz jón sekildi. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.01.2019

Елімізде бала асырап алу жөніндегі ұлттық агенттік құрылады

15.01.2019

Македония бұдан былай екі тілді мемлекет

15.01.2019

Астанада алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетушілер саны ұлғаяды

15.01.2019

Жер үшін жетпіс мың арызды арқалаған Ақтау

15.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Никол Пашинянға құттықтау жеделхатын жолдады

15.01.2019

Зарина Дияс Australian Open турнирінің алғашқы кезеңінде сүрінді

15.01.2019

Елбасының Жолдауы – еліміздің кемел келешегі

15.01.2019

Бүгін Википедияның он сегізінші туған күні

15.01.2019

Әулиеаталық «Ақкербез» би ансамблі Әбу-Дабиде өнер көрсетеді

15.01.2019

Мемлекеттік сатып алу жүйесін жетілдіру жалғасып жатыр

15.01.2019

Көкшетауда Құран жаттау орталығы ашылды

15.01.2019

2018 жылдың 11 айында Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 20,5 пайызға өскен

15.01.2019

Аршалы ауданының халқы суды үнемдеуге көшеді

15.01.2019

ҚР ҰЭМ: 2018 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның ІЖӨ өсімі 4,1% құрады

15.01.2019

Ақкөл – Қазақстандағы алғашқы «ақылды қала» болады

15.01.2019

Аида Балаева: Қазақ әдебиеті антологияларын БҰҰ-ның 6 тіліне аудару - ерекше жоба

15.01.2019

Полиция департаменті: Алматыдағы қылмыстық жағдай тұрақты

15.01.2019

Ж.Қасымбек: Өнімді ілгерілету кезіндегі техникалық кедергілерді жою бойынша жоспар әзірленді

15.01.2019

Екпеден бас тартудың салдары

15.01.2019

Артем Захаров: Азия чемпионатында күтпеген жайттар болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ataý men aqaý

Dúken, meıramhana, qonaq úı, shashtaraz, sulýlyq, sán salondary, basqa da túrli nysandardyń ataýy mańdaıshaǵa japsyryla salǵan jáı ǵana jazý emes, ulttyq bolmysymyzdy, ulttyq rýhymyzdy, qoǵamdyq sanany qalyptastyratyn, tárbıelik máni zor mańyzdy faktor sanalady. Solaı degenmen ókinishke qaraı, bul qurǵyryń túbiri sýyrylmaı qalyp qoıatyn aramshópti qansha otaǵanyńmen qaıta-qaıta qaýlap shyǵa beretini sıaqty áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan túıini kóp túıtkildiń birine aınalyp otyr.

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

«Birlikten» – Jastar jylyna deıin

Tarıhı derekterge kóz júgirter bolsaq, Uly dalada qanat jaıyp, qaǵanat qurǵan túrki halyqtary, onyń ishinde kóshpendiler kóshiniń erekshe jaýjúrek qazaq ulysy el isine jas tulǵalardy erte aralastyra bilgen. Ol úrdis ult táýelsizdigin saqtap qalý jolynda sonaý Kúltegin zamanynan beri úzilmepti. Uly qaǵan jaıly kóne tas jazbalarda onyń on alty jasyna kelgende alty chýb soǵdylarǵa qarsy attanyp, jıyrma bir jasynda Chacha Seńmen shaıqasqany aıtylady. Odan beride úsh júzdiń basyn qosqan qazaq hany Abylaı sultan jıyrma jasynda erligimen elge tanylyp, memlekettik iske jastaı aralasqanyn bilemiz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу