Мың шақырымдық жол алғашқы қадамнан басталады

...Небәрі бес жасар Мей­рам­бектің сол бір күнгі көр­ген қиянат-қияметі, күш­тінің әл­сіздің алдындағы әлім­жет­тігі – оның құй­тақан­дай жү­регіне ғана емес, бүкіл өмі­ріне сілкініс, кеу­десіне жа­нартаудың жылт еткен шоғын тастағанын ол кезде біле қоймаған шығар...

Егемен Қазақстан
07.11.2018 12363
2

Онда олар Алатаудың бау­райы, Үшқоңырдың етегіне көлбей орналасқан Шамалған ауылында тұратын. Бүбіш апа Мейрамбегі екі жасқа тол­ғанда арқа сүйер отаға­сы­­нан айырылып, артында үйел­мелі-сүйелмелі үш ұлы­мен аңырап қалады. Шамал­ғаннан күнкөріс қамымен Ал­маты облысы, Жамбыл ауданы, Үңгіртас совхозының Ақдала бөлімшесіне көшіп кел­генімен, жесірліктің, же­тім­діктің қиындығы бұл отбасын айналып өте қоймайды. Шиеттей бала-шаға екен, жоқ­­­шылық көріп отыр ғой деп, қол ұшын бергендер де, же­сір, жетімектер деп мен­сін­бей, мұрын шүйіріп қыр көр­сеткендер де болды-ау. 

Мал баққан адам біледі, қой­ды көктемде қырыққаннан кейін күпкіге түсіреді. Содан ауылдағы бар малды күпкіге ай­дауды Бүбішке тапсырады. Ол күпкіңіз ауылдан он бес шақырымдай. Әлімжеттік емес пе, небәрі бес-ақ қойы бо­ла тұра, әрқайсысында елу шақ­тыдай қойы бар ауылдас­тары бес жүз басқа жуық бір отар қойды алдына сал­­сын. Тек жаны ашыған көр­­шісі ғана көтерем есегін береді. Қайтсін, балалары қойды жаяу жалпылап айдап апарғаны өз алдына, қиын­дықтың көкесін содан кейін көрсін. Анасы есекпен бір жағында жүргенімен, жан-жаққа жамыраған қойды жинап, айдауда Мейрамбектің есі кетеді. Кетпей қайтсін, күн­­нің ыстығы, шөл қыс­қа­­ны бар, бір күнде отыз ша­қырымдай жүру бес жасар ба­ланың сілесін қатырады. Зорыққаны сонша, үйге ке­ле­сімен ыстығы көтеріліп, есі­­­нен танып құлап түседі... 

Айта берсең мұндай қиын жағ­дайлар олардың басынан көптеп өткен. Жолбарыс өз жарасын өзі жалап жазатыны сияқты байғұс ана тағдырына налып, момындығынан тепе­ріш-қақпайлар көріп, шер ше­мен көкірегі удай ашыған шағында, пысылдап ұйықтап жатқан құлыншақтарына қа­рап, «осы алтындарым аман бол­са, әлі-ақ ержетіп, біз де адам қатарына қосылармыз» де­ген үміт отына жылынатын. 

Мейрамбек он жылдықты ин­­тернатта жатып, оқып бі­тірді. Онда да үйге келсе ки­­­ноға барып, ләңгі теуіп, ве­ло­сипед мініп, әкесі шашы­нан сипап, маңдайынан иіс­кейтіндей, болмаса басқа ба­ла­лар сияқты «папалап» еркелейтіндей жағдай бол­ған жоқ. Буыны бекіп, топшысы қатайған шағында Мей­рамбек өз тағдыры тек­ өзі­нің қолында екенін тү­сі­не­ді. Тұлпарлығы тай кезінен білінген бала күшпен қуатты қай­сарлығынан алады. Ен­ді тек біліммен достасу қажет­тігін тастүйін түйсінеді. Мек­­теп­­ті бітірген соң тек әу­лет­тегі, ауылдағы емес, қо­ғам­дағы әділетсіздікке, озбыр­лыққа қарсы шығатын, соны әділ шешетін қызметте болсам деп армандап, заңгерлік мамандыққа түсуді мақсат етіп қояды. Ол үшін сенетін «кө­кесі», «ақшасы» жоқ, тек мек­тепті алтын медальға бі­тіру. 

«Жай мұғалім хабарлайды, жақсы мұғалім көрсетеді, ұлы мұғалім шабыттандыра­ды», деген қағылез, зерек ба­­­­ла­ның болашағынан үміт күт­кен сол кездегі Үңгіртас мек­теп-интернатының мең­герушісі Жалғасбай ағайы ба­­ланың бетін қақпай, қайта қа­наттандырып отырды. Ба­лаң жігіт дегеніне жетіп, мек­тепті алтын медальға бі­тір­генмен, алдынан тағы да әділетсіздік шықсын. ҚазМУ-дың заң факультетіне тап­сырғанымен, бір сабақтан төрт қойып, конкурстан өт­­пей­ді. Өзінен төмен ба­ға алған үміткерлердің жо­лы болғанын көргендегі ал­қымға тығылған өксігін айт­паңыз. Бірақ, өзіне сенімді жігіт тауы шағылғанмен, ал­ға ұмтылып ауылдағы плем­зауыт­қа жұмысшы болып кіреді. Әскерден келген соң Тал­­дықорғандағы заң техникумын қызыл дипломға бі­тірсе де, алған бетінен қайт­пай­тын қайсар жігіт арманына сатқындық жасамай, тек бе­­сінші рет барғанда ҚазМУ-дың­ заң факультетіне оқуға тү­седі. 

– Өмірде қиыншылық кө­ріп, жалғыз шешеміздің етегі­нен ұстадық, – деп анасын ес­ке алады бүгінде алпысты ал­қымдаған жігіт аға­сы. – Біз­де тек «әкемізден жас­­тай қал­са да, күйеуге шық­пай барлық өмірін балаларына арнаған ана­мыздың айт­қан сөзін, берген тәрбиесін ақтайық» деген ой болды. Ананың мейірімі өл­­шеу­ге келген бе. Әлемнің жа­ры­ғын сыйлаған анасына деген құрметі, махаббаты Мей­рам­бекте бір сәт үзілген емес. Бір өкініші, әттеген-айы – өмір­­ден ертерек кеткені. 

Мейрамбек заңгерлік ең­бек жолын Алматы облысы Қас­келең аудандық халық сотында сот орындаушысынан бастап, онда он жыл істейді. 1994 жылы Алматы Көлік про­куратурасында стажерден бас­тап, Бас прокуратура­да, Әділет министрлігінде, сот саласында да әртүрлі деңгей­дегі қызметтер атқарады. Бү­гінде Алматы облысы со­ты­­­ның төрағасы. «Мың ша­қы­рымдық жол – алғашқы қадамнан басталады» дейді қытай ойшылы Лао Цзы. Мей­рамбек осы өз биігіне қа­­дам­дап, әрбір саланың бар­лық баспалдағынан өтіп жетті. Өйткені, оны өмір­дің ызғарлы қара суығы қа­тайтты. Ол кез келген жеңіс қиындықсыз келмейтінін түйсінді. «Же­тек­­теп салған тазы түлкі ал­мас». Өз білімі, талпынысы мен таланты, ынта-жігері, қай­сарлығы, жанкешті еңбегі оны төрге шығарды. Дүниеде сат­пайтын бір нәрсе болса, ол – ма­мандық, оған адалдық еке­нін білді. 

Қай заманда да би болу, билік айту оңай болмаған. Егер «Бүгінгі судья қандай бас­­ты қасиеттерімен ерек­шеленуі керек, үлгілі сот қан­­­­дай болуы керек» деген сауал қояр болсақ, бір Мей­рамбектің бойындағы бол­мыс-бітімінен, күнделікті өзін өзі дамытып отыратын дайындығынан, білім-бі­лік­тілігінен бекемдеп жауап та­­­­басыз. Әрине үлгілі сот – үл­­­гілі судьядан шығады. Ол­ қай уақытта үлгілі болады,­ оның шешімдері заңның талаптарына сай болғанда, үкімдері бұзылмағанда. Сон­дай-ақ судьяның жеке ба­сының қасиетіне, ой өрісіне де көп байланысты. Өмірде кө­ріп жүргеніміздей, түрлі дәрежедегі судьялар бар. Ше­­шімді жау шапқандай суды­ратып оқып шығатындар да кездесіп қалады. Ал Мә­кең болса әр істің баяны­на,­­ шешіміне қарай өз мі­нез­-құлқын реттеп отыра­ды. Өйткені шындық – көп,­ ақиқат – жалғыз. Әсіре­се ал­дында баскесер, қаты­гез жа­уызды, лаңкесті көрген­де сесімен, айбарымен тұй­ғын­дай түйіліп, састырады. Демек, төрелік айтып, адам тағдырын, өмірін шешіп отыр­ған қазының, бидің өзінің де жүрсе – жүрісі, сөйлесе – сөзі мығым болғаны абзал. Бірде Алатауына тартқан мінезіне са­лады. Кейде ешкім көтере бер­мейтін кесек мінезімен тура тартып, тура сөйлеп, бір­де қатты, бірде жұмсақ ай­татыны бар. 

Он жылдан астам сотқа төрелік жасаған басшының қарым-қабілетінің бедерлене тү­сетін тұсы – оның ұтқырлы ұйым­дастырушылығында. Жұ­­мысқа кіріскенде жа­пы­­рып істейтін ерен қайратты­лы­­ғы,­ сұң­ғылалығы – қызмет­кер­ле­рінің қайсысының қо­лы­нан қандай іс келетінін, дайын­дығын, ізденгіштігін, адам­гершілігінің қай дең­гейде екендігін ішкі бароме­трі­мен сезініп отыруға көмек­теседі.

Ең бастысы – мектепті қа­­зақша бітірсе де, екі тілге бір­дей жорғалығы. Қай тіл­ге салсаң да ұршықтың жі­бін тар­қатқандай. Ал шешен­дігі өз алдына. Мақалдап, та­­уып сөйлейтін аузы дуалы, сөзі уәлі шешен би­лер­ Мейрамбектей-ақ бол­ған шығар. «Оқымаса – ой тоқырайды» деген,­ кітап­ты өмірлік серігі ет­кені – өзі­не қазынаны, жан­ азы­ғын кі­­­тап­­тан табады,­ ақыл­дың ке­нін содан іздейді. Сон­дық­тан да шығар, сөзге деген құрметі жоғары, әсі­ресе сәу­лелі сөзге. Соны әс­пет­теп­ жинап, әспеттеп жет­кізеді. Ол жағынан рухани­ бай адам. Оған қоса фе­ми­­даның тарланы, заң ғы­лым­­дарының докторы, профессор М.Таймерденовтің са­раптамалық ой-толғамдары және практикалық тәжіри­бе­сінің үш ғылыми кіта­бында айқын көрініс табуы, медиациялық билер­ со­ты концепциялық зерт­те­­ме­­лерінің негізін қалау­шылардың бірі болуы, сон­дай-ақ сот төрелігінің кө­кейкесті тақырыбына жүз­деген ғылыми мақаласы, ұс­­­­­таз­дыққа да уақыт тауып, Тал­­­дықорғандағы Жетісу мем­­лекеттік университетінің заң факультетінде дәріс оқуы – бүгінгі жаңашыл, сауатты за­манауи судьяның болмысын аша түседі. 

3-дәрежелі мемлекеттік әді­лет кеңесшісі, өмірлік ұс­­­та­зы Болат Сембин аға­мыз­дың: «Мейрамбек са­уат­­ты заңгер ғана емес, ха­лық­­аралық дәрежедегі сот жү­йе­­сін құрудағы, өзінің пі­кірі бар білікті қоғам қай­рат­кері. Өмірге деген талпынысы, ерін­бей еңбектенуі ғылымда да жаңалықтар ашуға мүм­кіндік берді. Бұған өзім куә бол­­ған докторлық диссертациясын қорғағанда отандық, еуро­палық ғалым­дардың айт­қан пікірлері то­лық дәлел», деуі көп жайт­ты аң­ғартса керек. 

Ұзақ жылдар осы сала­да қызметте болғандағы тағ­дыр­дың тартқан сыйы шығар, жақ­­сы адамдарға кезікті. «Өз ойы, өз пікірі бар бала екен, мынадан бірдеңе шығады» деп іліп алған ағаларының жақсылығын, жарығын көп көрді. Бүгінде дос-ағалары Болат Сембин, Оңласын Жұ­ма­беков, Марат Нұрбеков, Бек­тас Бекназаров, Қайрат Мәми, Игорь Рогов, Георгий Ким есімін құрметпен атаса, «ағасы бардың жағасы бар» деген, өзінің ағалық тәр­биесін, қамқорлығын көр­сетіп, қанатының астына алған Болат Әбішұлына, Петр Проковьевичке асқан ықы­ласын білдіріп, соларға бір рахметін жеткізуді азамат­тық, бауырлық парызы санайды. 

Бүгінде Мейрамбек өз­ отба­сының ғана емес, Тай­мерде­новтер әулетінің оқ өт­­пес қорғаны, жел өтпес ор­­маны. Үлкен бауырлары Се­рік пен марқұм Қайраттың жар жағына пана, күн жағына сая болды. 35 жыл бірге қол ұстасып келе жатқан құдай қос­қан қосағы Күләші осы әу­летке алтын босаға болып бекіп, бағын да, сағын да­ көтере білді. Көрікті қыз, мақтан тұтар үш ұл әкелді. Анасынан кейінгі ең жақын адамы, тілеулесі, тілеуқоры бола біліп, атқа мінген аза­матының абыройын, парасатын биіктетуге күш салды. 

Судья болу бар да, судья болып қалу бар. Отыз жылға жуық өмірін осы салаға арнап, іргелі тәжірибе жинақтап, оны ғылыммен ұштастырып, өз­ мамандығының биігіне шыққан болмысы бөлек болат мінезді жан бүгінде ақырын жү­ріп, анық басады. Оның көп жылғы әділет, сот және құ­қық қорғау жүйесіндегі қажырлы еңбегі «Парасат» орденімен, «Құрметті судья» атағымен, көптеген медальдармен атап өтілді. Құқықтық мемлекет құру жолындағы қазақ заңгерлерінің, би-су­дья­­­ларының ішіндегі тегеу­рінді, тұғырлы тұлға­сына, ны­­саналы жүйрігіне айналған бү­гінгі біздің кейіпкеріміз Мейрамбек Таймерденов өмір­ мектебін де, заңды да әлі оқып, тоқып келеді... 

Гүлзейнеп СӘДІРҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.03.2019

Қостанайдың аудандары мен қалаларында елорданың жаңа атына орай акция өтті

26.03.2019

Қостанай облысында полицейлер азаматтық алып берді

26.03.2019

Сенат Төрағасы Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі Төрағасымен телефон арқылы сөйлесті

26.03.2019

Мамандар Қаламқастағы апат зардабын өрт ауыздықталған соң анықтамақ

26.03.2019

«Қаламқас» кен орнындағы жағдай бойынша қылмыстық іс қозғалды

26.03.2019

Сыртқы істер министрінің орынбасары тағайындалды

26.03.2019

Мен кешегі шалдарды түгел көрдім

26.03.2019

Қазақстан мен Вьетнам арасындағы өзара құқықтық көмек туралы шартты ратификациялау туралы заң жобасы қаралды

26.03.2019

Сенат комитетінде арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралызаң жобалары қаралды

26.03.2019

Ақтамберді жыраудың басына кесене орнатыла ма?

26.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Украина Президенті Петр Порошенкомен телефон арқылы сөйлесті

26.03.2019

Ержан Жылқыбаев еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі болып тағайындалды

26.03.2019

Алмат Мадалиев Әділет вице-министрі қызметіне тағайындалды

26.03.2019

#NurOtanTrends пікірталас алаңының кезекті отырысы өтті

26.03.2019

Францияның Бас Консулдығы «Франция мәдениеті» байқауын ұйымдастырды

26.03.2019

Алматыда алғашқы «Қыз Жібек аруы» байқауы өтті

26.03.2019

Академик Асқар Жұмаділдаев жасырған есебін шығарған СДУ студентіне 100 доллар сыйақы берді

26.03.2019

Байқау жеңімпаздары оңтүстікті аралайды

26.03.2019

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Алматы қаласына барды

26.03.2019

Нұр-Сұлтан – Токио бағытында рейс ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу