Táýelsizdiktiń tánti bolar tusy kóp

Jylda, Táýelsizdik kúni jaqyndaǵan saıyn osy ýaqyt ishinde elimiz qandaı jetistikterge jetti degen saýaldy ózimizge qoıyp, ony saralaýǵa tyrysamyz. Biraq mundaıda jappaı aıtylyp júrgen jetistikterdi emes, ózimiz baıqaǵan jeke kózqarastaǵy tabystardy taldaýǵa tyrysamyz. Sonyń ishinde kózge túsetin bir ǵanıbetti jańalyq – halqymyzdyń burynǵydaı eshkimnen qysylmaı, kimmen bolsa da ómirdiń barlyq salasynda ıyq teńestire túskeni.

Егемен Қазақстан
21.11.2018 111
3

Uzaq jyldar boıy ımperıalyq saıasattyń astynda eńsemiz tómen bolyp kelgeni belgili. Jergilikti halyq maqsatty túrde zamanaýı kásipterden – ónerkásiptik, tehnıkalyq saladan shettetilip, bular bizge artyq sybaǵadaı kórinetin. Bizdiń jetistigimiz tek mal baǵý baǵytynda ǵana baǵalanatyn. Astyq óndirý de basqalardyń úıretýimen ǵana qol jetkizilgen tabys retinde qazaqqa tolyqtaı tıesili bolmaıtyn. Al ádebıet, óner, ǵylym salalarynda da aramyzdan birdi-ekili ǵana adamdar ǵana tanylyp, olardyń da eńbegi jyrymdalyp qana kórinetin. Basqalar tipti kózge ilinbeıtin. Sportta da qazaqtyń mańdaıy jarqyraǵan tusy az. Sonyń ishinde qazaq balýandary men boksshylary tek jeńil salmaqtarǵa ǵana shyǵarylyp, top jaratyn. Nebir talantty sportshylarymyzdy qurama komandaǵa qospaı, túrli qıturqy sebeptermen yǵystyryp otyratyn. 

Tipti tutas odaqqa ortaq bolýǵa tıisti ortalyq teledıdardan da jergilikti halyq sırek kórinetin. Birli-jarymy kórine qalsa, bárimiz eleń etip, tóbemiz kókke jetkendeı qýanatyn edik. Al qazir kórshi eldiń ortalyq arnalary Qazaqstandy, ásirese qazaqtardy KSRO-nyń kezindegiden áldeqaıda jıi kórsetetin boldy. Bul tek bir salada ǵana emes, qoǵamnyń bar salasynda da osyndaı ilgerileýshilik anyq baıqalady. Ánshilerimiz de, basqa óner túriniń juldyzdary da, ǵalymdarymyz da kórshi elder turmaq, álemdik sahnalardan, arnalardan jıi shyǵatyn boldy. 

Talantty ul-qyzdarymyz sporttyń da barlyq túrinde top jaratyn halge jetti. Buryn tipti óz aramyzdaǵy keıbir keraýyz skeptıkterimiz «qazaqtardyń qolynan boks pen kúresten basqa ne kelýshi edi» dep kúletin. Qazir, Qudaıǵa shúkir, sporttyń barlyq túrinen, sonyń ishinde elıtalyq túrlerinen de qazaq balalary alǵa shyǵyp jatyr. Máselen, kórkem gımnastıkadan Álıa Iýsýpovanyń shákirti Sábına Áshirbaeva álemdik arenalarda top jardy. Azıanyń úsh dúrkin chempıony bolǵanynyń ózi nege turady? Buryn gımnastıkadan tek basqa ulttyń adamdary ǵana kórinetin edi. Al olar jarqyrap kózge túse bastasa dereý ortalyqqa, eń quryǵanda Ýkraına men Belorýssıaǵa qaraı bet túzeıtin. Máselen, Olımpıada chempıony bolǵan Nellı Kım Qazaqstannan birden ketip qalǵan edi ǵoı. Basqa sportshylar da solaı. Al qazir ondaılar ózimizde qalady, tipti basqa elderde baǵy janbaǵandar Qazaqstanǵa kelip, bıik tabystarǵa qol jetkizip jatyr.

Reseıdiń Hanty-Mansy qalasynda ótip jatqan shahmattan áıelder arasyndaǵy álem chempıonatyna úsh birdeı qazaq qyzy qatysty. Búkil álemniń 28 elinen tańdaýdan ótip kelgen 64 shahmatshy ortasynda úsh qazaq qyzy júrgeniniń ózi úlken tabys qoı. Buryn, Stalın zamanynan beri «KSRO-nyń erkesi» bolyp sanalǵan grýzın halqynyń ókilderi Nona Gaprındashvılı, Maıa Chıbýrdanıdzeler oınaǵanda álem chempıonatyna qatysý bizdiń qyzdarymyzdyń túsine de kirmeıtin. Al qazir, álemdegi myqty shahmatshylar shyǵatyn ortalyqqa aınalyp kelemiz. Sonyń ishinde 18 jastaǵy Jansaıa Ábdimálik shırek fınalǵa jetip, 2015 jylǵy álem chempıony ýkraınalyq Marıa Mýzychýkty alǵashqy oıynda jeńip, tek kelesi oıyndarda ǵana jeńilip qaldy. Dınara Sádýaqasova men Gúlishan Naqbaeva da jaqsy oıyn kórsetti. Jansaıa byltyr ǵana 20 jasqa deıingi qyzdar arasynda álem chempıony atanyp, áıelder arasyndaǵy halyqaralyq grosmeıster ataǵyn alǵan edi. 

Búkil dúnıejúzin sharlap, qazaqtyń tól melodıasymen álemdi aýzyna qaratyp júrgen Dımash Qudaıbergendi tipti qalaı maqtasaq ta artyq emes. Mýzykanyń azýyn aıǵa bilegen bilgishteriniń ózi oǵan qarap aýzyn ashyp, kózin jumady. 

Mine, osynyń bári de táýelsizdiktiń arqasy. Áıtpese, 70 jyl Keńes Odaǵynyń qol astynda bolǵanda qazaqtan osyndaı juldyzdar shyqsa qaıda qalypty? Árıne, yqtyryp, buqtyryp júrmese shyǵatyn da edi. Tek táýelsizdiktiń arqasynda ǵana eńsemiz tiktelip, eńbegimiz jana bastady. Qazaqtyń oıy asyp, boıy túzelgendiginiń belgileri osylar. Endi tek Qazaqstan ózindegi asyldaryn shashyp almaı, olarǵa qoldaý kórsetip, kerek bolǵanda qorǵap júrýi mindet. 

Jaqsybaı SAMRAT,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

11.12.2018

Маңғыстау облысының әкімдігі Халықаралық жасыл технологиялар орталығымен меморандумға қол қойды

11.12.2018

Алматы облысында «Маревен Фуд» зауыты іске қосылды

11.12.2018

Жерлесіміз УЕФА Атқару комитеті мүшелігіне ұсынылды

11.12.2018

Ақтөбе облысының жастары сарапшылармен бірге Президент мақаласын талқылады

11.12.2018

Талғар агробизнес және менеджмент колледжі 100  жылдығын атап өтті

11.12.2018

Қазақстандық автоөнеркәсіп саласына ірі инвестор келді

11.12.2018

Дональд Трамп Қазақстанды Тәуелсіздік күнімен құттықтады

11.12.2018

Қ.Тоқаев Чехия және Жапония елшілеріне алғыс білдірді

11.12.2018

Қазақстанда ойнайтын үш футболшы Арменияның үздігі атануға үмітті

11.12.2018

Аян Бейсенбаев «Жыл спортшысы» атанды

11.12.2018

Теміртас Жүсіпов: Жылдың үздік боксшысы атағын аламын деп ойламадым

11.12.2018

Елбасы қазақстандық өнім шығаратын үш кәсіпорынды іске қосты

11.12.2018

Ж.Қасымбек әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері туралы баяндады

11.12.2018

Ауыл шаруашылығы өнімдерінің өндірісі 2,9%-ға артты - А.Евниев

11.12.2018

Биылғы мемлекеттік бюджеттің орындалу қорытындылары қаралды

11.12.2018

Үкіметте жекешелендірудің кешенді жоспарын орындау барысы қаралды

11.12.2018

Н.Нығматулин Чехияның Қазақстандағы Елшісі Э.Жигованы қабылдады

11.12.2018

ЖІӨ тұрақты өсімі үш ай бойы 4,1% деңгейінде сақталып отыр - ҰЭМ

11.12.2018

Алматыда мамандандырылған Халыққа қызмет көрсету орталықтары ашылды

11.12.2018

Таразда сатушысы жоқ дүкен ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу