«Barak» bıznesi

«Adam – Allanyń múlki, dúnıe – adamnyń múlki». Bir jyldary belgili kósemsóz sheberi Qalı Sársenbaı aǵamyz osylaı dep jazǵan edi. Álbette, týmaq barda, ólmek bar. Jaratýshydan bolǵan soń qandaı jaǵdaıda alsa da pendesiniń qolynan keler qaırany joq. Biraq ólimde ózekti órteıtin ókinish bar. Qapıada qyzyl jalynǵa oranǵan bir úıdiń bes jaýqazyny, kámeletke tolmaǵan bes búldirshini – kúlli eldiń ózegin órtegen, opyndyrǵan oqys oqıǵa. Mundaıda ata-ananyń ahýalyn aıtýdyń ózi artyq. Sýyt habar otandastarymyzdyń qolqasyn sýyrǵandaı áser etti. Sonymen qosa qoǵamymyzda qordalanǵan kóp jaıtty de sýyrtpaqtap alǵa shyǵardy. Sonyń biri – jabaıy ýrbanızasıadan týǵan baspana máselesi.

Егемен Қазақстан
07.02.2019 1001
3

Mıllıonnan asa turǵyny bar megapolısterdiń mańaıyndaǵy eldi mekenderde úısiz-kúısiz jandarǵa jalǵa beriletin baraktar men jataqhanalardy jıi baıqaýǵa bolady. Keıbirinde ishinde ydys-aıaq jýatyn bir buryshy bolady. Qaltasy jetkeni árıne jýynatyn ornyna deıin salyp beredi. Biraq bul baspanalardyń bir kiltıpany bar. Uıyqtaıtyn ornyńyz da, as isher ornyńyz da – qurqyltaıdyń uıasyndaı bir bólme. Iаǵnı dastarhanyńyzdy jıyp, ornyna tósek salyp jatýǵa týra keledi. Qalaǵa nápaqa izdep kelgen aýyl qazaǵynyń basym bóligi bul qıyndyqpen betpe-bet keledi. Bul ásirese qoldy-aıaqqa turmaıtyn kishkentaı balasy bar otbasylarǵa qıyn tıetini jasyryn emes. Qalaı aınalsańyz da, bir buryshta sháýgim qaınap tur nemese qyp-qyzyl bolyp elektrli plıta qosylyp tur. Taǵy bir buryshta teledıdaryńyz, telefondaryńyz qosýly turady. Al osyndaı ortada órt qaýipsizdigin saqtaý, kúıip qalmaý úshin janyńyzdy shúberekke túıip otyrýǵa týra keledi. 

Jalpy «barak» degen sózdiń tórkinine úńilsek, bul sonaý XVII ǵasyrdyń sońynda Fransıada ýaqytsha kazarma retinde salynǵan qurylystyń ataýy eken. Keıinnen túrli soǵystarda bul qurylys formasyn jeldetý men juqpaly dertten saqtaný úshin negizinen gospıtaldar paıdalanǵan. Al XIX ǵasyrdyń sońy men ХХ ǵasyrdyń basynda baraktardy iri óndiris oryndarynyń jumysshylary men áskerı maqsatta, eldi mekenderden shalǵaı jerlerde qyzmetkerlerdi ýaqytsha ornalastyrý maqsatynda saldy. Sondaı-aq ekinshi dúnıejúzilik soǵysta konslagerlerde tutqyndardy ustaý úshin de qoldandy.

Stýdenttik jyldarmen qosh aıtysyp, eńbekke bet burǵanda Almatynyń shetindegi «Dýman» shaǵyn aýdanynan osyndaı baraktyń bir bólmesinde turǵanymyz bar. Úlken aýlanyń shetindegi qorshaýynyń ornyna túgelimen uzynnan uzaq baraktar salynǵan edi de, qojaıyny osy baraktardyń ortasynda záýlim úıde turýshy edi. Sonda baraktyń bir bólmesin jalǵa alǵan úsh jas, bir shetinde birimiz dıvanda, birimiz quraq kórpe jaıyp janynda, al úshinshimiz jaı ǵana jerde uıyqtaǵanymyz esimde. Qý tildi dosymyz dıvandy shahardyń joǵary taý jaǵynda turatyn kottedjderdiń, ortasyndaǵy quraq kórpe ıesin qalanyń ortalyǵyndaǵy kópqabatty úılerdiń, al tósenishsiz edenge qulaı ketetin úshinshisin qalanyń tómengi jaǵynan boı kótergen ınfraqurylymy joq aýyldardyń ıesine uqsatyp qaljyńdaýshy edi. Árıne ázil – biraq túbi zil. Bul áleýmettik alshaqtyqtyń, áleýmettik bólinistiń zili bolatyn. 

Sodan beri 15 jyldaı ýaqyt ótse de, álgi baraktardyń ornyn ishinara zamanaýı ispetti jataqhanalar aýystyrǵanymen jalpy qoldanystan túsken joq. Naryq zańy boıynsha, suranys barda usynys bar. Iаkı, tabysyńyz bir basyńyzǵa nemese otbasyńyzǵa jetpese, turǵynjaı retinde osy ispetti omalyp otyratyn oryndy qanaǵat tutýǵa týra keledi. 

Elimizde tıisti vedimister baraktardyń jalpy tizimin jasap, onyń qaýipsizdigi men jaılylyǵyn, salyq tóleýin jolǵa qoıýǵa, sol arqyly kóleńkeli naryqtan shyǵarýǵa bolmas pa edi degen oıǵa qalasyz. Bul memlekettik qazynaǵa da qomaqty úles qosar edi. Tipti qoldanystaǵy zańnama arqyly jalǵa beriletin turǵynjaılardyń jalpy aýdany men shekti baǵasyn engizý de halyqtyń básekege qabileti tómen tobynyń ókilderi úshin aıtarlyqtaı qoldaý bolar edi.

Jýyrda Memleket basshysy Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda turǵyn úı saıasatyna jáne jastar jylynyń jarıalanýyna qatysty halyqtyń kókeıindegi sózdi aıtty. Bul – jalǵa beriletin turǵyn úı sanyn arttyrý. Iаǵnı, qyzmet babymen bir qaladan ekinshi qalaǵa mobıldi jyljý bolýy úshin de bul úılerdiń qajettiligi óte ózekti bolmaq. 

Dál osy sıpattaǵy qoldaýdy kópbalaly otbasylarǵa, áleýmettik sala qyzmetkerlerine, ózin ózi jumyspen qamtýshylarǵa, basqa da tabysy basyna tartsa aıaǵyna jetpeıtin, áleýmettik turǵydan az qamtylǵan azamattarǵa qoldanýǵa ábden bolady. Bul el turǵyndarynyń birinshiden turmystyq jaǵdaıyn, ekinshiden, adam kapıtalynyń ósimin qamtamasyz etedi. Iаǵnı, adamnyń densaýlyǵyn saqtaýǵa, bilim alýyna, ózin ózi jetildirýine múmkindik týady. Osynaý kúnde ózgerip kele jatqan qym-qýyt dúnıede mundaı memlekettik qoldaýǵa ishki áleýetti jumyldyrý tolyǵymen jetkilikti.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу