Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Егемен Қазақстан
21.02.2019 113
3

Sondyqtan bala tárbıesine selqostyq tanytqan mundaı otbasylar zań aldynda jaýapqa tartylýy tıis degen syńaıdaǵy syn-eskertpelerdi sońǵy ýaqytta qulaǵymyz jıi shalyp qalatyny ras. Buǵan onsha mán bere qoımaıtyn edik. Qaıta kerisinshe, balasyn osylaı balapan kezinen mápelep, káýsar ónerge baýlyǵan ata-anasyna syrttaı tek alǵys jaýdyrǵannan basqa mıymyzǵa bos, bóten oı kirmepti. Alaıda «ómirde kóp súrgendikten kórgen bir tamashamyz» dep támsildep sóıleıtin bir aǵamyz aıtpaqshy, «tym» degen sóz jalǵanǵan jerdegi qandaı da bir nárse bolsyn onsha durys uǵym bere qoımaıtyny aıdan anyq. 

Jaqynda ońtústik astanada turatyn et-jaqyn týystarymyzdyń biri ulyn úılendirip, ulan-asyr toı jasady. Shirkin, qazekemniń toıy shetinen birinen-biri ótken sumdyq qubylys qoı. Onyń ústine Almaty – ejelden ónerdiń altyn ordasy. Toıdyń sáni – án men kúı demekshi, sazdy mýzykanyń sanany sergitip, boıǵa qýat darytyp, kóńildiń kógaraı belesti betke alǵan sáti qandaı kórkem edi. О́nerdiń dúldúlderi shyrqaǵan ánniń qudireti netken joıqyn edi. 

Aıtpaǵymyz negizi bul týraly emes, álgi jerdegi bizdi tańǵaldyrǵan tosyn oqıǵa – toı endi aıaqtalýǵa taqaı bergende jeti-segiz jasar, botadaı oınaqshyǵan baldyrǵan bala eki ıyǵyn tym julqyp jep ortaǵa enteleı endi. Qazirgi tańda ózi eshteńege tańǵalmaıtyn boldyq qoı. Mysaly, búginde toı-bızneske jurttyń on ekide bir gúli ashylmaǵan balalaryn sala bastaýyn zamannyń talabynan týyndap otyrǵan másele dep qalaı aıtasyz?! Mundaılardy kórgende, jat ádet ádepki ádebimizge nuqsan tıgizýde demeske áddimiz joq. Myna bala da «aıaq-qolyńdy neǵurlym jıi sermep, selkildep sekire berseń kópshilikke unaısyń» deýshilerdiń kúni buryn syzyp bergen senarıimen osylaı istep júrgenine esh kúmánimiz bolmady. Bul týraly ne dep aıtýǵa bolady? Kópten beri sahnada óner kórsetip kele jatqan kánigi ánshideı ortaǵa alshań basyp shyqqan balanyń qobaljyp, qymsynbaǵanyna qaraǵanda, mundaı toılarǵa ábden eti úırenip, qulaǵy tóselip-aq ketkeni kórinip tur. Japyraqtaı órenniń ónerine jamyraǵan jámıǵat máz-máıram. «Oı, aınalaıyn, órkeniń óssin, ónerińmen órleı ber!» dep qaltasyna kók qaǵazdy súńgitip jiberip jatqan aǵaıynnyń bul balanyń qaıdan kelgeninde de, kim ekeninde de sharýalary bolǵan joq... Qoǵamdyq dertke aınala bastaǵan osy jaıtty shama-sharqymyz jetkenshe biz de biraz tarqatyp kórmekke ún-túnsiz kete barmaı, asabany áńgimege tarttyq. 

«Toı-tomalaqqa kishkentaı balalardy ne úshin shaqyrasyzdar?» dedik. 
«Myna bir bala kelip óner kórsetsin, án salsyn» dep olardy arnaıy toıyna shaqyryp jatqan eshkim joq. Aǵataı, bir án salyp ketýime ruqsat etińizshi» dep aldyńda jalynyp-jalbarynyp ótinip tursa, sábıdiń perishtedeı pák kóńilin kim qıyp qaldyrady. Jaman ádetten boıyn aýlaq salyp, óner jolyn qýsa, án salamyn dep tursa, nesi aıyp eken?» dep toılarda óner kórsetip júrgen balalardyń áreketin sóket dep tappaıtynyn jetkizgen asaba áńgimesin: «Rızashylyǵyn bildirgen jurt qaltasyna azyn-aýlaq tıyn-teben salyp jatsa, oǵan bala kináli me? Ánshi-bıshilerge toıǵa jıylǵan jurttyń aqsha qystyryp jatýy qalypty jaıt emes pe? О́ner kórsetip júrgen balalardyń ózinen surastyra kelsek, olar kópshilik qattyraq qol soǵyp, kóbirek aqsha salǵan saıyn shabyttanyp, qaıta-qaıta án salǵylary kelip turatyndaryn aıtady. Bular soǵan máz. Biraq oǵan sonshama baıyp ketip jatqan eshkim joq... Bir jaǵy men olardy aıaımyn. Munan keıin taǵy bir-eki meıramhanaǵa osylaı bas suǵyp, tún jarymyna deıin sharshamaı án salyp júrgen ónerpaz balalardyń jaǵdaıy áriptesterimniń bárine aıan. Búginde sondaı balalar tym kóbeıip barady. Sol jaǵyna ǵana kóńilim alańdaıdy. Bir-eki, tipti onshaqty baldyrǵan tún juldyzyna aınalar bolsa meıli, al endi bul úrdis jer-jerde jappaı etek jaıyp keter bolsa, qıyn» dep túıindedi.

Árıne, bir jaǵynan alyp qaraǵanda, balany ónerge baýlýda turǵan eshteńe joq sıaqty, desek te medaldiń eki jaǵy bolatynyndaı munyń basqa betinde ne turǵanyn, ol bizge ne beretinin de esten shyǵarmaǵan abzal emes pe? О́mirdiń máni de, sáni de tek aqshada deıtin oı basym turatyn bolsa, ondaı ónerdiń paıdasynan góri zıany, tárbıesinen góri teris áseri kóp bolyp shyqpaǵy aıan ǵoı?! Osyndaı teris is-áreketter arqyly besikten beli shyqpaǵan baldyrǵandardyń tamyryna qasaqana balta shabylyp jatqan joq pa eken degen oı eriksiz qylań berip qalady. Balalaryn túndeletip toıdan toıǵa súırelep, ónerin satýǵa áýestengenderge keleshekte zań júzinde shara qoldanylady deıdi tıisti mamandar. Alaıda ol qashan, qalaı júzege asyrylady? Ázirge bul biz úshin bıik taýdyń alystan menmundalaǵan buldyr-buldyr belesindeı elesteıdi. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.03.2019

Қостанайдың аудандары мен қалаларында елорданың жаңа атына орай акция өтті

26.03.2019

Қостанай облысында полицейлер азаматтық алып берді

26.03.2019

Сенат Төрағасы Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі Төрағасымен телефон арқылы сөйлесті

26.03.2019

Мамандар Қаламқастағы апат зардабын өрт ауыздықталған соң анықтамақ

26.03.2019

«Қаламқас» кен орнындағы жағдай бойынша қылмыстық іс қозғалды

26.03.2019

Сыртқы істер министрінің орынбасары тағайындалды

26.03.2019

Мен кешегі шалдарды түгел көрдім

26.03.2019

Қазақстан мен Вьетнам арасындағы өзара құқықтық көмек туралы шартты ратификациялау туралы заң жобасы қаралды

26.03.2019

Сенат комитетінде арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралызаң жобалары қаралды

26.03.2019

Ақтамберді жыраудың басына кесене орнатыла ма?

26.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Украина Президенті Петр Порошенкомен телефон арқылы сөйлесті

26.03.2019

Ержан Жылқыбаев еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі болып тағайындалды

26.03.2019

Алмат Мадалиев Әділет вице-министрі қызметіне тағайындалды

26.03.2019

#NurOtanTrends пікірталас алаңының кезекті отырысы өтті

26.03.2019

Францияның Бас Консулдығы «Франция мәдениеті» байқауын ұйымдастырды

26.03.2019

Алматыда алғашқы «Қыз Жібек аруы» байқауы өтті

26.03.2019

Академик Асқар Жұмаділдаев жасырған есебін шығарған СДУ студентіне 100 доллар сыйақы берді

26.03.2019

Байқау жеңімпаздары оңтүстікті аралайды

26.03.2019

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Алматы қаласына барды

26.03.2019

Нұр-Сұлтан – Токио бағытында рейс ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу