Кітап киесі

Жастық шағында «Егер кенет байы­п кетсең не істер едің?» деген сұраққа Алексей Пешков, кейінгі даңқты жазу­шы Максим Горький «Кө-өп қы­лып кітап сатып алар едім» деп жау­­ап берген екен, дейді. Ал бүгінде біз­­дің марқасқа қаламгер Мархабат Бай­ғұт ағамыз байлыққа бөгіп, бағ­лан жеген замандастарымыздың өз­де­рін­­де жоқ кітапты сатып алмақ түгілі, бар кітапты қоятын жер таппай, отқа өр­­теп, суға ағызған сорлылығын күй­іні­шті зар қылып шертеді. «Қош бол, кіт­ап…» деп ел газеті «Егеменде» жан дү­ниесінің запыранын төге шыр­қыр­ай­ды.
Егемен Қазақстан
10.03.2017 278
2

Ал енді осы зарға зейін қойып жатқан құлақ, көңіл қойып жатқан көкірек барына біз тағы күмәнданамыз-ау. Мархабат көкемнің жанайқайы, әрине, көп-көп сөз ұғар саналыларға жетіп те жатыр. Бірақ әлдеқашан басталып кеткен кітап­қа, көркем әдебиетке деген селқос-са­ма­р­қаулықты, ықылассыздықты, оны ай­тасыз-ау, тіптен, өшпенділік пен жау­­лық ниетті, содан туын­дап жат­қан жой­қын жаугершілікті, рухсыз то­быр­дың жорығын тоқтатуға аз ғана абыз­дар­дың, ат төбеліндей ғана кеу­де­сін­де сәу­лесі барлардың ша­масы ке­лер ме?! Тасқа басылған қа­лам сөзіне ен­жар­лар мен рухсыздар өз­де­рін күн­дер­­дің күнінде, қияметтің қыл­кө­пі­рін­де Кі­тап Киесі ұрады-ау деп те қо­рық­пай­ты­нын қайтерсіз?

Осы арада атам қазақтың «Құдайдан қо­р­ықпағаннан қорық» деген тәмсілі ес­ке түседі. Себебі, кітапты жақсы көр­мейтіндерді, кітап нығметіне бө­лен­бегендерді Жаратушы иеміз де жақ­сы көреді деп айта алмасақ керек. Жер бетін жайпап тұмшалаған зұлмат қа­раң­ғы­лықты, нәмарт надандықты сейілтіп, адам затының көкірегін жарықпен нұ­р­лан­­дыру үшін бір Алла әуелі көктен уа­һи етіп кітап түсірді емес пе?! Иә, кі­тап әзелден Аллаға тән. Біз осыны неге ұмы­та­мыз? «Дәуіт пенен қаламды айт, Сөз иесі кәләмді айт» деп жырау баба­ла­­ры­мыз жырға қосқан Құран шәріп үм­бе­ті­­міз­­дің алғашқы кітабы екендігін жа­ды­мы­­здан еш шығармағанымыз абзал-ау! Сол қасиетті кітапты Жебірейіл періште «Оқы!» бұйырмап па еді? Осыдан да болар-ау, жалпы кітапқа деген қазақ халқының құрметі бағзыдан-ақ биік болып, ежелгі замандардан қалыптасқаны анық. Біздің қазақ көңілге қонымды бір жақ­­сы сөз естісе де «кітап сөзі» деп іл­ти­­паттап тұратыны соның айғағы ғой.

Мәйекті сөзді төгілтіп жүрген мият­т­ы Мархабат ағам-ау, әріге бармай-ақ қоялық, осы сіз бен біздің толқын кі­тап­пен өстік, есімізді білгеннен кө­зі­міз­ді кітаппен аштық емес пе? Шіркін, к­і­тапты отырып та, тұрып та, жатып та, жастанып та оқушы едік қой. «Қо­бы­лан­ды батырдағы» Тайбурылдың ша­бы­сын жатқа айтушы едік. «Алпамыс ба­тыр­дағы» Ұлтанқұл мен Бадамша са­қау болып айтысушы едік. Ертөстік пен Керқұла атты Кендебайлар түсімізге кі­ріп, түн баласы төккен көзіміздің ыстық жа­сы­мен жастықты булап шығушы едік. Сіздің жиеніңіз суға ағызған Мұхтар Әуезовтің, Ғабит Мүсіреповтің, Әбдіжәміл Нұрпейісовтің, Сайын Мұратбековтің, Шерхан Мұртазаның, Мұхтар Мағауиннің және басқа көп-көп жа­зушы ағатайларымыздың кітаптарын оқып таныдық қой мынау дүрия дүнияны. «Сен қанша кітап оқыдың? Мен 100 кі­тап оқыдым» деп бәсекелесуші едік мек­тепте жүргеннің өзінде. Біреуден бір жақсы кітап шығыпты деп естісек, со­ны тауып алғанша байыз таппаушы едік. Енді келіп кітапты суға ағызды де­ген не сұмдық? Ойпырмай, осындай кү­нә арқалаған кісәпірлігіміз үшін жаны жән­наттан болғыр жарықтық Әбіш Кекілбаев ағамыздың «Шыңырауына» құлап, жер астындағы дариямен белгісіз дүниеге өзіміз ағып кетсек те, рауа шы­ғар. Не болмаса жан біткенге зиянсыз, тыш­қан мұрнын қанатпас зифа пейілді Тө­лен Әбдікұлы ағамыздың «Оң қолы» бұ­лай керкеткенді кеңірдектен қысып қыл­қындырса да обал жоқ-ау!

Десек те, кітап жұрттың бәріне бір­дей қадірсіз емес. «Он мың кітабым бар» дей­тін ондаған білімді інілеріңіз бар мен бі­летін, Марқа-аға. Олар сіздің жиеніңіз сияқ­ты, кітаптарын суға ағызып жатқан жоқ, туған ауылдарындағы, оқыған мек­теп­теріндегі кітапханаларға беріп жатыр. Үйлеріндегі сөрелерінде көз жауын алып тұрғандарының өзі бір көп-көрім дү­ние. Қадағам, Қадыр Мырза Әлінің кітап­ханасы түп көтеріліп Оралдағы өз атындағы Орталыққа көшіп барғанын бі­лесіз. Мырзатай Жолдасбековтен бас­тап кітапжанды зиялыларымыздың көп кі­таптары бірнеше мыңдаған данамен сый­ға тарту акциясы аясында елордадағы Ұлт­тық академиялық кітапханадан орын теп­кеніне де қуаныштымыз. Осы баға жет­кісіз құндылықтардың суға ақ­па­ғанына, сол тұма бұлақтай тұнық сырлы кітаптардың тымырсық тұйықта қа­лып қоймай ел игілігіне, еркіндікке шы­ғарылғанына, Құдайға шүкір, кітап қадіріне жеткен азаматтарымыздың бар еке­ндігіне мың тәубе.

Марқа аға, Балбұлақ басындағы қо­радан кітаптарын суға ағызып, кү­нә арқалап, өзін қылмысты сезінген Қой­шы­­ман жиеніңізге дұғай сәлем. Бау­ыры­­­­мыз кітаппен, киелі кітаптың таң­ға­жайып әлемімен тым ертерек қош­та­сып қойған сыңайлы. Әлі де болса ойлансын. Салауат, сабырға бекінсін. Қой­шымандар сөйтті екен деп Қазақ елі кітаппен ешқашан қоштаспайды. Кі­­таптың киесіне қылау түсірмейді де­гей­сіз. Мұны бізден артық өзіңіз білесіз, Марқа-аға!..

Қорғанбек АМАНЖОЛ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.03.2019

Мемлекеттер басшылары Қасым-Жомарт Тоқаевты Президент лауазымына кірісуімен құттықтады

21.03.2019

Қазақстан Шотландияны 3-0 есебімен ұтты

21.03.2019

Н.Назарбаев пен Қ.Тоқаев Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Н.Назарбаев Армения Президенті Армен Саркисянмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Назарбаев Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Қазақстан-Испания экономикалық ынтымақтастық Мадридте талқыланды

21.03.2019

Назарбаев пен Тоқаев Путинмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Наурыз мерекесіне орай құттықтауы

21.03.2019

Ономастика комиссиясы Қостанайдағы Абай даңғылының орнына басқа көшені таңдауды ұсынды

21.03.2019

Қостанайда  халықаралық медиа форум өтті

21.03.2019

Елордада Наурыз мерекесі тойланды

21.03.2019

«Астана Опера» Наурызды жаңа форматта атап өтті

21.03.2019

Біз астаналықтар болып қала береміз - Бақыт Сұлтанов

21.03.2019

Таразда сауықтыру орталығы ашылды

21.03.2019

Әулиеатадағы әсерлі мереке

21.03.2019

Тараз қаласында жастарға арналған аллея ашылды

21.03.2019

Ономастикалық комиссия көше атауларының өзгеруін қолдады

21.03.2019

Назарбаев пен Тоқаев Наурыз мейрамына қатысты

21.03.2019

Наурыз мейрамын ЮНЕСКО-да атап өтті

21.03.2019

Наурыз мейрамында шаңырақ көтерген жастарға Нұрсұлтан Назарбаев ақ батасын берді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу