Ұрпақ тағдырымен ойнаған оңбайды

Ұлттың ұлылығы ұрпағынан көрі­неді. Бұл – әлімсақтан белгілі нәрсе. Ал сол ұрпақ тағдырына былық араласса, ар былғанады. Содан да шығар, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Ба­ланы ұлша тәрбиелесең – ұл бол­мақ­шы. Құлша тәрбиелесең – құл бол­мақ­шы», деп өсиет қалдырып кеткені. Біз осы өсиетті орындай алдық па, әлде бәрін заманға теліп, теріс басқан аяғымызды, дүниенің құлы болуға ұм­тылған ниетімізді түзеуге мұршамыз жет­пей жүр ме? Бұл санамыздағы ақау­дан, ұлтты ұлт ететін мәдени-ге­не­тикалық кодымыздың әлсіздігінен, тіп­ті мүлде кеміп кеткенінен болып отыр ма?
Егемен Қазақстан
24.05.2017 230
2

Шынында, біз күнкөріс қамы, тіршілік жайы деп  осы жағына жете мән бермей келе жатқан секілдіміз. Соның кесірі кей жағдайда ұрпақ тағдырын тәлкекке салуда.  Біреулер «шикі өкпеге» зар болып, тәңірден бала сұрап жүрсе,  қара бастың қамы деп,  арды аяққа басқандар мына өмірдің есігін ашқан бейкүнә сәбилерді «тастанды бала» деген сұмдыққа ұрындырып жатыр. Бұл соңғы кездері тіпті көбейіп кетті. Көшеден, қоқыстан, аялдамадан қытайдың ала дорбасына салып, қалдырып кеткен ұл мен қыздың қандай кінәсі бар еді? Кінәсі жоқ, кінә да, күнә да біздің мойнымызға бес батпан қорғасындай артылып тұр. Бұл – ақиқат.

Соңғы деректерге қарасақ, Алматыда –15, Шымкентте 21 сәбидің тағдыры тәлкекке түскен. Ақшаға айырбасталған. Ондай жат қылыққа барғандар жазасын алған, бірақ сәбилердің жанына түскен жараны қалай жазуға болады?  Ақтөбеде кіндігі де түспеген сәбиді 60 мың теңгеге саудалағандарға қатысты сот іс қарады. Айтылатын сылтау − әлеуметтік жағдай. Мұқтаждық делінеді. Қазақ қызын қадірлеген, анасын ардақтаған жұрт еді. Сұрқай қылықтың себебіне тереңдеп бармай, кейде салдарына жүгінетініміз де бар. Осындай тұста Мұхтар Әуезовтің  «...адамды хайуандықтан адамшылыққа кіргізетін – әйел. Адам баласының адамшылық жолындағы таппақ тарақияты әйел халіне жалғасады. Сол себепті, әйелдің басындағы сасық тұман айықпай,  ха­лық­қа адамшылықтың бақытты күні күліп қа­ра­май­ды. Ал, қазақ, мешел болып қаламын демесең, бесігіңді түзе! Оны түзеймін десең әйелдің халін түзе»,  деген сөзі ойға оралады. Иә, ұлы қаламгердің «Ел боламын десең, бесігіңді түзе!» деген  сөзін мысалға алып жатамыз, арғы жағында бесік тербеткен ана туралы толғамын естен шығарып аламыз.

Бұлай деуімізге себеп, тастанды сәби тағдырын  сөз еткенде бар бәлені, ауыр сөздерді әйелдердің басына үйіп-төгетініміз бар. Әйел ерге қарамайтын ба еді? Әйел ерге қарағанда ер жерге қараса, осындай сұмдықтар орын алатын секілді. Сол тас­танды бейкүнә сәбилердің әкесі кім? Біз неге олар туралы да сөз қозғамаймыз? Әрине, бұл арада қатыгездікке барған жандарды ақтап алу, қорғаушы болу ниеті жоқ. Бұл тәрбиесіздік қайдан келді дегенді жұрт болып ойластырсақ деген ниет бар. Бұл бәрімізге,  ұлтқа да сын болып отырғаны хақ.

2015 жылы елімізде некесіз туған 72 мың бала болса, 400 мыңнан астам ана, 60 мыңнан астам әке ұрпағының жеке асырау­шысы болып отыр екен. Жетімдер саны – 31 мың, балалар үйінде 6436 ұл мен қыз тәрбиеленіп жатыр. Осы мысалдар жалпы халқымыздың санына шаққанда ойландырмай қоймайды.

Жақында «Қазақстан» ұлттық теле­ар­насындағы «Айтуға оңай» бағ­дар­ла­ма­сында Мәскеуде тірлік етіп жүрміз де­ген пенделер, яғни өз қандастарымыз деу­ге тіл әрең келеді, жастарды алдап апарып аяу­сыз тепкіге салғаны туралы жан түр­шік­тірер көріністер көрсетті. Үлбіреген  жап-жас қыздарымыз адам айтса сенгісіз азап шегіп, шерменде болып, ол жақтан да әкесіз жетімдерді жетектеп келіпті. Сол бағдарламада көзге жас үйірген сұм­дық­тарды жасағандар жазалана ма, әлде қа­тыгез жұмыстарын жалғастыра берер ме екен? Өзгеден көрген қорлықты жиі ай­тамыз. Ал өзіміздің өзімізге жасаған итті­гімізден қалай құтыламыз?

Бала тағдырына кейде немқұрайлы қа­райтын бір әдет өткен ғасырдың 90-жылдарының басындағы аласапыранда бас­талып, шірік тамырын үзбей келеді. Сол тұста алыс, жақын шет елдерге, әсі­ресе, АҚШ-қа кеткен балалар туралы «Егемен Қазақстан» газетіне мақалалар жа­риялаған едік. Соны ұйымдастырған фир­малар АҚШ-қа апарып, өздерінің  қа­зақстандық балаларға жақсы қарап жат­қа­нын дәйектемек болды. Бірақ біз шетке кеткеннің бәрі Бейбарыс емес екенін, бүгінгі заманның дамуы басқа  бағытта екенін көрсеткен мақалалар жазып, «Ар алдында біз тазамыз ба?» деп кі­тап шығар­ға­нымыз бар.

Бұл жолы ащы да болса ақиқатты алға тартуымызға Елбасының рухани жаңғыру, яғни отандастарымыздың санасының оянуы, рухының серпілуі, ұлттық мәдени- генетикалық коды ғана халықты жағадан алған жаһанданудан сақтайтынын тайға таңба басқандай көрсетіп берген мақаласы себеп болған еді. Ендігі жерде осы рухани  жаңғыру арқылы санамызды жаңартып, ұлттық бірегейлікті биікке көтеріп, жеке бастың емес, мемлекетіміздің мәңгілігіне жету жолында кемшілігімізге кеңшілік жасамай, жұдырықтай жұмылып, сөзден іске көшсек, ұрпақ тағдырымен ойнау тыйылып, өзге де әттегенайларымыздан арылып, жұрт алдында адалдығымызды,  арлылығымызды көрсетер едік.

Сүлеймен МӘМЕТ, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.03.2019

Солтүстік Кореяның келесі қадамы қандай болмақ?

24.03.2019

Қ.Тоқаев Қазақстан - Ресей кездесуін тамашалады

24.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаевтың атына келіп түскен жеделхаттар мен хаттар

24.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаевтың атына келіп түскен жеделхаттар мен құттықтаулар

24.03.2019

Футбол: Қазақстан құрамасы Ресейден ойсырай ұтылды

24.03.2019

Куршад Зорлу: Түркі әлемінің Ақсақалы

24.03.2019

Нұр-Сұлтан қаласы. Астананың атауы өзгерді (видео)

24.03.2019

Алматыда дәстүрлі әндер кеші өтті

24.03.2019

Қаламқас кен орнында болған апат себептері анықталып жатыр

24.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Алик Шпекбаевты қабылдады

24.03.2019

Астана мен Алматы ТМД-да ең танымал қалалардың қатарына қосылды

24.03.2019

Елорда атауының өзгеруіне байланысты құжаттарды ауыстыру қажет емес

24.03.2019

Жетісудағы жетістіктер Үкімет басшысының назарына ұсынылды

24.03.2019

Қазақстан және Ресей матчы 20:00-де басталады

24.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

24.03.2019

Мемлекет басшысы Жоғарғы Сот төрағасы Жақып Асановты қабылдады

24.03.2019

Қ.Тоқаев Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы қабылдады

24.03.2019

Самбошы Бағлан Ибрагим – Әлем кубогының иегері

24.03.2019

Мұрат Нұртілеуов Президент көмекшісі болып тағайындалды

24.03.2019

М.Тәжин Мемлекеттік хатшы қызметіне тағайындалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Бағдат Мүптекеқызы (24.05.2017 16:44:48)

Өте маңызды тақырып. Ұрпақ мəселесі тек бір ғана отбасына емес, баршамызға қатысты. Сол себепті мұндай материалдарды жиі жариялап, бұқараны қатыстырып отырса дұрыс болар еді. Елге керегі дұрыс насихат жəне оеы жиі еске салып тұруы керек.

Пікір қосу