Қазақстан Республикасы 20 жыл ішінде Президентіміздің данышпандық басшылығының арқасында тәуелсіздігі нығайып, экономикалық дамыған елдердің қатарына қосылуға ұмтылуда. Бұл жағдайға жетуімізге себеп, біріншіден, Президентіміздің даналығы мен көрегендігі себепші болса, екіншіден, еліміздегі халықтар достығының беріктігінен туындаған бірлік, үшіншіден, кең-байтақ жеріміздің қыртысындағы қазба байлығы екеніне ешкім дау айта алмас. Ашылған кен орындары Қазақстан тәулсіздік алғанға дейінгі өткен ғасырдың [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Жақында жұмыс бөлмемізге жігіт ағасы дейтіндей жастағы кісі кірді. Қатпа қара. Шаршаңқы. Жүдеу жүзі таныстау секілденді. Шандырланған бет терісі мен маңдайын айтпағанда, мойнына дейін жыра-жыра, сай-сай әжім шиырлаған. Мұң мұнарлаған жанарларынан жылуарлы мейірбандық жылт етіп бір көрінгендей күйде. – Ассалаумағалейкүм, аға! – деп амандасты. – Та-та-танымадыңыз ба? – Шырағым, шырамытатын сияқтымын, бірақ жыға танымай отырмын, [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
– ДЕЙДІ ҚЫЗЫЛОРДА ОБЛЫСЫНДАҒЫ «ҚОҒАМ ТВ» ТЕЛЕАРНАСЫНЫҢ ЖҮРГІЗУШІСІ ЕЛЕНА РЫБИНА «Айта-айта Алтайды, Жамал апай қартайды». Ана тіліміз турасында сөз болғанда халық арасындағы осы нақыл тілге орала беретіні бар. Елбасының өзі «Он бес жылда аюға да тіл үйретуге болады» деп еді. Ащы сөз. Адам намысына тиетін, санасын сергітетін-ақ мысал. Дегенмен, тіл проблемасы күн тәртібінен әлі түскен [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Егемендiктi елiмiз ендi еншiлеген кезде Қазығұрт ауданының адам аяғы баспаған, топырағына күрек жүзi тимеген ат шаптырым жазықтарында қос бiрдей ауыл сән түзедi. Екi елдi мекеннiң “Қызылсеңгiр” деген атты иемденгенiн Тәжiкстанның Қорғантөбе облысындағы Вахш және Колхозабат аудандарынан ат арылтып келген ағайындар ұжымдастырып едi. Ал, Қазақстан картасына “Заңғар” деп енгiзiлген екiншiсiн Өзбекстанның Ташкент облысы Бөке ауданынан шекара [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Қоңыр күздің жапырағын сабағынан үзген 1958 жылдың қараша айы еді. Алматыға Қытай еліндегі сайлау науқанының кесірінен кешігіп келдік. Университетте оқу қыркүйектің 1-інде басталған. Мұрындарына су жетпей жанталасып, сабақта жүрген студенттер. Биыл филология факультетінің ІІ-ІІІ курстарына Мұхтар Әуезов «Туыстас әдебиеттер» және «Абайтанудан» лекция оқитын болыпты деген хабарды естіп, ерекше қуандық. Келесі күні сабаққа келдік. Аудитория жастарға [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Туған жердің тартылыс күші-ай! Қостанай вокзалына Астана бағытынан келіп тоқтаған поездан Рәбиға әжейді қызы Клара мен күйеу баласы Сейсенбек алақанына салғандай, сүйемелдеп түсірді. Бәрінің де жүздерінен жолсоқты болып шаршағаны көрініп тұр. Қартайғанда адам бір бала болады деген рас. Шүйкедей кемпір вагонның алдында анасын күткен баладай бір сәт аңтарылып тұрып қалды. Риясыз жүзінде қуанғаны мен таңданысы [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Өткен жылдың аяғында Мәскеу және Бүкіл Ресей патриархы Кирилл, Кавказ мұсылмандарының бас мүфтиі Алла Шүкір Паша-Заде мен бүкіл армян католикосы ІІ Гарегиннен шақыру келді. Онда олар Ереванда өтетін ТМД елдері діндераралық кеңесі төралқасының конференциясына шақырыпты. Сонымен, Мәскеуге ұштық. Домодедово әуежайынан бізді Ресейдегі Қазақстан елшілігінің кеңесшісі Серікқали Байменше мен Мәскеу қазақтарының имамы атанған Марат Аршабаев пен [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ",Басты мақалалар | Толығымен »
Ол жарыққа шықпай қалса да классиктерден жақсы баға алған еді Алдымен, кезінде мемлекеттік баспадан шығарудың сәті түспеген «Амангелді» романының авторы туралы аз ғана мәлімет бере кетейік. Бақыт Иманов – Амангелді Имановтың немере інісі. Дәлірек айтсақ, Иманның үлкен ұлы Балықтан туған Көшімбектен – Байегіз, одан – Бақыт. Ал Иманның екінші ұлы Үдербайдан Амангелді өмірге келгені жалпақ [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ",Басты мақалалар | Толығымен »
Оқырманға ұсынылып отырған бұл кітаптың авторы Бақберген Досманбетов – еліміздегі танымал жандардың бірі. Ардақты азамат, қарымды қайраткер, білікті ғалым. Мәскеу инженерлік-экономикалық институтының түлегі. Экономика ғылымдарының докторы, профессор. Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің ректоры, Қызылорда қаласының әкімі – Қызылорда арнайы экономикалық аймағы әкімшілік кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарған. Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының екінші, үшінші, төртінші шақырылымының [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ",Руханият | Толығымен »
Аға. 1. Ағайынды адамдардың жасы үлкені… 3. …ақылшы, жетекші. (Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі, Алматы, «Ғылым», 1974) Ал мен бұл түсіндірме сөздіктің анықтамасына: «…әкеден кейінгі жаны бөлек жанашыр, қаны бірге қамқор жан», дегенді қосқым келеді. Автор. І Көлігіміз Кеңсай ауылынан өтісімен Кішкенетауды бөктерлей Қойбас анамыздың арығын жағалап келіп, Қарабұлақтың желкесіндегі Құстыны басып, қалың быдырықтың сай-сайын қуалай [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ",Басты мақалалар | Толығымен »
Әңгімелегелі отырған кісімен біраздан бері таныс едік. Осы жақындағы кездесуде сөзден-сөз туындау үстінде әулетіне байланысты бір сыр айтып қалды. Сөйтсек кейіпкеріміздің атасы халқымыздың аяулы тұлғасы Сәкен Сейфуллиннің туған нағашысы болып келеді екен. Ұлы адамдар өмірбаянына байланысты қандай дерек те құнды ғой. Әрі қазақ үшін қастері бөлек туыстықтың тұяғынан жай-жапсарды білу қызықты емес пе. Сыр қозғалды, [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Қ.И.Сәтбаевтың Т.А.Кошкинаға хаттары,1925-1929 ж.ж. Арнайы сөз болып отырған бұл хаттардың алғашқысын Қаныш Сәтбаев 1925 жылы 29 маусымда Семейден жазып, Таисия Кошкинаға жолдаған. Хат жолдаушы Қаныш Сәтбаев 26 жаста, Том технология институтының 4-курсын тәмамдаған студент жазғы демалысқа шығып, Баянауланың күнбатыс бөктеріндегі туған ауылына аттанып бара жатқанда жазған. Таисия Алексеевна Кошкина да осы институттың студенті, ол да [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Әлиманың қарапайым әрі жайлы үйі мен аулада жайқалып өскен ағаштары көктемнің сол бір шуақты күнінде наздана ағып жатқан Жайыққа бас шұлғып тұрды. Атқан таң-шыққан күннің жаңадан түскен жарығында күміс жамбыдай жарқырап ақты өзен. Табиғаттың тұлымшақты қыздай түртінектеп ойнаған осы бір тылсым сәтінде Әлиманың шаңырағына бір әйел келді. Қонақ әйел келген күннен бастап, неге екені белгісіз, [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Балалық деген базарды балағымызды түріп тастап армансыз, алаңсыз аралап жүргенбіз. Балауса балдәурен кезеңнің көктемесінде көңілдерге көк кептер қонып, ешнәрсенің парқын біле бермейміз. Таңертеңнен шешем ағарған ішкізеді. Кейде көгілдір қыраттарға шығып, шеңгел-шеңгелдің арасынан жуа теріп келеміз. Балалық шағыңызда айранға жуа араластырып ішкеніңіз бар ма? Бір жапырақ нан табыла қалса, бала үшін бұдан артық тамақ болмаушы еді [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ",Басты мақалалар | Толығымен »
Батыр дүниеден озардан бір апта бұрын өзінен өзі құлап түсіпті Ер Баукеңнің қара шаңырағының шырақшысына айналып, батыр тұтынған заттарды көзінің қарашығындай сақтап келе жатқан баласы Бақытжан мен келіні Зейнеп екені белгілі. Бұрнағы жылы Жуалы ауданындағы батыр атындағы облыстық музейге аты аңызға айналған адамның тағылымды тарихы мол заттарын Зейнеп апай өз қолымен әкеліп тапсырды. Тапсырып қана [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
«Қасқырмен бетпе-бет келгенде қорыққан емеспін. Мұның мәні – өзіме сенімділік», – дейді Шеңбертал ауылының тұрғыны Жәнібек Баймұханов. Ол аң аулауға шындап ниеттенсе, бос қайтпайтындығын айтады. Талай қасқырды қақпанмен-ақ қолға түсіріпті. – Қасқырдан бір рет қана қорыққаным бар. Онда да өз өмірім үшін емес, деп бастады әңгімесін кейіпкеріміз. Бір жылы жазда шабындыққа таяу жерге қақпан құрып [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Бүгінде Астанада жаһандық жетістіктердің озық үлгілерімен жарақтандырылған жаңа аурухана ашылды деген хабар елді елеңдетер ерекше жаңалық болмай қалды. Мемлекет басшысының бастамасымен елордамызда әлемдік озық технологияларды тұғыр еткен, өркениетті медицинаның барлық талаптарына жауап беретін тұтас бір медициналық кластер қалыптасты. Дәлдік диагностикамен қаруланған, дертке дауа тиімді ем қолданатын ғылыми-зерттеу орталықтары бой көтерді. Кең байтақ Қазақстанның түкпір-түкпірінен келген [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Тұтқында екен. Бадабер деп аталатын тозақтың тұтқыны… Мұның тұтқынға түскеніне алты айдай болған. Осы күндерде талай мәрте сұраққа алып, неше қайтара өлімші етіп сабаған. «Етіңді тірідей итке жегіземіз… отқа тірідей жағамыз… тірідей жерге көмеміз», деп моджахедтер орталығының бастығы әрі осы лагерь қожайыны Құдіретолла өзі көндірмек болған. Байбураның аузынан жарытымды жауап ала алмай, жұмбақ тұтқынның сөзбен [...]
25 Қаңтар 2012 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
2010 жылдың соңында, дәлірек айтсақ, желтоқсан айында Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымына бір жыл бойғы төрағалығының жемісті қорытындысы ретінде Сарыарқа төрінде бой көтерген егемен елдің жаңа елордасы – Астана қаласында 56 елдің мемлекет және үкіметтері басшыларының қатысуымен ЕҚЫҰ Саммитін табысты өткізген және ұзақ уақыттар бойына басқосудың реті келмей жүрген осы алқалы жиынның 11 жылдан соң [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Осыдан шамалы уақыт бұрын туыс ел – Түркияның жері тулап, елінің басына үлкен ауыртпалық түсті. Бейқам жатқан бауырларымызда кісі шығыны да аз емес. Тәуелсіздігімізді тұңғыш мойындап, атажұрттағы қарашаңырақ иесі – қазақ халқымен қатар қуанған түрік туғанымызға Қазақ елі бауырластық қолын созып, шама-шарқынша көмек керуенін де аттандырып жіберді. Жаманаттың жаһанға жар салып келмесі анық. Дүниенің қай [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
(ЭССЕ) Бұл эссені жазу ниетінің оқыстан пайда болуына белгілі әдебиетші, ғалым, қоғам қайраткері Мырзатай Жолдасбековтің ел газеті «Егемен Қазақстанның» бетінде соңғы уақыттарда жарияланған «Кісілік», «Қазақ жырының Хантәңірі», «Дін – ұстай білсең қасиетің, ұстай білмесең қасіретің» дейтін толғаныстары себеп болды. Оларды оқыған кезде мен өзінің де тұла бойы толған кісіліктен, халқына деген сүйіспеншіліктен тұратын, жаны таза, [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ",Басты мақалалар | Толығымен »
Автобустан түскен бойда Гулия зыр жүгіріп келеді. Баяғы совминнің ауруханасына. Өкпесін қолына алып, ұшып келеді. Әзағаңа! Жансақтау бөліміне түсіп қалыпты. Осы таңертең Алматыда Елбасының қолынан біраз зиялылар жылдық стипендияларын алған болатын. Шыққасын хабарласамын деген. Қоңырауын зарығып күткен. Тағаты таусылып балаларынан білген. Инсульт! Алты рет жүрек талмасына ұшыраған зәрезап ағзаны бұл жолы миынан қысып жіберіпті… Ішке [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Аспан биік, асқақ ой, қиял одан да биікке шырқап тап-таза тірлікті аңсау адалдыққа ұнаған. Ашкөздерді де көріп, тірлігі немен аяқталар деп шыдаған.Пенде көңілінде әртүрлі бұлтақ бар. Бәріне де ұшқалақ оймен қараған. Пай, көппен тілдесетін, қалың жұртпен жүздесетін кіршіксіз көңілдің несін сұрайсың. Жаратқанның құдіретті күшінің шарапаты адал ойлыға қанат бітіріп еркін ұшатын құстай қалықтатады. Күйкі тірлік, [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
КӨРГЕН ҚИЯМЕТ-ҚАЙЫМ БК(б)П Орталық Комитетінің «Ленинград» және «Звезда» журналдары туралы қаулысынан кейін А.А.Фадеевтің 1947 жылы маусым айында Кеңес Жазушылары Одағының ІХ пленумында жасаған баяндамасының «Сынның ұлт мәселесі төңірегіндегі қателіктері» деген бөлімінде Есмағамбет Ысмайыловтың «Қазақ совет әдебиеті» атты оқулығы мысалға алынып, ауыр үкім айтылған. Содан кейін-ақ бұрын-соңды болып көрмеген қара құйын басталып кетті. Газет-журналдар Есмағамбеттің «қателіктерін» [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Н.Ф.Савичевтің аты-жөнін оралдықтар соңғы бір-екі жылда жақсы білетін болды. Қаланың тарихи-архитектуралық орталығынан бір әп-әдемі көшенің аты берілді. Никита Фёдорович Савичев осы Орал қаласында туып өскен. Ішкі Ордадағы Исатай-Махамбет көтерілісі жылдарында «Уральское войсковое училищені» тәмәмдап жатқан 17-18 жастағы жігіт. Жазушы, этнограф, суретші. Осы уақытқа дейін жерлесіміздің шығармашылығына жеткілікті көңіл бөле алмай келе жатқанымыз – әдеби дүниелерінің [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Қазақтың арғы ата-бабаларын қамтыған терістік көшпелілері тарихта ондаған ғасыр бойы Еуразия даласының шығысы мен батысына дейінгі ұлан-ғайыр кең даланы атының тұяғымен дүбірлетіп, домбыра, қобызының үнімен күмбірлеткені белгілі. Көшпелілер – тарихтың арбасын алға сүйреушілер, шығыс пен батыстың, оңтүстік пен терістіктің мәдениет алмасуының дәнекері болғандар. Батыс оқымыстылары мәдениет және мәдениет тарату дегенді айтылмыс ірі өркениет орталықтарының, одан [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Өткен тарихқа көз жіберетін болсақ, Кеңес Одағында 1947 жылы ядролық қаруды жеделдетіп дайындау туралы шешім қабылданған еді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ Жапонияның бейбіт тұрғындарына қарсы ядролық қаруды пайдаланғаны белгілі. Сондай-ақ, АҚШ-тың одан арғы жерде Кеңес Одағының жүздеген қалаларына атом бомбасын тастау жөнінде жоспары болғаны да бүгінде жасырын емес. Соған жауап ретінде атом бомбасын жасап, [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
ҚҰМКӨЛ Ең төрінде сұлу Сырдың, Бой көтерген бұл кеніш. Газ боп жанып талай күн-түн, Толқып жатқан жыр-теңіз. Қазақ елі маңдайында, Жарқырайды ол – жұлдызы. Жезқазғанның шалғайында – Қызғалдақтар қырмызы. Сәуір туа көктейді екен, Алуан гүлдер далада. Сонда-дағы жетпейді екен, Сол сұлулық санаңа. Үйірі де бар киіктің, Төлін ерткен құралайдай. Мұнаралар маңқиып тұр, [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Ақын Иранбек Оразбаев қазақ өлеңіне өндірте жазумен ғана емес, өзінше, өзгеше жазуға ұмтылысымен де танылған талант. Алғашқы аяқ алысынан білетін біздер үшін ақын шығармашылығының өрісі мен өресі хақында пікір айту және оны білгішсініп емес, біліп айтудың ешбір қиындығы жоқ. Сандаған жылдар көзінің майын тауысып қана емес, жүрегін ауыртып, сезімін, жанын жыртолғақ тербеген біртуар ақынның 13 [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ" | Толығымен »
Қызыл қырғында қыршын кеткен, отызыншы жылдардың ойранында опат болған ұлт арыстарының арулап жерленбеген сүйегін, туған жердің бір уыс топырағы бұйырмай, жермен-жексен болған белгісіз қабірлерін іздеп табу, олардың басына бір белгі қою – сол асылдардан туған бүгінгі ұрпақтың, халқым деген азаматтардың көп жылдар бойы жүрегін тербеген мұң екені, бұл істің бүгінгі таңда жалпыұлттық қозғалысқа айнала бастағаны [...]
28 Желтоқсан 2011 | "ЕТЖЕҢДІ",Басты мақалалар | Толығымен »
