Тәуелсіз Қазақстанның индустриялық-инновациялық бағытта даму жолына негіз болған ғылыми ізденістерге толы ерен еңбегімен танылған академик Әбдіғаппар Әшімұлы Әшімовтің ғылыми шығармашылық өмірі бүгінгі ұрпаққа үлгі. Саналы ғұмырын ғылымның заманға лайық жаңа салаларын жолға қоюға арнаған, азаматтық өмірі өнегелі істерге толы Әбдіғаппар Әшімұлының сәби шағы соғыстың ауыр жылдарына тұспа-тұс келді. Әкесінен ерте айырылып, балалар үйінде тәрбиеленуге мәжбүр [...]
Игіліктің ерте-кеші жоқ дейді халқымыз. Өткен жылы жүз жылдығы кеңінен аталып өткен арқалы ақын Қасым Аманжоловқа Орал қаласында тұрған үйіне ескерткіш тақта қойылуы осы бір халық нақылын еске салғандай еді. Бұл игі шараға Орал өңіріндегі зиялы қауым өкілдері, студенттер мен жастар қатысты. Қасым Аманжоловтың туған жері Қарағанды облысының Қарқаралы өңірі болғанымен, поэзия пірінің жалынды жастық [...]
Әр елде халқының шынайы ықыласына бөленіп, ұлтының мақтанышына айналған тұлғалар болады. Қазақ халқы үшін, елі, жері үшін бүкіл саналы ғұмырын сарп еткен Дінмұхамед Қонаев сондай ардақты адам. Ол ширек ғасырға жуық билік басында болған уақыт қаншалықты күрделі, қарама-қайшылықта болғанымен, елдің экономикасын, әлеуметтік саласын, ғылымын, өнері мен мәдениетін дамыту ісінде айтулы еңбек сіңірді. Сондықтан да оның [...]
2012 жылдың 9 қаңтар күні 74 жасқа қараған шағында ұзаққа созылған науқастан Қазақстанның көрнекті ғалым-физиктерінің бірі, ҚР ҰҒА академигі, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор, адал жар, абзал азамат Мейірхан Мүбәракұлы Әбділдин дүниеден озды. Ол 1938 жылы 16 наурызда Алтай өлкесі, Троицк ауданында Зигаиново ауылында дүниеге келген. 1959 жылы С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік, қазіргі Әл-Фараби атындағы Қазақ [...]
Ұлы бабаларымыздың, ағаларымыздың өздерін қаншалық ұлағаттасақ, ұрпақтарын да соншалық құрметтейтін атам қазақтың асыл дәстүрі бар. «Атадан – алтау, анадан – төртеу» деп Абай атамыз айтқандай-ақ, қазақтың данышпан ғалымы, еңбегімен елімізді байытып кеткен академик Қаныш Имантайұлы Сәтбаев бәйбішесі Шәрипа Смағұлқызы Имантаевадан бір ұл, екі қыз, ал екінші жеңгеміз Таисия Алексеевна Сәтбаевадан екі қыз сүйді. Балаларының ең [...]
«Асан Қайғы Сәбитұлы (XIV ғасырдың ақыры, XV ғасырдың басы) мемлекет қайраткері, ақын, жырау, би, философ, Керей мен Жәнібек хандардың ақылшысы болған. Әкесі Сәбит Арал өңірінің Сырдария жағасын мекен еткен» – деп жазылған. Қазақстан ұлттық энциклопедиясында. Ал, Арал өңірінің төл перзенті, ақын Зейнолла Шүкіров өзінің «Сыр бойы» романында,ел арасындағы аңыз әңгіме желісі бойынша «Сартай батыр Асан [...]
Ел дегенде егіздей болып айтылатын ерен есімдер болады. Соның бірі Қаратай Тұрысов есімі. Оның өз өмірін туған елінің өсу, өркендеу, одан тәуелсіз ел ретінде қалыптасу, іргесін бекіту жолында сарп еткені тарих беттерінде сайрап жатыр. Әрине, барлық адамдар да өз деңгейінде елге қызмет етеді, жасампаздыққа жақсы үлесін қосуға тырысады. Бірақ солардың ішінде мойнындағы күнбе-күнгі міндетін ғана [...]
«ЖҰРТ МЕНІ ҚАТАЛ ДЕЙДІ…» Сонау 1972 жылы арман арқалап, Алматыға келіп, ҚазМУ-дың филология факультетінің студенті атанған кезіміз. Өзің ұнатқан мамандығың бойынша білім алу дегеннің қандай бақыт екенін күн санап түйсіне түскендейміз. Факультет жанында М. Әуезов атындағы әдеби бірлестік жұмыс істейтін. Отырыстарына үлкен ыждаһатпен қатысушы едік. Бірлестік негізінен көрнекті, белгілі ақын-жазушылармен кездесулер ұйымдастырады. Сонымен қатар, факультетіміздегі [...]
Көрнекті қоғам, мемлекет қайраткері Өзбекәлі Жәнібеков ағамен бетке-бет жүздесіп, бір дастарқан басында ешқашан дәмдес болған емеспін. Ол кісінің есімін алғаш ұзақ жыл мектеп директоры болып істеген, тарихшы ағам Төленбайдың аузынан естіп, ерекше толқып, тебіренгенім бар. – Нағыз халық қамқоршысы дерлік ойлы, іскер жігіт екен. Біздің Георгиевка қыстағындағы мүгедек балалар үйіндегі адам төзгісіз ауыр жағдайды өз [...]
Ғылым да, білім де ұлттың баға жетпес қазынасы десек, қазақ ғылымы тәуелсіздіктің жиырма жылында да өз биігінде, өзгелермен терезесі тең даму үстінде. Ендеше, сол ғылым деген алпауыт та алапат мұхиттың тұңғиығына тереңдей енген, өмірдегі ұстанымы мен ұстыны берік, білігі мен білімі ізгі, ғалымдық пен қайраткерлікті, ақыл мен даналықты жүрек жылуымен қатар алып келе жатқан академик [...]
«Тауман Амандосов! Егемен қазақ мемлекетіндегі қаламгер атаулыда бұл есімді білмейтін адам бүгінде кемде-кем. Өйткені, ол 40 жыл мұғдарында тапжылмай, табан аудармай күллі қазақ жорналшылығының тұтқасын ұстап отырғандардың бірі болды. Қазақ университетінде оқып, қазақ баспасөзіне жолдама алғандардың бәрі осынау әйгілі білім-ілім-ғылым ордасында бірде проректор, бірде декан, бірде кафедра меңгерушісі болып, бүкіл саналы ғұмырын адам тәрбиесіне арнаған [...]
Осы жылдың қыркүйек айының соңында «ҚАЗАҚ» газетінің алқа мүшесі, академик Салық Зиманов редакцияға екі күн бойы қатарынан келіп, газеттің 2013 жылы болатын 100 жылдығы, қазақ даласындағы әділ сот, ел құқығын бағалау тарихы, «Қазақтың ата заңдарының» он томдығы жөнінде және бүгінгі өмір, қоғам жайлы кеңінен әңгіме қозғаған еді. Қазан айының ортасына қарай оқымысты өзімен болған сұхбаттың [...]
Академик Салық Зиманов!.. Ол ғылымның бір саласы – юриспруденцияның ғана маманы емес, бүкіл қоғамдық ғылымдардың барлық саласынан мағлұматы мол, тұжырымы мықты, өзіндік ұстанымы бар ғалым еді. Оған жуырда жарық көрген 10 томдық шығармалар жинағы куә бола алады. Сәкең жазғандарымен, оқыған лекцияларымен, көпшілік алдында сөйлеген сөздерімен ғана емес, бүкіл нақты іс-әрекетімен, мінез-құлқымен, бар болмысымен, адами биік [...]
Қазақ халқының тарихында айрықша орны бар Алаш қозғалысы, Алаш партиясы, Алашорда өкіметі ұлтымыздың ұлы қайраткерлерінің ірі іс-әрекеті мен кесек қимылының, аса ірі зияткерлік, кемел ой-санасының арқасында дүниеге келген еді. Олар тәуелсіздік үшін күресті. Қазақ халқын отарлық езгіде ұстаған Ресейдің патшалық билігінен де, сол биліктің бірден-бір заңды мұрагеріне айналған кеңестік жүйемен де алысып өтті. Алаш арыстары [...]
Өткен ғасырда ғылымды өркендеткен тұлғалардың бірі және бірегейі Батырбек Бірімжанов болды десем, бұл сөзімде еш қоспа жоқ. Өйткені, осынау өз заманының алып тұлғасы қазақтың ұлттық химия ғылымының негізін қалап, қалыптастырып, дамытып, талай талантты шәкірт тәрбиелеп, қазіргі әл-Фараби атындағы университеттің химия факультетін отыз жылға тарта уақыт басқарған еді. Оның кеңес дәуірінде қудаланып, түрмеде қамалғанын, азапты күндерді [...]
Мен «Өзбекәлі Жәнібеков» деген фамилияға оның өзімен танысқанға дейін әбден қанық едім. Мен ғана емес, менің үлкен-кіші замандастарымның бәрі осы бір кісі төңірегінде аңызға пара-пар әңгімелер айтатын. Әңгіменің негізі – оның іскерлігі, турашылдығы, бетің бар, жүзің бар демей кімнің алдында болса да ойын тура айтатындығы төңірегінде өрбитін еді. Тіпті, Торғай облыстық партия комитетінде идеология жөніндегі [...]
Өмірі кейінгілерге өнеге боларлық тағдырлы тұлғалар туралы сөз таусылмақ емес. Төзімділік пен еңбекқорлықты жалау етіп, адалдық пен шыншылдықты шығармашылық ізденістеріне арқау еткен қазақтың қабырғалы қаламгері, әдебиеттанушы ғалым, қайраткер тұлға Немат Келімбетовтің енді, міне, екінші өмірі басталды десек те болғандай. Алдымен Абай атындағы Ұлттық педагогикалық университетінде Немат Келімбетовке арналған халықаралық ғылыми-теориялық конференцияға өтті. Оған өз әдебиетші [...]
Бүкіл өлеңімен, өмірімен халқына жан сала қызмет етіп, Алаш еркіндігі мен тәуелсіздігін талмай жырлап өткен Мағжанның ақындық әлемі мен қаламгерлік қуат-қарымы жайлы айтылған ұлағатты сөздер көп. Мұхтар Әуезов: «Бүгінгі күннің бар жазушысының ішінен келешекке бой ұрып, артқы күнге анық қалуға жарайтын Мағжанның сөзі», десе, Сәбит Мұқанов: «Абай – ақылдылардың ақыны, Мағжан – ақындардың ақыны», деген [...]
Ұлттық академиялық кітапханада ҚазҰҒА академигі, тарих ғылымдарының докторы, профессор, тарихшы-ғалым Манаш Қозыбаевтың 80 жылдық мерейтойына арналған «Манаш Қозыбаев – ұлттық тарихты қайта жаңғыртушы» атты кітап көрмесі өтті. Кітапхананың «Музыкалық мейманжай» залында есімдері елге танымал тұлғалардың мұндай естелік кештерін өткізіп тұру үзілмес дәстүрге айналған. Себебі, рухани орталыққа білім жарығымен жан-дүниесін байытқысы келетін әлеумет бас сұғатын болғандықтан, [...]
(Тұманбай Молдағалиевке реквием) Беу, дүние-ай! Күні кеше ғана арамызда алшаң басып жүрген Тұмағаңның қайтпас сапарға аттанғанына да, міне, қырық күнге таяп қалыпты. Алайда арда ақынын артындағы ел-жұрты әлден-ақ сағына бастағандай. Соның бір айғағы, біз бүгін назарларыңызға ұсынып отырған Тұмағаңның замандасы, лирик ақын Кәкімбек Салықовтың мына реквиемі. Қырық күн толды өмірден Тұмаш өткелі, Жазатайым ғұмырын тағдыр [...]
Өмірден өтті бір пенде. Қарапайым ғана адам. Өңіріне таққан керемет марапаттары да жоқ. Қара еңбегі ғана кеудесін күмбірлетіп, еліне сыйлы еткен аса кішіпейіл, азаматтығы басым, өзін емес, өзгенің қамын ойлағыш шынайы адал жан еді. Сол себепті де болар, ортасын ойсыратып, жетімсіретіп тастады. Алдымен Торғай өңірі жоқтады, сосын өзі зейнеткерлік көркем жылдарын өткерген елорда қайғырды… Бұл [...]
«Егемен Қазақстан» газетінің үстіміздегі жылғы 1 қазан күнгі санында Серікқали Байменшенің «Бөкей хан кесенесі» атты мақаласы жарық көрген еді. Аталған мақалада Қазақстанның Ресейдегі Төтенше және өкілетті елшісі Зауытбек Тұрысбековтің Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың тапсырмасымен Астрахан облысында іссапарда болып, облыс губернаторы А.Жилкинмен кездесуі барысында алаш тарихындағы орны бөлек Бөкей ханның басына көрнекті кесене тұрғызу жөнінде уағдаластыққа қол [...]
Ілияс Жансүгіров атындағы Жетісу университетінің профессоры Тұрсын Сыдықов жайлы сөз болғанда, оның «Мұрат пен міндет», «Қазақ тарихи романы», «Қазақ тарихи романының көркемдік тіні», «Өңінде тұлпар мінгендер», «Талант тағылымы», «Ізгілік сабақтары», «Қазақ тарихи романының поэтикасы», «Жетісу дүлдүлдерінің дүбірі», «Ілияс Жансүгіров және әдебиет дәстүрі» атты ғылыми зерттеулерін аттап өте алмайсыз. Өйткені, ол осы салмақты ғылыми зерттеулері арқылы [...]
Ұлттық химия ғылымында тотығып-тотықсызданатын ионалмастырғыш шәйірлер және мембрандық электродиализ технологиясы деп аталатын жаңа саланың негізін қалап, оның әлеуетін әлем мойындаған биік деңгейге жеткізуші химия ғылымдарының докторы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Платина-Тарлан сыйлығының иесі, Францияның «Ғылым маршалы» атағына ие болған академик Еділ Ерғожин 25 жасында химия ғылымдарының кандидаты атанған екен. Сөйтіп, ол кен қалдықтарынан сирек металдарды бөліп [...]
Қазақстан Республикасының ғылымы мен руханияты ауыр қазаға душар болды. 90 жастан асқан шағында көрнекті ғалым, мемлекет және қоғам қайраткері, танымал мемлекет зерттеушісі, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ғылым академиясының академигі Салық Зиманұлы Зиманов дүние салды. Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген ірі қайраткер, заң саласына өлшеусіз үлес қосқан Салық Зиманов бар ғұмырын ел мен жер мүддесіне арнады. [...]
Әдебиет әлемінде ең әуелі көркем әңгіме, хикаят, роман жанры пайда болды ма, әлде сол көргенді көргендей ғып айнытпай баяндап беретін журналистика пайда болды ма дегенге келсек, есте жоқ ескі заманда-ақ осы екі жанр бір-бірімен біте қайнасып, будандасып өсіп жетілген сыңайлы. Бұлай дейтініміз, бергі замандағы әйгілі қаламгерлер Николай Лесков, Стефан Цвейг, Эмиль Золя, Томас Вульфтің ескен [...]
Сұлулық – тек бет-әлпеттің ғана емес, ол ең әуелі жан-дүниенің әдемілігі, діл тазалығы десем, оған Берік Шаханұлымен «Жазушы» баспасында оншақты жыл қызметтес болған кезде көзім одан әрі жете түсті. Иә, қобыраған қолжазбалармен жұмыс істеу, ол кездегі цензураның қатал талабынан өтетіндей етіп кітап шығару дегенің қияметті шаруа десем, Берік Шаханұлының талай-талай қиын қолжазбаларға тер төккенін біз [...]
Профессор М.Қозыбаев сонау 70-жылдардың басында-ақ республикадағы қоғамдық пікірді қалыптастыруға ықпал ететін ғалымдардың алдыңғы қатарынан көрінді. Сол кезеңнің өзінде-ақ ол Орта Азия мен Қазақстан, Кавказ тарихшыларының басын қосып, Ресейдің отаршылдық саясатын талдап, ұлт-азаттық қозғалысының ортақ заңдылықтарын ашты. Оларды әлемдік ұлт-азаттық қозғалысының құрамды бөлігінде қарауды ұсынды. Тарихшылардың алқалы жиынында орыстың отаршыл саясатының түп тамыры қайда жатқанын батыл [...]
Осы 2011 жылдың көктемінің бір күні өнердің, әдебиет, мәдениеттің шырақшысындай ізденгіш Құлбек Ергөбек хабарласып, Өзбекәлі Жәнібековтің 80 жылдығы туралы әңгіме қозғады. Біраз пікір алыстық. Сол әңгіме менің Үкімет басшысы Кәрім Мәсімовке арнайы сауал жолдауыма түрткі болды. Сауалыма Үкімет басшысынан төмендегідей жауап келді. «Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Өзбекәлі Жәнібековтың туғанына 80 жыл толуына байланысты 2011 [...]
Жазушы Кеңес Юсуп туралы әңгіме бола қалса, жұртшылық ең алдымен оның аудармашылық өнерін ауызға алады. Колумбия жазушысы, Нобель сыйлығының лауреаты Габриэль Гарсиа Маркестің «Жүз жылдық жалғыздық» романын тәржімалаудағы шеберлігіне, айтар ойы терең, астары қалың, күрделі туындыны қазақ тілінде жатық сөйлете білген жазушының жанкешті тірлігіне сүйсінеді. Оның үстіне латынамерикандық қалам иесінің әу баста испан тілінде жарық [...]
© 2011 Егемен Қазақстан газеті
Сайтта жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіруге болмайды.
Aстана қаласы.Егемен Қазақстан көшесі, 5/13.
Телефон: 8 7172 37-65-27
Email: egemenkz@mail.online.kz
Сайтымыздың бұрынғы нұсқасы
WAP нұсқасы - wap.egemen.kz
RSS мақалалар
RSS пікірлер
Сайт картасы
