​Біз қандай су ішіп жүрміз?

«Судың да сұрауы бар». Алақан­ның уысына сыятын аз сумен бо­йын тазалайтын пайғамбар үмбеті де, телегей-теңіз суды ластауға жол беретін де адамзат баласы.
Егемен Қазақстан
29.03.2017 831
2

Судың пәлсапасы – тереңде. Оны дінмен де өруге, саясатпен де сабақтастыруға, нарықпен де шендестіруге болады. Бір тамшы судың қадірін білу үшін де ұлы шөлді, кермек мұхитты жаратқан сияқты. Келешекте айсбергтерді байлап-матап сүйреп алып кету үшін мұзды материктер базар алаңына айналуы әбден мүмкін... Өйткені, су – ең бағалы байлық. Суы сатулы қоғамда өмір сүріп отырмыз. Ал осы сатып ішкен суымыз сан соқтырса ше?..

Таяуда «Астана су арнасы» МКК зертханасында сыйымдылығы 19 литрлік ыдыстарға құйылып сатылатын судың 8 түрінен химиялық сараптама алынды. Елордада қала тұрғындары крандағы суды жууға болмаса, ішуге көп қолданбайды. Барлық үйде, кеңседе кулер бөшкесіне құйылған су шүпілдеп тұрады. Суы таусылған ыдысыңызды толы бөшкемен алмастырып береді. Зерттеу барысында өндірушілердің бірқатары аталған бөшкедегі суды Астананың қалалық су құбырынан сүзіп алатыны анықталды. Яғни, күнделікті краннан ағып тұрған суға бірнеше мембранды сүзгілер қойылады. Бұл әдетте 3-4 сатылы болып келеді. Механикалық тазалау құмнан, ұсақ тастардан арылтса, ионды алмастыратын тазалау суды жұмсақтандырып, тұздан арылтады. Ал соңғы тазалау барысында су көмір сүзгісінен өтеді. Бұл судың органикалық қасиеттерін жақсартады. Судың дәмі, иісі, түсі һәм мөлдірлігі арта түседі. Ал түптеп келгенде біздің ағзамызға қандай су барады? 100 па­йыз тазаланған, бірақ өлі су! Бұдан бұрын Батыс ғалымдары пластмасса ыдыстарға құйылған суды химиялық талдау нәтижесінде мұндай судың құрамында фармацевтикалық препараттар мен басқа да химикаттар сияқты дәрілік заттардың жоғары болатынын анықтаған. Сонымен бірге, бұл судың ең қауіпті тұсы пластика өндірісінде қол­данылатын бисфенол-А екендігі де анықталды. Бисфенол-А адам ағза­сының көбею жүйесіне, қалқанша безіне, орталық жүйке жүйесіне кері әсер етіп, сондай-ақ, семіздікке, гипертония мен диабетке душар етеді.  

«Астана су арнасы» МКК зертхана жетекшісі Уәсилә Әуезованың айтуынша, сараптама жұмыстары нәтижесін­де бөтелкедегі суда карбонатты емес тұз құрамы мемлекетаралық талаптар (ГОСТ) нормасынан төмендігі, фтор жетіспеушілігі анықталған. Мұны үнемі қолданатын адамдар ағзаға қажетті заттардың тапшылығына ұшырайды. Мәселен, фтордың жетіспеу­ші­лігі тіс жегі­сін зақымдаса, кальций жетіс­пеу­шілігі – остеопороз бен сүйек жасу­ша­лары­ның тығыздығын төмендетеді, яғни, сүйек сынуға бейім тұрады, ал балаларда қаң­қ­аның қалыптасуын бұзады. Магний жү­рек пен жүйке жүйесінің ауруларын тудырады.

Ақпан айында Астана қаласының насос стансасының ІІ көтермесінен алынған су мен сауда нүктелерінен алынған 19 литрлік ыдыстағы судың химиялық сараптамасы бойынша, бөтелкедегі суларда кальций, магний, калий және басқа да адам өмірі үшін маңызды заттардың қажетті мөлшерден әлдеқайда төмендігі байқалды, дейді аталған мекеменің баспасөз қызметінің жетекшісі Назгүл Тәліпова.

Бұл бизнес иелерінің әлеумет денсау­лығына жауапсыз қарауының тағы бір көрінісі – көптеген өндірушілер өнімнің жапсырмасына ауыз судың қайдан алынғанын, химиялық құра­мын, минералдық ерекшелігін, құю және сақтау мерзімін, стандарттарын көр­сетпейді. Мұндай жапсырмасы болған күннің өзінде ыдыстағы су жап­сыр­мадағы мәліметке сәйкес келе бермейді.

«Сауда сақал сипағанша» дегендей, көп жағдайда ауыз су өнімі алғаш нарыққа шығар кезде жан-жақты тексеруден өтуі әрі тұтынушы көңілінен орын табу мақсатында жоғары сапалы өнімдер шығарғанымен, уақыт өте келе өнім сапасы өзгеріп сала беретіні жасырын емес.  Елордада ауыз су өндірумен 27 кәсіпорын шұғылданады. Соның ішінде бөтелкедегі су өндірісімен 11, ал үйдегі суды автоматты сүзгіден өткізетін қондырғы шығарумен 16 кәсіпкер айналысады. Баға саясаты тұрғысынан саралағанда, құбырдан келетін суыңыздың бір текше метрі 49 теңге 90 тиынды құраса, 19 литрлік ыдыстың орташа бағамы 500 теңге деп алғанда бір текше метрі 26031 теңгеге шығады екен. Ас үйге орнатылатын сүзгі аппараты тіпті қымбатқа түседі. 1 мың литрге есептелген аппарат 10 мың теңге тұрса, 19 литр суды 950 теңгеден алып ішкен боласыз. Осындайда, тұнық тұмадан бастау бұлақтан көсіп-көсіп, алаңсыз шөл қандырған қайран, алаңсыз күндер дейсіз...

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу