​Біз қандай су ішіп жүрміз?

«Судың да сұрауы бар». Алақан­ның уысына сыятын аз сумен бо­йын тазалайтын пайғамбар үмбеті де, телегей-теңіз суды ластауға жол беретін де адамзат баласы.
Егемен Қазақстан
29.03.2017 836
2

Судың пәлсапасы – тереңде. Оны дінмен де өруге, саясатпен де сабақтастыруға, нарықпен де шендестіруге болады. Бір тамшы судың қадірін білу үшін де ұлы шөлді, кермек мұхитты жаратқан сияқты. Келешекте айсбергтерді байлап-матап сүйреп алып кету үшін мұзды материктер базар алаңына айналуы әбден мүмкін... Өйткені, су – ең бағалы байлық. Суы сатулы қоғамда өмір сүріп отырмыз. Ал осы сатып ішкен суымыз сан соқтырса ше?..

Таяуда «Астана су арнасы» МКК зертханасында сыйымдылығы 19 литрлік ыдыстарға құйылып сатылатын судың 8 түрінен химиялық сараптама алынды. Елордада қала тұрғындары крандағы суды жууға болмаса, ішуге көп қолданбайды. Барлық үйде, кеңседе кулер бөшкесіне құйылған су шүпілдеп тұрады. Суы таусылған ыдысыңызды толы бөшкемен алмастырып береді. Зерттеу барысында өндірушілердің бірқатары аталған бөшкедегі суды Астананың қалалық су құбырынан сүзіп алатыны анықталды. Яғни, күнделікті краннан ағып тұрған суға бірнеше мембранды сүзгілер қойылады. Бұл әдетте 3-4 сатылы болып келеді. Механикалық тазалау құмнан, ұсақ тастардан арылтса, ионды алмастыратын тазалау суды жұмсақтандырып, тұздан арылтады. Ал соңғы тазалау барысында су көмір сүзгісінен өтеді. Бұл судың органикалық қасиеттерін жақсартады. Судың дәмі, иісі, түсі һәм мөлдірлігі арта түседі. Ал түптеп келгенде біздің ағзамызға қандай су барады? 100 па­йыз тазаланған, бірақ өлі су! Бұдан бұрын Батыс ғалымдары пластмасса ыдыстарға құйылған суды химиялық талдау нәтижесінде мұндай судың құрамында фармацевтикалық препараттар мен басқа да химикаттар сияқты дәрілік заттардың жоғары болатынын анықтаған. Сонымен бірге, бұл судың ең қауіпті тұсы пластика өндірісінде қол­данылатын бисфенол-А екендігі де анықталды. Бисфенол-А адам ағза­сының көбею жүйесіне, қалқанша безіне, орталық жүйке жүйесіне кері әсер етіп, сондай-ақ, семіздікке, гипертония мен диабетке душар етеді.  

«Астана су арнасы» МКК зертхана жетекшісі Уәсилә Әуезованың айтуынша, сараптама жұмыстары нәтижесін­де бөтелкедегі суда карбонатты емес тұз құрамы мемлекетаралық талаптар (ГОСТ) нормасынан төмендігі, фтор жетіспеушілігі анықталған. Мұны үнемі қолданатын адамдар ағзаға қажетті заттардың тапшылығына ұшырайды. Мәселен, фтордың жетіспеу­ші­лігі тіс жегі­сін зақымдаса, кальций жетіс­пеу­шілігі – остеопороз бен сүйек жасу­ша­лары­ның тығыздығын төмендетеді, яғни, сүйек сынуға бейім тұрады, ал балаларда қаң­қ­аның қалыптасуын бұзады. Магний жү­рек пен жүйке жүйесінің ауруларын тудырады.

Ақпан айында Астана қаласының насос стансасының ІІ көтермесінен алынған су мен сауда нүктелерінен алынған 19 литрлік ыдыстағы судың химиялық сараптамасы бойынша, бөтелкедегі суларда кальций, магний, калий және басқа да адам өмірі үшін маңызды заттардың қажетті мөлшерден әлдеқайда төмендігі байқалды, дейді аталған мекеменің баспасөз қызметінің жетекшісі Назгүл Тәліпова.

Бұл бизнес иелерінің әлеумет денсау­лығына жауапсыз қарауының тағы бір көрінісі – көптеген өндірушілер өнімнің жапсырмасына ауыз судың қайдан алынғанын, химиялық құра­мын, минералдық ерекшелігін, құю және сақтау мерзімін, стандарттарын көр­сетпейді. Мұндай жапсырмасы болған күннің өзінде ыдыстағы су жап­сыр­мадағы мәліметке сәйкес келе бермейді.

«Сауда сақал сипағанша» дегендей, көп жағдайда ауыз су өнімі алғаш нарыққа шығар кезде жан-жақты тексеруден өтуі әрі тұтынушы көңілінен орын табу мақсатында жоғары сапалы өнімдер шығарғанымен, уақыт өте келе өнім сапасы өзгеріп сала беретіні жасырын емес.  Елордада ауыз су өндірумен 27 кәсіпорын шұғылданады. Соның ішінде бөтелкедегі су өндірісімен 11, ал үйдегі суды автоматты сүзгіден өткізетін қондырғы шығарумен 16 кәсіпкер айналысады. Баға саясаты тұрғысынан саралағанда, құбырдан келетін суыңыздың бір текше метрі 49 теңге 90 тиынды құраса, 19 литрлік ыдыстың орташа бағамы 500 теңге деп алғанда бір текше метрі 26031 теңгеге шығады екен. Ас үйге орнатылатын сүзгі аппараты тіпті қымбатқа түседі. 1 мың литрге есептелген аппарат 10 мың теңге тұрса, 19 литр суды 950 теңгеден алып ішкен боласыз. Осындайда, тұнық тұмадан бастау бұлақтан көсіп-көсіп, алаңсыз шөл қандырған қайран, алаңсыз күндер дейсіз...

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.11.2018

Аустрияның Санкт-Пёлтен қаласында Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

12.11.2018

Алматыда Батырхан Шүкенов атындағы музыкалық байқау өтеді

12.11.2018

Атырау облысында жыл соңына дейін 30 әлеуметтік нысан іске қосылады

12.11.2018

«Түркілердің атасына» көрсетілген құрмет

12.11.2018

Өскемен қаласының көшелеріне Әміре Қашаубаев пен Қалихан Ысқақтың аты беріледі

12.11.2018

Румынияда қазақ киносының фестивалі өтті

12.11.2018

Атырау облысында 1720 кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысын көтереді

12.11.2018

Атырауда «1st Grand Ball Atyrau» қайырымдылық балы өтті

12.11.2018

Парижде үш жылға созылған төрелік дау Қазақстанның пайдасына шешілді

12.11.2018

Ақтөбелік қыз Димаш Құдайбергеннің Лондондағы концертіне қатысады

12.11.2018

Ыстамбұлда Д.Кәлетаев шетелдік қазақ ұйымдарының басшыларымен кездесу өткізді

12.11.2018

Ақтөбе мен Челябі ынтымақтастық туралы келісімге келді

12.11.2018

Алматы әкімі қаланың қыс маусымына дайындығын тексерді

12.11.2018

Парижде Трамп, Путин, Макрон және Меркель бірқатар мәселелерді талқылады

12.11.2018

Қазақстан Ауғанстан жөніндегі отырысқа қатысты

12.11.2018

Америкалықтар Қостанай облысына инвестиция салғысы келеді

12.11.2018

Қазақстандық ару Miss Asia Global титулын жеңіп алды

12.11.2018

«Астана LRT» ЖШС орталық кассасы бүгіннен бастап жаңа мекен-жай бойынша жұмыс істейді

12.11.2018

Денис Никиша шорт-тректен әлем кубогінде үздік төрттікке енді

12.11.2018

Калифорниядағы орман өрті: Парадайс қаласы жанып кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Сайын БОРБАСОВ, саяси ғылымдар докторы

Halyqaralyq bedel jáne syrtqy saıasat

Álemdik úrdister jyldamdap, halyqaralyq qatynastar shıeleniske túsken zamanda tıimdi syrtqy saıasatty iske asyra alǵan memleketter tabysty damıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу