​Британияның Еуроодақтан шығуының экономикалық салдарлары қандай?

Таяуда Ұлыбритания Парламентінің Лордтар палатасы Британияның Еуроодақтан шығуы туралы заң жобасын мақұлдады. Осы заң жобасының қабылдануымен енді Британияның үкімет басшысына Брюссельге ресми түрде одақтан шығатыны туралы ескерту жіберуіне рұқсат беріледі.
Егемен Қазақстан
26.03.2017 3155
2

Жалпы, былтырдан бері Британияның ЕО-дан шығу туралы ниетінің бар екенін естісімен, аралдағы бизнесмендер кетуге ыңғайлана бастаған. Дегенмен, өткен жаздағы референдумдағы одақтан шығу туралы шешім мен елдің іс жүзінде Брюссельден бөлек кетуіне бірнеше жылдың қажет екені енді байқалып жатса керек.  Еуроодақпен интеграцияны үзгісі келмеген Дэвид Кэмеронның орнына келген Тереза Мэй антиинтеграциялық шараларды жеделдетіп, биылдан қалмай Британияны бөлек алып шықпақ болған. 

Нәтижесінде нарықтағы саудагерлердің бір сәттік эмоциямен жасаған қадамдары фунт стерлингтің құнын бірнеше жылдық минимумға құлдыратып жіберген еді. Мұны көрген Британиядағы ірі трансұлттық компаниялар кеңселерін көшіруге бел байлады. Лондонның ішкі экономикасына соққы болып тиген бұл әрекеттерден кейін сарапшылар Британияның Еуроодақтан шыққан кезінде 100 млрд фунт стерлинг жоғалтатынын болжап тастады. 

Дегенмен, 2017 жылдың басындағы нарықтағы ахуал бұдан өзгерек болды. «Брекситтің» алдағы бір жылдың шаруасы емес екеніне ресми көз жеткізген Лондон Еуроодақтан бөлінуде оқыс қадамдарға бармау керектігін ұққандай. Бұл туралы Тереза Мэй «Ұлыбритания ЕО-дан шыққанымен, Еуроаймақтың еркін сауда нарығынан бас тартпайды» деген. Бұл туралы апта басында қабылданған заң жобасының алғашқы нұсқасының екі жеріне өзгеріс енгізілді. 

Атап айтар болсақ, біріншіден, Еуроодақтың қазіргі таңда Ұлыбританияда тұрып жатқан азаматтары Британия одақтан шығып кеткен жағдайда да бұрынғы қалпынша өмір сүре беретін болды. Екіншіден, мемлекеттің одақтан шығуын қамтамасыз ететін Лиссабон келісімінің 50-бабына үкіметтің қол қоюынан бұрын Британия парламенті алдымен ол заңды өздерінің мақұлдауынан өткізуді сұрап отыр. Төменгі палатаның бекіткен заң жобасында елдің одақтан шығуы үшін үкіметтің шешімі жеткілікті еді, ал кешегі өзгерістен кейін жоғарғы палата өздері мақұлдамайынша, Брекситті мойындамайтындықтарын жеткізді. 

Жалпы, әу бастан лордтар палатасы Британияның одақтан шығуына қарсы болған. Дегенмен, үкімет мүшелері парламенттің бұл қарсылығына жауап ретінде референдум нәтижесін алға тартып, лордтардың келіспеске амалы қалмаған. Әлі де болса, Британияның одақпен экономикалық қатынастарын сақтап қалуына күш салып отырған депутаттар енді Лиссабон келісімінің күшін жоюда интеграциялық қатынастардың бірқатарын сақтап қалуға тырысып бағуда. 

Үкімет 2017 жылдың наурызының соңына дейін елдің одақтан шығуы туралы Брюссельге ескерту жіберетінін бұған дейін бірнеше мәрте мәлімдеген. Дегенмен, жоғарыдағы заң жобасы енді Ұлыбритания Патшайымының алдынан өтуі керек.  Әрине, Британияның бір ғана шешімімен Еуроодақ құрамы өзгеріп кетпек емес. Бұл туралы Брюссельдің не дейтіні биылғы жылдың еншісінде. Брекситке бастапқыдан бері оң қарамаған Брюссель оңайлықпен 50-бапқа қол қоя салмауы керек. 

Ұлыбританияның одақ ішіндегі рөлін ескерсек, Брюссель айтарлықтай зиян шеккелі отыр. Бұл туралы өткен аптада Еуропарламентте сөз алған Еурокомиссия басшысы Жан-Клод Юнкер Ұлыбритания Еуропа одағынан шыққаннан кейінгі одақ елдерінің әрі қарай дамуына болжам жасап, бес түрлі сценарийді алға тартты. Бірінші сценарий бойынша, «қазіргі бағыт  сақталмақ». ЕО-да қалатын 27 ел баяғыша бірлесіп жұмыс істей бермек. Алайда, Юнкердің айтуынша, көші-қон дағдарысының кесірінен одақта алауыздық туындап, мемлекеттердің бірлігі бұзылуы мүмкін. 

Қазірдің өзінде Брексит басталғалы ЕО-ның кей елдері, соның ішінде Италия мен Франция да «бөлек кету» туралы сөз қозғап қалған. Екінші мүмкін сценарийде ЕО басшысы интеграциялық саяси мәселелерді ысырып қойып, алдымен одақтың ішкі нарығын дамытуға күш салуға шақырады. Алайда, «бірлесіп сауда жасау үшін ресурс тапшылығы бар», деді Юнкер.  Үшінші сценарийде әр ел өзінше даму қарқынын алмақ. Әркім өзінің шамасын барынша пайдаланбақ. Бұл жағдайда ЕО елдерінің ішінде мемлекеттер бірнеше топқа жіктеліп кетуі мүмкін екені айтылған. Олай болған жағдайда, одақтың болашағы бұлыңғыр екенін айтады Юнкер.

Ал төртінші сценарийдің ерекшелігі салаларды бөліп алуға келіп тіреледі. Ол кезде одақ мүшелері «аз шығын, жоғары тиімділік» ұстанымымен жұмыс істемек. Дегенмен, әр мемлекет өзінің басым салаларын бөліп алғанда қорғаныс пен шекара мәселесі зардап шегуі мүмкін екені жоққа шығарылмайды. Бесінші сценарий «Еуроодаққа жақсы нәрсенің бәрі барлық мемлекет үшін жақсы» деген ұран аясында өрбуі мүмкін. Яғни, ЕО елдері тізе қоса отырып одақтың қуатын әлем бойынша арттыруға күш салмақ. 

«Дегенмен, мұндай жағдайда одаққа сенімсіздікпен қарайтын мемлекеттердің кері реакциясы пайда болып, ұлттық биліктің әлсіреуі туралы пікірлер қылаң беруі мүмкін», деп топшылайды ЕО басшысы. Айтпақшы, Британия одақтан шыға отырып 100 млрд фунт стерлинг жоғалтады деген болжаммен келіспейтіндер де бар. Мұндай пікір айтушы сарапшылар Британия қаржы министрі Филип Хэммондтың жыл басындағы ел бюджетін таныстырған кездегі баяндамасын алға тартады. 

Онда министр оптимистік болжамға толы баяндама жасады. Онда елдің экономикасы күткендегіден қарқынды өсетіні айтылған. Хэммондтың айтуынша, қарқынды экономика Брекситтің келіссөздеріне қуатты және тұрақты платформа ұсынады. Оның пікірінше, 2017 жылы Британия ІЖӨ-сі 2 пайызға өспек. Ал осының алдында сарапшылар өсімді 1,4 пайыз деп болжаған еді. Әрине, министрліктің мұндай болжамы Брекситке мүдделі үкіметтің позициясынан шығып тұрғанын ұмытпау керек. Ал Британиясыз Еуроодақтың экономикасы қай бағытқа бұрылатыны туралы әзірге нақты болжам жоқ.

Бір анығы, нақты экономикада болмаса да, қаржы нарығына айтарлықтай зиян келмек. Саясаткерлердің жекелеген сөздері мен мәлімдемелеріне қарай құбылатын қор нарығында қазірден бастап еуроның құны әлсіреп жатыр. Сонымен қатар, АҚШ-пен арадағы қатынастың Трамп әкімшілігінен кейін жаңаша сипат алуы да Еуропа одағы үшін жайсыз болып тұр. Сарапшылар бұл тұрғыда Брекситтен Британиядан гөрі Еуроодақтың көп жоғалтатынын айтады. 

Мәселен, жыл басында Тереза Мэйдің АҚШ-қа жасаған сапарында Британия үкімет басшысы Ақ үймен сауда қатынасын еселеп өсіруге мүдделі екенін жеткізсе, Трамп бұған кетәрі еместігін айтқан. Егер ЕО-ның барлық мүшесі мен Британия арасында таңдау жасайтын күн туса, Құрама Штаттар ескі одақтасы Британиядан қол үзбейтінін білдірген. Қорыта айтар болсақ, Британия тәуекелге барғанымен, Еуроодақтың қазір Брекситке дайын емес екені айдан анық. Лондон одақтан шығып кететін болса, ЕО-ның әрі қарайғы жұмыс жоспары жоқ. 

Бұл туралы парламентте сөз алған елдің Брексит мәселелері бойынша арнайы министрі Дэвид Дэвис Брюссельмен келіссөздің тым күрделі болатынын айтты. Өз сөзінде министр Брекситтің 2019 жылға дейін созылатынын, Британияның сол жылы тек наурызда ғана одақтан толығымен шығып кететінін айтқан еді. Ал оған дейін биылғы жылдың сәуір айынан бастап 2019-дың наурызына дейін Еуроодақ осы мәселені жан-жақты талқылайтын болады.

Атап айтар болсақ, биыл сәуір мен мамыр айларында басталатын келіссөздерден кейін 2017 жылдың күзінде Британия парламенті арнайы антиинтеграциялық заң қабылдап, 2018 жылдың қазан айында келіссөздер аяқталады деп күтілуде. Ал одан кейін Еуропарламент пен Еуропа кеңесі осы мәселені қарап, дауысқа салмақ.

Бауыржан МҰҚАНОВ, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Роналду алғаш рет ойыннан қуылды

21.09.2018

Еліміздегі депозит шарттары өзгермек

21.09.2018

Qasiet pen qasiret

21.09.2018

Жабайы бәсекелестік немесе жолаушыларды заңсыз тасымалдау белең алып барады

21.09.2018

Ректор Мәлік Ғабдуллин

21.09.2018

Парасаттылық пен азаматтықтың өнегесі

21.09.2018

Танзанияда паром суға батып, 44 адам қаза тапты

21.09.2018

Антон қарттың айтқандары

21.09.2018

Көшенің сәнін келтіріп...

21.09.2018

Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

21.09.2018

Алда елді елге қосу мұраты тұр

21.09.2018

Мүгедектерді әлеуметтік қорғау мәселелері қаралды

21.09.2018

«English for Jastar» – жаңа жоба

21.09.2018

Нақты істердің партиясы

21.09.2018

300 мың адам диктант жазды

21.09.2018

2017 жылы машина жасау өнімінің көлемі 1 трлн теңгеге жуық болды - Елбасы

21.09.2018

Әліпби ауыстыру – үлкен өзгеріс

21.09.2018

Елбасы. Елорда. ЭКСПО

21.09.2018

Парламенттік тыңдау өтеді

21.09.2018

Инвесторларды тарту мәселелеріне арналды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу