​Британияның Еуроодақтан шығуының экономикалық салдарлары қандай?

Таяуда Ұлыбритания Парламентінің Лордтар палатасы Британияның Еуроодақтан шығуы туралы заң жобасын мақұлдады. Осы заң жобасының қабылдануымен енді Британияның үкімет басшысына Брюссельге ресми түрде одақтан шығатыны туралы ескерту жіберуіне рұқсат беріледі.
Егемен Қазақстан
26.03.2017 5120
2

Жалпы, былтырдан бері Британияның ЕО-дан шығу туралы ниетінің бар екенін естісімен, аралдағы бизнесмендер кетуге ыңғайлана бастаған. Дегенмен, өткен жаздағы референдумдағы одақтан шығу туралы шешім мен елдің іс жүзінде Брюссельден бөлек кетуіне бірнеше жылдың қажет екені енді байқалып жатса керек.  Еуроодақпен интеграцияны үзгісі келмеген Дэвид Кэмеронның орнына келген Тереза Мэй антиинтеграциялық шараларды жеделдетіп, биылдан қалмай Британияны бөлек алып шықпақ болған. 

Нәтижесінде нарықтағы саудагерлердің бір сәттік эмоциямен жасаған қадамдары фунт стерлингтің құнын бірнеше жылдық минимумға құлдыратып жіберген еді. Мұны көрген Британиядағы ірі трансұлттық компаниялар кеңселерін көшіруге бел байлады. Лондонның ішкі экономикасына соққы болып тиген бұл әрекеттерден кейін сарапшылар Британияның Еуроодақтан шыққан кезінде 100 млрд фунт стерлинг жоғалтатынын болжап тастады. 

Дегенмен, 2017 жылдың басындағы нарықтағы ахуал бұдан өзгерек болды. «Брекситтің» алдағы бір жылдың шаруасы емес екеніне ресми көз жеткізген Лондон Еуроодақтан бөлінуде оқыс қадамдарға бармау керектігін ұққандай. Бұл туралы Тереза Мэй «Ұлыбритания ЕО-дан шыққанымен, Еуроаймақтың еркін сауда нарығынан бас тартпайды» деген. Бұл туралы апта басында қабылданған заң жобасының алғашқы нұсқасының екі жеріне өзгеріс енгізілді. 

Атап айтар болсақ, біріншіден, Еуроодақтың қазіргі таңда Ұлыбританияда тұрып жатқан азаматтары Британия одақтан шығып кеткен жағдайда да бұрынғы қалпынша өмір сүре беретін болды. Екіншіден, мемлекеттің одақтан шығуын қамтамасыз ететін Лиссабон келісімінің 50-бабына үкіметтің қол қоюынан бұрын Британия парламенті алдымен ол заңды өздерінің мақұлдауынан өткізуді сұрап отыр. Төменгі палатаның бекіткен заң жобасында елдің одақтан шығуы үшін үкіметтің шешімі жеткілікті еді, ал кешегі өзгерістен кейін жоғарғы палата өздері мақұлдамайынша, Брекситті мойындамайтындықтарын жеткізді. 

Жалпы, әу бастан лордтар палатасы Британияның одақтан шығуына қарсы болған. Дегенмен, үкімет мүшелері парламенттің бұл қарсылығына жауап ретінде референдум нәтижесін алға тартып, лордтардың келіспеске амалы қалмаған. Әлі де болса, Британияның одақпен экономикалық қатынастарын сақтап қалуына күш салып отырған депутаттар енді Лиссабон келісімінің күшін жоюда интеграциялық қатынастардың бірқатарын сақтап қалуға тырысып бағуда. 

Үкімет 2017 жылдың наурызының соңына дейін елдің одақтан шығуы туралы Брюссельге ескерту жіберетінін бұған дейін бірнеше мәрте мәлімдеген. Дегенмен, жоғарыдағы заң жобасы енді Ұлыбритания Патшайымының алдынан өтуі керек.  Әрине, Британияның бір ғана шешімімен Еуроодақ құрамы өзгеріп кетпек емес. Бұл туралы Брюссельдің не дейтіні биылғы жылдың еншісінде. Брекситке бастапқыдан бері оң қарамаған Брюссель оңайлықпен 50-бапқа қол қоя салмауы керек. 

Ұлыбританияның одақ ішіндегі рөлін ескерсек, Брюссель айтарлықтай зиян шеккелі отыр. Бұл туралы өткен аптада Еуропарламентте сөз алған Еурокомиссия басшысы Жан-Клод Юнкер Ұлыбритания Еуропа одағынан шыққаннан кейінгі одақ елдерінің әрі қарай дамуына болжам жасап, бес түрлі сценарийді алға тартты. Бірінші сценарий бойынша, «қазіргі бағыт  сақталмақ». ЕО-да қалатын 27 ел баяғыша бірлесіп жұмыс істей бермек. Алайда, Юнкердің айтуынша, көші-қон дағдарысының кесірінен одақта алауыздық туындап, мемлекеттердің бірлігі бұзылуы мүмкін. 

Қазірдің өзінде Брексит басталғалы ЕО-ның кей елдері, соның ішінде Италия мен Франция да «бөлек кету» туралы сөз қозғап қалған. Екінші мүмкін сценарийде ЕО басшысы интеграциялық саяси мәселелерді ысырып қойып, алдымен одақтың ішкі нарығын дамытуға күш салуға шақырады. Алайда, «бірлесіп сауда жасау үшін ресурс тапшылығы бар», деді Юнкер.  Үшінші сценарийде әр ел өзінше даму қарқынын алмақ. Әркім өзінің шамасын барынша пайдаланбақ. Бұл жағдайда ЕО елдерінің ішінде мемлекеттер бірнеше топқа жіктеліп кетуі мүмкін екені айтылған. Олай болған жағдайда, одақтың болашағы бұлыңғыр екенін айтады Юнкер.

Ал төртінші сценарийдің ерекшелігі салаларды бөліп алуға келіп тіреледі. Ол кезде одақ мүшелері «аз шығын, жоғары тиімділік» ұстанымымен жұмыс істемек. Дегенмен, әр мемлекет өзінің басым салаларын бөліп алғанда қорғаныс пен шекара мәселесі зардап шегуі мүмкін екені жоққа шығарылмайды. Бесінші сценарий «Еуроодаққа жақсы нәрсенің бәрі барлық мемлекет үшін жақсы» деген ұран аясында өрбуі мүмкін. Яғни, ЕО елдері тізе қоса отырып одақтың қуатын әлем бойынша арттыруға күш салмақ. 

«Дегенмен, мұндай жағдайда одаққа сенімсіздікпен қарайтын мемлекеттердің кері реакциясы пайда болып, ұлттық биліктің әлсіреуі туралы пікірлер қылаң беруі мүмкін», деп топшылайды ЕО басшысы. Айтпақшы, Британия одақтан шыға отырып 100 млрд фунт стерлинг жоғалтады деген болжаммен келіспейтіндер де бар. Мұндай пікір айтушы сарапшылар Британия қаржы министрі Филип Хэммондтың жыл басындағы ел бюджетін таныстырған кездегі баяндамасын алға тартады. 

Онда министр оптимистік болжамға толы баяндама жасады. Онда елдің экономикасы күткендегіден қарқынды өсетіні айтылған. Хэммондтың айтуынша, қарқынды экономика Брекситтің келіссөздеріне қуатты және тұрақты платформа ұсынады. Оның пікірінше, 2017 жылы Британия ІЖӨ-сі 2 пайызға өспек. Ал осының алдында сарапшылар өсімді 1,4 пайыз деп болжаған еді. Әрине, министрліктің мұндай болжамы Брекситке мүдделі үкіметтің позициясынан шығып тұрғанын ұмытпау керек. Ал Британиясыз Еуроодақтың экономикасы қай бағытқа бұрылатыны туралы әзірге нақты болжам жоқ.

Бір анығы, нақты экономикада болмаса да, қаржы нарығына айтарлықтай зиян келмек. Саясаткерлердің жекелеген сөздері мен мәлімдемелеріне қарай құбылатын қор нарығында қазірден бастап еуроның құны әлсіреп жатыр. Сонымен қатар, АҚШ-пен арадағы қатынастың Трамп әкімшілігінен кейін жаңаша сипат алуы да Еуропа одағы үшін жайсыз болып тұр. Сарапшылар бұл тұрғыда Брекситтен Британиядан гөрі Еуроодақтың көп жоғалтатынын айтады. 

Мәселен, жыл басында Тереза Мэйдің АҚШ-қа жасаған сапарында Британия үкімет басшысы Ақ үймен сауда қатынасын еселеп өсіруге мүдделі екенін жеткізсе, Трамп бұған кетәрі еместігін айтқан. Егер ЕО-ның барлық мүшесі мен Британия арасында таңдау жасайтын күн туса, Құрама Штаттар ескі одақтасы Британиядан қол үзбейтінін білдірген. Қорыта айтар болсақ, Британия тәуекелге барғанымен, Еуроодақтың қазір Брекситке дайын емес екені айдан анық. Лондон одақтан шығып кететін болса, ЕО-ның әрі қарайғы жұмыс жоспары жоқ. 

Бұл туралы парламентте сөз алған елдің Брексит мәселелері бойынша арнайы министрі Дэвид Дэвис Брюссельмен келіссөздің тым күрделі болатынын айтты. Өз сөзінде министр Брекситтің 2019 жылға дейін созылатынын, Британияның сол жылы тек наурызда ғана одақтан толығымен шығып кететінін айтқан еді. Ал оған дейін биылғы жылдың сәуір айынан бастап 2019-дың наурызына дейін Еуроодақ осы мәселені жан-жақты талқылайтын болады.

Атап айтар болсақ, биыл сәуір мен мамыр айларында басталатын келіссөздерден кейін 2017 жылдың күзінде Британия парламенті арнайы антиинтеграциялық заң қабылдап, 2018 жылдың қазан айында келіссөздер аяқталады деп күтілуде. Ал одан кейін Еуропарламент пен Еуропа кеңесі осы мәселені қарап, дауысқа салмақ.

Бауыржан МҰҚАНОВ, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу