​Күйзеліс – күй кетіретін дерт

«Аш бала тоқ баламен ойна­май­ды, тоқ бала аш болам деп ой­ламайды», дейді халық тәм­сі­лі. Алайда, бұл жерде біз сіз ойла­ғандай аш­тық туралы айтқа­лы отырған жоқпыз. Әңгіме бас­қа. Әңгіме осы нақылдың мағынасында.
Егемен Қазақстан
02.05.2017 4665
2

Адам болған соң оның бәрі тоқ болуға ұмтылатыны сөзсіз. Бірақ байлық пен кедейшілік, күшті мен әлсіз, арам мен адалдық, қуаныш пен қасірет, ақ пен қара жарысқан мына заманда адамның алаңсыз күй кеше алуы мүмкін бе? Әрине, жоқ. Өйткені, соның салдарынан адамдарда түрлі психологиялық көңіл күй пайда болады. Оған нақты мысал, қа­зіргі жастарымыздың арасында бой­күйездік, күйгелектік, ашушаңдық, мен­мендік, уайымшылдық пен қаты­гездік белең алып барады. Ал аны­­ғын­да, мұның бәрі адамның өмір сүру барысында кездесетін ке­лең­сіз­дік­терден пайда болатын пси­хо­ло­гия­лық дерт көрінеді.

Мұндай психологиялық жағдай тектен-текке пайда болмайды. Әрине, адамды күйзеліске түсіретін күнделікті күйбең тіршіліктің тауқыметі аз емес қой. Дегенмен, ең басты себеп адамдар арасындағы қарым-қатынас. Себебі, қоғамда небір қиыншылықты бастан кешіп, шыныққан тәжірибелі адамдардың өзіне аяқтан шалу мен көреалмаушылық қақпаны құрылып жатқанда, өмірге енді араласып, оң мен солын әлі танымаған жастарды сүріндіру деген қиын емес. 

Қолында билігі барлардың ойланбай айтқан бір ауыз сөзінен, зерделенбеген теріс шешімінен, өзім білемін деп өзеуреген қатыгез әрекетінен талай жандар қиын жағдайға тап болатыны бар. Сол қиын жағдайлардан жазықсыз жанның жаны күйіп, көкірегі шерге толады. Ал мұндай жағдайға ұшыраған жастар күйзеліске түседі. Сөйтіп, депрессияға, яғни, күйзеліске тап болған жан ауру біткенге есік ашады.

Елбасы халыққа арнаған Жолдау­ларын­да ұлт денсаулығы жөнінде аз айтқан жоқ. Ал ұлт денсаулығы осы қоғамдық ортаға тікелей байланысты болып қала бермек. Егер әр мекемедегі ұжым арасындағы саламатты қарым-қатынас, адамдардың бір-біріне деген ниеті, көзқарасы дұрыс болмаса, ол ахуал міндетті түрде кез келген жанға теріс әсер етуі әбден мүмкін. Осыдан келіп жастар бойында жалғызсырау, жабығу, торығу, ақыры, түбегейлі құлдырау үдерісі басталады. Міне, осы жағдайды латын тілінде «депрессия» дейді. Оның салдары адамның өмірге қызығушылығын төмендетеді, көңіл күйді бұзады, жағымсыз ойларға жетелейді, белсенділігін, бар қабілет-қарымын жоғалтады.

Мұндай жаман дерт біздің ел үшін керек пе? Әрине, жоқ. Бірақ, өкі­ніш­ке қарай, Қазақстан күйзеліске ұшы­рай­тын адамдар саны жағынан алғанда алдыңғы қатарда тұр екен.

Осындай қамығу, күйзелу сал­дарының соңы адамды өз-өзіне қол жұм­сауға итермелейтіні айтпаса да тү­сінікті. Демек, суицид жағынан да көш басында неліктен, не себепті тұр­­ғанымызды ескеріп қойған артық бол­­майды. Өйткені, халқының саны 18 миллионға жуықтаған еліміз үшін бар­лық тұрғынның 10 пайызынан астамы жан күйзелісіне ұшырауының өзі біраз жайтты аңғартады.

Күйзеліске түскен адамның кү­йі кететіні анық. Және оның өзге а­у­ру­ларды қоздыратыны тағы анық. Жү­­р­ек жұмысы бұзылып, қан қысымы кө­­теріледі, ағзаның қорғаныш жүйесі на­шарлап, демікпе, бүйрек, т.б. ау­ру­ларға да соқтыруы ғажап емес. Сон­дықтан, дәрігерлер депрессияның бір­неше түрі болатындығын айтады. Жа­зықсыз жаны жараланған жандар жан ауруынан тез құтылып кетсе жақсы. Өйткені, соңғы кездері жүйке ауруы­на ұшырағандар саны да өсіп бара жатқан көрінеді. Сол себепті, бұған алаңдаушылық білдірген кейбір шет елдерде оны әлеуметтік, ұлттық дең­гей­дегі мәселе ретінде қарап, мем­ле­кеттік тұрғыда шешімін табудың жолын қарастыра бастаған. 

Қазақстан да мұндай саламатты жол­дан қағыс қалмауы тиіс. Ең басты­сы, қызметтік, яғни қоғамдық орта­да, кез келген ұжымда, үйде, түзде адам­дардың бір-біріне деген ілтипатын арт­тырып қана қоймай, өзгенің жанын жаралайтындай жағдайдың жасал­мауына барынша қолдау білдіру қажет. Сонда ғана әр адам көңілді жүріп, Қазақстаннан артық атамекен жоқтығын мақтан ететін болады.

Ал өзгенің жан-дүниесіне жүрдім-бардым қарайтын адамдарға бәрібір. Жоғарыда айтылған нақыл сөздің мәні де сонда. Ендеше, күйзеліске түсірмеудің де, ол дертті емдеудің де кілті қоғамның өзінде.

Александр Тасболатов,

«Егемен Қазақстан»




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу