Технологияның ұлы қозғалысы

Қазіргі жаһандық энергетикалық дағ­дарыс бір жағынан мұнай-газ энер­­гетикасының экономикалық ре­сурстарының шектелуімен, екінші жа­ғынан бүгінге дейін ашылған баламалы қуат көздерінің таяу мер­зім­де энергетикалық төңкеріс жа­сай ал­май­тындығымен сипатталады. Сон­дық­тан адамзаттың ертеңгі игілігі жо­лындағы болашақ тиімді энергия кө­зін іздеу қозғалысы бүгіннен бастау алу­да. Осы ұлы қозғалыстың алдыңғы ле­гінде «Болашақтың энергиясы» ұра­нымен Астанада ЭКСПО-2017 х­а­лықаралық мамандандырылған көр­месін өткізіп жатқан Қазақстан ке­леді. Кім не айтса, оны айтсын, ел­ордадағы ЭКСПО-2017 көрмесі жа­һан­д­ық энергетикалық төңкерістің озық технологиялары паш етілген та­рихи алаңға айналды.
Егемен Қазақстан
11.08.2017 118
2

ЭКСПО-2017 көрме қалашығындағы көп­шілік талқысына ұсынылған авс­триялық Andrits Hydro компаниясы шы­ғарған судың көтерілуі мен қайтуы ке­зеңінде қолданылатын турбинаның ма­ңызы зор. Бұл технологияның ерек­шелігі – су көтерілген кезде арна­йы электр стансасы теңіз шыға­на­ғында орналастырылса, турбиналар теңіз суының 35-100 метр тереңдігіне қойылады. Су астындағы турбиналар теңіз суы көтерілген кезде де, қайтқан кез­де де жұмыс істеп тұрады. Жал­пы, судың көтерілуі мен қай­туы ке­зе­ңін­дегі жаһандық қуат-күші са­ға­тына 150 мың ГВт энергия шы­ға­ра­ды, ал ауа сы­ғымдылығынан 800 есе ты­ғыз судың сы­­ғымдылығы бұл энер­ге­тикалық қуат­­ты одан әрі еселей тү­седі. Авс­три­я­лық Andrits Hydro ком­па­ния­сы­ның осы озық технологиясын Оң­түс­тік Корея іс жүзінде қолдану арқылы те­ңіздегі Сих­вин электр стансасында 254 МВт электр қуа­тын өндіруде. Егер осы технологияны Каспий теңізінде қолданатын болсақ, Ба­тыс Қазақстанды тиімді де арзан энергия­мен қамтамасыз етер едік.

Көрмедегі тағы бір керемет Италия­ның Greenrail компаниясы жасап шығар­ған темір жол шпалы болып табылады. Компания инженерлері дәстүрлі т­е­мір жол шпалдарының орнына «жасыл» тех­нологияға негізделген жаңа шпал ой­лап тапқан. Greenrail компа­ния­сы «жасыл» технологиясының не­гізіне күн энергиясын жинайтын фото­гал­ва­никалық элементтер алынған. Осы технология негізінде жасалған шпалдар төселген 1 километр темір жол торабы 150 кВт энергия өндіреді. Жаңа тех­нологияны ойлап тапқан инже­нер­лердің пікірінше, мұндай ш­пал­дар жол то­рабы бойындағы электр энергия­сы­на деген тапшылықты жоюға ықпал ете­ді. Мыңдаған шақырымға созылатын темір жол тораптары ұлан-ғайыр а­ты­рап­­ты байланыстырып жатқан қазақ­­стан­дық темір жол саласы үшін бұл тех­нологияның пайдасы ұшан-те­ңіз екен­дігі даусыз. Тек ЭКСПО-2017 көр­месіне әке­лінген осы жаһандық озық тех­но­логияларды өндірісте тиімді пайда­лана білу керек. Бұл енді қазақстандық мамандардың қарым-қабілетіне байланысты екендігі де белгілі.

Жақында Мәскеу инженерлері ди­на­микалық ең жоғары өткізгіштік күш арқылы электр энергиясын өндіру тә­сілін ойлап тапты. Ең жоғары өткіз­гіштік күш металл дискілерді зор жыл­дамдықпен айналдырған кезде пайда болады. Қысқаша КОРТЭЖ деп аталатын бұл өнертапқыштық идея электр қуатын алудың тағы бір жаңа тәсілін өмірге әкелді. Елордадағы ЭКСПО-2017 көрмесіне қойылған озық технологиялардың бірқатары дәстүрлі энергия өндіру тәсілдерінің тиімділігін арттыруға арналған. Соның бірі Варшава политехникалық университетінің ғалымдары ойлап тапқан SILO жүйесі болып табылады. Бұл жалпы айтқанда, турбиналарға, конденсаторларға, бу қазандары мен әртүрлі насостарға қойылатын өзін өзі реттейтін компь­ютер­лік бағдарлама болып табылады. Осы технология негізінде SILO жүйе­сінің жасанды интеллектісі жылу элек­тр стансаларының жұмысындағы кем­ші­ліктерді анықтап, оны реттеп отырады. Со­нымен бірге, электр қуатын өндіру көлемін азайтпай-ақ жағылатын көмірді азайтуға мүмкіндік береді.

Қалай болғанда да, соңғы он шақты жыл көлемінде жаңғырмалы энергетика сала­сында үлкен ғылыми жетістіктер ашылды. Электр энергиясын өзіндік құнын арзандату мақсатындағы жаңа қондырғылар мен технологиялар ойлап та­былды. Яғни, көмірсутегі шикізатынан өн­дірілетін қымбат электр энергиясын ар­зан да тиімді энергия көзімен ал­мас­тыратын энергетикалық төңкеріс жо­лындағы ізденісті күрес басталды. Мі­не, осы бір биік мақсат жолындағы із­деністі күреске Астана ЭКСПО-2017 ха­­лықаралық мамандандырылған көр­ме­сінің қосатын үлесі өлшеусіз.

 Иә, экономикалық табыстар дәуіріне бас­тайтын энергетикалық төңкеріс қыр астында тұр. Адамзат үшін әрі мол, әрі арзан энергетика көзін ашатын бұл төңкеріс жаңа технологиялар тү­рін­­де ме, әлде басқа шикізат көздері тү­рінде жүзеге аса ма, оны таяудағы уа­қыт көрсететін болады. Ең бастысы, озық ойлы адамзаттың  энергетикалық төң­­ке­ріс жасамай экономикалық дағ­да­рыс­тан құтыла алмайтындығына көзі жетті.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Д.Қыдырәлі – Түлкібас ауданының құрметті азаматы

20.09.2018

Мемлекеттік органдардың бірыңғай платформасы құрылады

20.09.2018

Қостанайда жалпықазақстандық диктантқа 4 сынып оқушысы қатысты

20.09.2018

Павлодарда Google компаниясының қызметкері Қуат Есеновпен кездесу өтті

20.09.2018

Әділ Дүйсенбек. Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

2018 жылдың 8 айында 7,7 млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

20.09.2018

«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының екінші кезеңі басталды

20.09.2018

Астана қаласы Әуе көлік прокуратурасы жолжүктерді ашудың 80 дерегін анықтады

20.09.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

20.09.2018

GGG үздіктер тізімінде төмендеді

20.09.2018

Қазақстан құрамасын Кака баптайды

20.09.2018

Сапа менеджментін енгізу бәсекеге қабілеттілікті нығайтады

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу