«Алтын жебе» румын мергенінің қанжығасында кетті

Кеше Астана қаласындағы «Қазанат» атшабарында ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі аясында жамбы атудан өткен «Алтын жебе» халықаралық турнирі аяқталды. Бабадан қалған бекзат өнерді екі күн бойы тәмам елдің алдында дәріптеген бұл шараға Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев және Түркия президентінің ұлы, Дүниежүзілік этноспорттар конфедерациясының басшысы Несметтин Біләл Ердоған арнайы соғып, құралайды көзге атқан мергендердің өнерін тамашалады.
Егемен Қазақстан
14.08.2017 3112
2 Орынбай Балмұрат, «Егемен Қазақстан»

«Алтын жебе» турнирінің ережесіне сәйкес жарыс үш кезең бойынша өтті. Жеңімпазды анықтау үшін мергендердің үш кезеңде жинаған барлық ұпайы есепке алынды. Алғашқы кезең – «Шапшаң ату» сынында садақшылар нысана тұсына атпен келіп тоқтап, төрешінің «Атыңдар!» деген бұйрығы бойынша шапшаңдықпен оқ атты. Уақыт мерзімі – 10 секунд. Осы 10 секундта спортшы жебені үлгергенінше атуы тиіс. Нысана он қадам жерде тұрды. Оқ нысананың ортасындағы қызыл шеңберге тисе – 3 ұпай, сары шеңберге тисе – 2 ұпай, көк шеңберге тисе 1 ұпай берілді.

Ал екінші кезең «Қалқан ату» деп аталды. Мұнда спортшылар жолақты арқанмен көрсетілген, ені үш метрлік дәліз жолдан 10 метр қашықтықтағы, арасы 35 метрден, 1 метр биіктікке орналастырылған, диаметрі 60 сантиметр болатын қалқан пішіндес үш нысананы атпен шауып келе жатып кезекпен атып өтті. Оқ нысана ортасындағы қызыл шеңберге тисе – 5 ұпай, сары шеңберге тисе – 3 ұпай, көк шеңберге тисе 1 ұпай болып есептелді. Спортшыға екі мүмкіндік және әр мүмкіндікті орындауға 25 секунд уақыт берілді. Ол осы уақытта үлгергенінше оқ ата алады. Атпен шауып өтетін дәліз-жолдың ұзындығы – 200 метр. Егер осы жолды спортшы 25 секундтан ұзақ уақытта шауып өтсе, онда оның ұпайлары есепке алынбайды.

Үшінші кезең – «Жамбы ату». Спортшылар дәліз-жол бойымен әртүрлі қашықтықтағы 2,4 метр биіктікке ілінген, диаметрі 20 сантиметр үш нысанаға шауып келе жатып үлгергенінше оқ атып өтті. Бірінші нысана – «Қола жамбы» жолдан 8 метр қашықтықта, екінші нысана – «Күміс жамбы» жолдан 10 метр қашықтықта, үшінші нысана «Алтын жамбы» жолдан 12 метр қашықтықта орналастырылған. Нысаналардың өзара қашықтығы – 30 метр. Жебе «Қола жамбыға» қадалса – 5 ұпай, «Күміс жамбыға» тисе – 10 ұпай, «Алтын жамбыға» қадалса 15 ұпайдан берілді. Егер жебе жамбы ілініп тұрған қылды қиып өтсе, 20 ұпай есептелінді. Бұл тұста анықтап айтарымыз, жебенің жамбыға қадалғаны ғана есепке алынды. Спортшыға екі мүмкіндіктен берілді. Бұл кезеңде де садақшының атпен шауып өтуіне 25 секунд уақыт берілді.

«Алтын жебе» жарысының бірінші кезеңі – «Шапшаң ату» сыны аса тартысты өтті. Он қадам жердегі ат үстінен қозғалмай тұрып атуда біздің жігіттердің қолы жүрмеді. Жылдамдата ату сынында моңғол мергені Дунчиг Отгонбямба мен малай мергені Мұхаммед Акмал бин Мұхаммед Дакалан жеті ұпайдан, Мажарстаннан келген мерген Немоти Кристоф Арпад пен румын мергені Михай Кузми сегіз ұпайдан алғанда, қазақ мергендерінің арасынан алты ұпайға қолды әзер жеткізгені Айтбек Сарыбай болды.

Екінші кезең – «Қалқан ату» сынында 15 секунд ішінде үш нысананы шапшаңдата атуға алты оқ жұмсаған Михай Кузми екі мүмкіндіктен соң ұпай санын 27-ге жеткізді. Польша мергені Радослав Козуч пен Мажарстанның мақтаулысы Немоти Кристоф Арпадтың да қарқыны қатты болды. Ал біздің садақшылар ішінен Елдос Бадашев, Бекқали Өзденбаев және Абзал Тұрлыбектің бар жиған ұпайы оннан аспады. Тек Оралхан Айкөз деген мергеніміз ұпай санын 16-ға әрең дегенде жеткізе алды.

Сонымен, алғашқы кезеңде бар-жоғы алты-ақ ұпай алған Айтбек Сарыбай келесі сында атпен ша­уып келе жатып садақ атудың хас шебері екенін көрсетті. Нәтижесінде, 30 ұпайды олжалаған Айбек мерген алғашқы күннің жеңімпазы атанды. Екінші жүлдені 27 ұпай жинаған румын мергені Михай Кузми иеленді. Үшінші орын 19 ұпайы бар мажар мергені Немоти Кристоф Арпадқа бұйырды.

 Ал жарыстың екінші күні өткен сында Румыниядан келген мерген Михай Кузми өзінің шын мықты екенін дәлелдеп, екі күнгі сайыс қорытындысы бойынша «Алтын жебе» жарысының бас бәйгесін жеңіп алды. Қазақстандық мерген Айтбек Сарыбай күміс жүлдеге қол жеткізді. Ал қола жүлдені тағы бір жерлесіміз Ералхан Айкөз қанжығасына байлады.

«Алтын жамбы» турнирінің марапаттау рәсіміне Парламент Мәжілісінің депутаты, Түркі халықтарының дәстүрлі спорт түрлері халықаралық қауымдастығының төрағасы Бекболат Тілеухан, Мәдениет және спорт министрлігі Дене шынықтыру және спорт комитетінің төрағасы Елсияр Қанағатов қатысып, жеңімпаз бен жүлдегерлерге сый-құрмет көрсетті. Жарыстың бас жүлдесін иеленген жеңімпазға 2 миллион теңгенің, екінші орын алған мергенге 1 миллион теңгенің және қола жүлде алған мергенге 700 мың теңгенің сертификаттары табыс етілді.

Газетіміздің өткен санында хабар­лаға­нымыздай, «Алтын жебе» турниріне Қазақстан Республикасы Ұлттық спорт түрлері қауымдастығының арнайы шақыруы бойынша Жапониядан «Ябусамэ» атты дәстүрлі садақ ату өнерінің дәріптеушілері келген болатын. Жарыс барысында жапондық сегіз мерген атпен шауып келе жатып, қағаз, ағаш және шыныдан жасалған нысаналарды атып, жанкүйерлер алдында өз өнерлерін паш етті. Әскери садақ ату өнерін діни жоралғымен астастырып көрсеткен «Ябусамэ» көрсетілімі шынында да жұртшылық сүйсініп тамашалаған қойылым болып шықты. Жүйрікпен құйғытып келіп, алақандай шыны нысанаға жебесін дәл дарытқан 70 жастағы жапондық мерген Тоиодо Сигэюкидің өнеріне көрермен қауым түрегеп тұрып қол соқты.

Токиодо Сигэюкидің айтуынша, Жапонияда ат үстінен дәстүрлі садақ атушыларды тәрбиелейтін «Такэда» және «Огасавара» атты қос мектеп бар екен. Бұлардан өзге садақ атумен «хобби» ретінде айналысатындар қатары да аз емес көрінеді. Мысалы, Тоиодоның өзі «Ябусамэ» өнерімен 18 жасынан бастап айналысқан. Елу жылдан астам ат үстінде өнер көрсетумен келеді. Ұстазы – Канэко Иурин. Бұрын мектеп Токионың іргесіндегі Камакура атты көне қалада болған. Қазір Токионың өзінде жаттығады. Бірталай шәкірттері бар. Негізінде, «Ябусамэ» спорттық ойын түрі емес, жапонның ежелгі садақ ату өнерін насихаттайды. Жапонияда жылына екі мәрте ірі көрсетілім және шеберлік дәрістерін жұртшылық назарына ұсыну дәстүрге айналған. Кейінгі жылдары осылай шет мемлекеттерде де өнер көрсету қолға алына бастаған.

«Астана – заманауи, өте әдемі қала екен. Қазақ халқының қонақжайлығына, оның «Жамбы ату» сынды ұлттық өнеріне деген зор сүйіспеншілігі мен қамқорлығы бізді ерекше тәнті етті», деп ағынан жарылды Тоиодо Сигэюки бізбен әңгіме барысында.

Қайрат ӘБІЛДА,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Абылай ханның қара жолы - солтүстік пен оңтүстікті байланыстырған ең төте жол

23.09.2018

Павлодарда «Ертіс» футбол клубының атауын латын қарпіне көшіру ұсынылды

23.09.2018

Фильмдер қашан түрлі-түске бояла бастады?

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу