«Алтын жебе» румын мергенінің қанжығасында кетті

Кеше Астана қаласындағы «Қазанат» атшабарында ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі аясында жамбы атудан өткен «Алтын жебе» халықаралық турнирі аяқталды. Бабадан қалған бекзат өнерді екі күн бойы тәмам елдің алдында дәріптеген бұл шараға Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев және Түркия президентінің ұлы, Дүниежүзілік этноспорттар конфедерациясының басшысы Несметтин Біләл Ердоған арнайы соғып, құралайды көзге атқан мергендердің өнерін тамашалады.
Егемен Қазақстан
14.08.2017 3289
2 Орынбай Балмұрат, «Егемен Қазақстан»

«Алтын жебе» турнирінің ережесіне сәйкес жарыс үш кезең бойынша өтті. Жеңімпазды анықтау үшін мергендердің үш кезеңде жинаған барлық ұпайы есепке алынды. Алғашқы кезең – «Шапшаң ату» сынында садақшылар нысана тұсына атпен келіп тоқтап, төрешінің «Атыңдар!» деген бұйрығы бойынша шапшаңдықпен оқ атты. Уақыт мерзімі – 10 секунд. Осы 10 секундта спортшы жебені үлгергенінше атуы тиіс. Нысана он қадам жерде тұрды. Оқ нысананың ортасындағы қызыл шеңберге тисе – 3 ұпай, сары шеңберге тисе – 2 ұпай, көк шеңберге тисе 1 ұпай берілді.

Ал екінші кезең «Қалқан ату» деп аталды. Мұнда спортшылар жолақты арқанмен көрсетілген, ені үш метрлік дәліз жолдан 10 метр қашықтықтағы, арасы 35 метрден, 1 метр биіктікке орналастырылған, диаметрі 60 сантиметр болатын қалқан пішіндес үш нысананы атпен шауып келе жатып кезекпен атып өтті. Оқ нысана ортасындағы қызыл шеңберге тисе – 5 ұпай, сары шеңберге тисе – 3 ұпай, көк шеңберге тисе 1 ұпай болып есептелді. Спортшыға екі мүмкіндік және әр мүмкіндікті орындауға 25 секунд уақыт берілді. Ол осы уақытта үлгергенінше оқ ата алады. Атпен шауып өтетін дәліз-жолдың ұзындығы – 200 метр. Егер осы жолды спортшы 25 секундтан ұзақ уақытта шауып өтсе, онда оның ұпайлары есепке алынбайды.

Үшінші кезең – «Жамбы ату». Спортшылар дәліз-жол бойымен әртүрлі қашықтықтағы 2,4 метр биіктікке ілінген, диаметрі 20 сантиметр үш нысанаға шауып келе жатып үлгергенінше оқ атып өтті. Бірінші нысана – «Қола жамбы» жолдан 8 метр қашықтықта, екінші нысана – «Күміс жамбы» жолдан 10 метр қашықтықта, үшінші нысана «Алтын жамбы» жолдан 12 метр қашықтықта орналастырылған. Нысаналардың өзара қашықтығы – 30 метр. Жебе «Қола жамбыға» қадалса – 5 ұпай, «Күміс жамбыға» тисе – 10 ұпай, «Алтын жамбыға» қадалса 15 ұпайдан берілді. Егер жебе жамбы ілініп тұрған қылды қиып өтсе, 20 ұпай есептелінді. Бұл тұста анықтап айтарымыз, жебенің жамбыға қадалғаны ғана есепке алынды. Спортшыға екі мүмкіндіктен берілді. Бұл кезеңде де садақшының атпен шауып өтуіне 25 секунд уақыт берілді.

«Алтын жебе» жарысының бірінші кезеңі – «Шапшаң ату» сыны аса тартысты өтті. Он қадам жердегі ат үстінен қозғалмай тұрып атуда біздің жігіттердің қолы жүрмеді. Жылдамдата ату сынында моңғол мергені Дунчиг Отгонбямба мен малай мергені Мұхаммед Акмал бин Мұхаммед Дакалан жеті ұпайдан, Мажарстаннан келген мерген Немоти Кристоф Арпад пен румын мергені Михай Кузми сегіз ұпайдан алғанда, қазақ мергендерінің арасынан алты ұпайға қолды әзер жеткізгені Айтбек Сарыбай болды.

Екінші кезең – «Қалқан ату» сынында 15 секунд ішінде үш нысананы шапшаңдата атуға алты оқ жұмсаған Михай Кузми екі мүмкіндіктен соң ұпай санын 27-ге жеткізді. Польша мергені Радослав Козуч пен Мажарстанның мақтаулысы Немоти Кристоф Арпадтың да қарқыны қатты болды. Ал біздің садақшылар ішінен Елдос Бадашев, Бекқали Өзденбаев және Абзал Тұрлыбектің бар жиған ұпайы оннан аспады. Тек Оралхан Айкөз деген мергеніміз ұпай санын 16-ға әрең дегенде жеткізе алды.

Сонымен, алғашқы кезеңде бар-жоғы алты-ақ ұпай алған Айтбек Сарыбай келесі сында атпен ша­уып келе жатып садақ атудың хас шебері екенін көрсетті. Нәтижесінде, 30 ұпайды олжалаған Айбек мерген алғашқы күннің жеңімпазы атанды. Екінші жүлдені 27 ұпай жинаған румын мергені Михай Кузми иеленді. Үшінші орын 19 ұпайы бар мажар мергені Немоти Кристоф Арпадқа бұйырды.

 Ал жарыстың екінші күні өткен сында Румыниядан келген мерген Михай Кузми өзінің шын мықты екенін дәлелдеп, екі күнгі сайыс қорытындысы бойынша «Алтын жебе» жарысының бас бәйгесін жеңіп алды. Қазақстандық мерген Айтбек Сарыбай күміс жүлдеге қол жеткізді. Ал қола жүлдені тағы бір жерлесіміз Ералхан Айкөз қанжығасына байлады.

«Алтын жамбы» турнирінің марапаттау рәсіміне Парламент Мәжілісінің депутаты, Түркі халықтарының дәстүрлі спорт түрлері халықаралық қауымдастығының төрағасы Бекболат Тілеухан, Мәдениет және спорт министрлігі Дене шынықтыру және спорт комитетінің төрағасы Елсияр Қанағатов қатысып, жеңімпаз бен жүлдегерлерге сый-құрмет көрсетті. Жарыстың бас жүлдесін иеленген жеңімпазға 2 миллион теңгенің, екінші орын алған мергенге 1 миллион теңгенің және қола жүлде алған мергенге 700 мың теңгенің сертификаттары табыс етілді.

Газетіміздің өткен санында хабар­лаға­нымыздай, «Алтын жебе» турниріне Қазақстан Республикасы Ұлттық спорт түрлері қауымдастығының арнайы шақыруы бойынша Жапониядан «Ябусамэ» атты дәстүрлі садақ ату өнерінің дәріптеушілері келген болатын. Жарыс барысында жапондық сегіз мерген атпен шауып келе жатып, қағаз, ағаш және шыныдан жасалған нысаналарды атып, жанкүйерлер алдында өз өнерлерін паш етті. Әскери садақ ату өнерін діни жоралғымен астастырып көрсеткен «Ябусамэ» көрсетілімі шынында да жұртшылық сүйсініп тамашалаған қойылым болып шықты. Жүйрікпен құйғытып келіп, алақандай шыны нысанаға жебесін дәл дарытқан 70 жастағы жапондық мерген Тоиодо Сигэюкидің өнеріне көрермен қауым түрегеп тұрып қол соқты.

Токиодо Сигэюкидің айтуынша, Жапонияда ат үстінен дәстүрлі садақ атушыларды тәрбиелейтін «Такэда» және «Огасавара» атты қос мектеп бар екен. Бұлардан өзге садақ атумен «хобби» ретінде айналысатындар қатары да аз емес көрінеді. Мысалы, Тоиодоның өзі «Ябусамэ» өнерімен 18 жасынан бастап айналысқан. Елу жылдан астам ат үстінде өнер көрсетумен келеді. Ұстазы – Канэко Иурин. Бұрын мектеп Токионың іргесіндегі Камакура атты көне қалада болған. Қазір Токионың өзінде жаттығады. Бірталай шәкірттері бар. Негізінде, «Ябусамэ» спорттық ойын түрі емес, жапонның ежелгі садақ ату өнерін насихаттайды. Жапонияда жылына екі мәрте ірі көрсетілім және шеберлік дәрістерін жұртшылық назарына ұсыну дәстүрге айналған. Кейінгі жылдары осылай шет мемлекеттерде де өнер көрсету қолға алына бастаған.

«Астана – заманауи, өте әдемі қала екен. Қазақ халқының қонақжайлығына, оның «Жамбы ату» сынды ұлттық өнеріне деген зор сүйіспеншілігі мен қамқорлығы бізді ерекше тәнті етті», деп ағынан жарылды Тоиодо Сигэюки бізбен әңгіме барысында.

Қайрат ӘБІЛДА,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.11.2018

Елбасы Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышевті қабылдады

20.11.2018

Қайырымды қала тұрғындары тегін дүкен ашты

20.11.2018

Гүлшара Әбдіқалықова Албания Республикасының Еуропа істері және сыртқы істер министрімен кездесті

20.11.2018

Қ.Тоқаев Албанияның Еуропа және сыртқы істер министрі Д.Бушатиді қабылдады

20.11.2018

Павлодардағы электр қуаты 4 процентке төмендеді

20.11.2018

Түркі киносын әлемге таныту тақырыбына арналған дөңгелек үстел өтті

20.11.2018

Атырауда мемлекеттік-жекеменшік әріптестік шеңберінде көшелерді жарықтандыру жобасы іске асырылады

20.11.2018

Павлодарда Елбасының өмірі туралы көрініске әртістер таңдалуда

20.11.2018

Түркістанда «Agrofest – 2018» фестивалі өтті

20.11.2018

Албанияның Сыртқы істер министрі Қазақстанға алғашқы ресми сапармен келді

20.11.2018

«Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Жетпіс мың адамның жалақысы өседі

20.11.2018

Алматыда жаңа комедиялық фильмнің тұсауы кесілді

20.11.2018

Түркістан аймағының Берлинде басылған көне картасы

20.11.2018

Алматыда «Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Талғат Ешенұлы. Жүрегі бар жалғыз үй

20.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Отырар сазы» оркестрінің жетекшісі Дінзухра Тілендиеваны қабылдады

20.11.2018

Қазақ ғалымы Швецияда су тазартудың экологиялық таза әдісін ойлап тапты

20.11.2018

«Қазақстан темір жолы» және «ҚазМұнайГаз» басқармаларының жаңа төрағалары тағайындалды

20.11.2018

Қайрат Әбдірахманов ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблея басшылығымен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу