Несиемен неге оқымасқа?!

Елімізде оқу гранттарының ие­­гер­­лері белгілі болды. Әрине, қай заманда болса да оқыған – біл­гір, оқымаған – ділгір. Бәрі біл­гір болғысы келеді, бәріне бірдей бол­мақ қайда? Зейін мен зерденің зәу­де оза­тын тұсы – осы. Сондықтан оқу грантына іліге алмаған жас тү­лек­тің жабырқаған жанын ет жа­қын­дары жұбатып жатады. Бірақ өмір жұбата ма?..
Егемен Қазақстан
15.08.2017 392
2

Әрбір ата-ана баласының беті бо­лашақта көншарық емес, жарық бо­лу үшін де оқытқысы келеді. Де­се де, ақылы оқуды кез келген отба­сының қалтасы көтере бермейді. Мұн­дайда солқылдақ шыбықтай санасы майысқақ жасөспірімге айы­бын айтқан оңай, байы­бын айт­қан қиын. Айталық, жыл бойы ҰБТ-ға мұқият дайындалып, келесі жы­лы қайта құжат тапсыруға кеңес бе­руіңіз мүмкін. Оған орқояндай ор­­ғып, от басайын деп тұрған ол шы­­дай ма?. Киіз қазықты жерге кір­­гізетін мықты тоқпағы – өтпелі жас­тағы өскінді қадағалаушы ата-анасы мен ет жақындарының немесе талапкердің өзінің қатаң қағи­да­сы болмаса, іске асуы қиын. Әл­бет­те, сырттай оқуға тапсырып, жұ­­мыс істеп, қаржы табуға шешім қа­был­­дауға шақыруға да болар. Бұл бозбаланың немесе бойжеткеннің ең­бектің ащылы-тұщылы дәмін та­туға, сол арқылы өзінің де оқуға ден қоюына себеп болуы кәдік. Тіпті бол­маса, оқуының төлемін өзі таба ала­тын деңгейге ұмтылуына негіз бо­лады. Алайда, мектептегі қатар құр­бы-құрдастарынан қалмау да ойында бар. Осы тұста мемлекеттің қолдауына арқа сүйеуге болатын тағы бір жайтты айта кетелік. Бұл – білім несиесі.

Осыдан он алты жыл бұрын оқуға тапсырдық. Қиырдағы Қытаймен шекарада жатқан алыс ауыл мектебінен алған орта біліммен биікке қол созған едік. Журналистика мамандығына республика көлемінде бар-жоғы 15 грант, 20 несие бөлінген екен. Барлығы – 35 орын. Байқау өте жоғары болды. Сәтін салғанда, ауыл квотасымен несие бағдарламасына ілігіппіз. Осы несие қайырлы несие болды. Бүгінде жемісін көріп келеміз. Әйтпесе, нарықтың нақ қос бүйірден қысып тұрған кезеңінде ауылдағы жұмыссыз ата-ананың ақылы оқытуға шамасы жоқ еді. Бү­гінде бұл жүйе болмағанымен талапкер өзінің атына несие ресімдеуіне бо­ла­ды. Яғни, грант ала алмағандар студенттік кредит бойынша оқуға түсе алады.

Биылғы мектеп бітірушілердің 30 па­йызы ғана білім гранттарына қол жет­кізгенін есепке алсақ, ақылы негіздегі оқу­шылардың қатары арта­тыны сөзсіз. Яғ­ни, бұл ретте ата-ана­ға иек артпай, өз күш-жігеріңізге сү­йе­ну арқылы оқы­ған­ға не жетсін! Аман-есен оқуды тә­мамдасаңыз асық­пай несиені де өтеп шығасыз.

Өткен сенбіде талапкерлердің ата-аналары мен туыстарын бі­лім гранттары мәселесіне орай қа­был­даған Білім және ғы­лым ми­нистрі Е.Сағадиев студенттер мен талап­керлерге оқуға ақы төлеуге қол­дау көрсету мақсатында білім бе­ру не­сие­лерін кепілдендірудің мемлекеттік бағдарламасы енгізілгенін, осы тұрғыда талапкерлер өз атына студенттік несие ресімдеуге бо­ла­тынын жеткізген болатын.

Яғни, қысқаша айтсақ, 12 жылға де­­йін берілетін бұл несиенің жылдық үс­темесі 10 пайыздан басталады. Ми­нистр­лікке қарасты Қаржы орта­лығы кепілдік беретіндіктен несие алу­шыдан ке­піл талап етілмейді. Оқу кезеңінде және оқуды бітірген соң 6 ай бойы студент несиенің пайыз­дарын ғана өтейді. Қазақстан азамат­тарына берілетін несиенің қарыз алу­шыға қоятын талабы – үлгерімі ҰБТ/КТ бойынша 50 балдан төмен болмауы керек. Сондай-ақ, табысы және зейнетақылық аударымы бар қоса қарыз алушы жеке тұлғаның болуы талап етіледі. Құжаттарды жинап, банкте келісімшартқа қол қойған соң ақша колледж немесе жоғары оқу орнының шотына аударылады.

Студенттік займдар өркениетті елдерде ертеден қалыптасқан. Мәселен, әлемдік оқу ордасының біріне саналатын Ұлыбританияда студенттік несиелер ел азаматтарымен бірге Еуропалық одақ елдерінің тұрғындары үшін де қол­жетімді әрі тиімді оқу жүйесінің бірі. Атал­­ған елде студенттік несиенің екі тү­рі бар. Оның бірі оқуға берілсе, екін­шісі тұрмыстық қажеттілікке беріледі. Тұр­­мыс­тық несиені тек күндізгі бөлімде оқи­тын студенттер ғана ала алады. Ал несиені өтеу студенттің оқуын тәмам­дағаннан соң табысы 21 мың фунтқа жеткенде жүргізіле бастайды. Сол сияқты бұл жүйе соңғы жылдары ТМД елдерінде енгізіле бастады. Қазақстан да студенттік несиені ресімдеуді қол­даушылар қатарына қосылып келеді.

Бүгінде той қуанышына да несие ресімдеп жатамыз ғой. Егер баланың шын мәнінде оқуға ынтасы зор болса, ой қуанышына, білім бәсекесіне не­ге несие алмасқа деген ой туады. Бұл да мүмкіндік. Бұл да инвестиция. Ақыл-ойға құйылған қаржы ақыл-­оймен қайтарылады. Өйткені, нарық­тың жалғыз заңы бар. «Мың ділдә – білімдінің жалғыз сөзі!».

Думан АНАШ, 
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу