Несиемен неге оқымасқа?!

Елімізде оқу гранттарының ие­­гер­­лері белгілі болды. Әрине, қай заманда болса да оқыған – біл­гір, оқымаған – ділгір. Бәрі біл­гір болғысы келеді, бәріне бірдей бол­мақ қайда? Зейін мен зерденің зәу­де оза­тын тұсы – осы. Сондықтан оқу грантына іліге алмаған жас тү­лек­тің жабырқаған жанын ет жа­қын­дары жұбатып жатады. Бірақ өмір жұбата ма?..
Егемен Қазақстан
15.08.2017 393
2

Әрбір ата-ана баласының беті бо­лашақта көншарық емес, жарық бо­лу үшін де оқытқысы келеді. Де­се де, ақылы оқуды кез келген отба­сының қалтасы көтере бермейді. Мұн­дайда солқылдақ шыбықтай санасы майысқақ жасөспірімге айы­бын айтқан оңай, байы­бын айт­қан қиын. Айталық, жыл бойы ҰБТ-ға мұқият дайындалып, келесі жы­лы қайта құжат тапсыруға кеңес бе­руіңіз мүмкін. Оған орқояндай ор­­ғып, от басайын деп тұрған ол шы­­дай ма?. Киіз қазықты жерге кір­­гізетін мықты тоқпағы – өтпелі жас­тағы өскінді қадағалаушы ата-анасы мен ет жақындарының немесе талапкердің өзінің қатаң қағи­да­сы болмаса, іске асуы қиын. Әл­бет­те, сырттай оқуға тапсырып, жұ­­мыс істеп, қаржы табуға шешім қа­был­­дауға шақыруға да болар. Бұл бозбаланың немесе бойжеткеннің ең­бектің ащылы-тұщылы дәмін та­туға, сол арқылы өзінің де оқуға ден қоюына себеп болуы кәдік. Тіпті бол­маса, оқуының төлемін өзі таба ала­тын деңгейге ұмтылуына негіз бо­лады. Алайда, мектептегі қатар құр­бы-құрдастарынан қалмау да ойында бар. Осы тұста мемлекеттің қолдауына арқа сүйеуге болатын тағы бір жайтты айта кетелік. Бұл – білім несиесі.

Осыдан он алты жыл бұрын оқуға тапсырдық. Қиырдағы Қытаймен шекарада жатқан алыс ауыл мектебінен алған орта біліммен биікке қол созған едік. Журналистика мамандығына республика көлемінде бар-жоғы 15 грант, 20 несие бөлінген екен. Барлығы – 35 орын. Байқау өте жоғары болды. Сәтін салғанда, ауыл квотасымен несие бағдарламасына ілігіппіз. Осы несие қайырлы несие болды. Бүгінде жемісін көріп келеміз. Әйтпесе, нарықтың нақ қос бүйірден қысып тұрған кезеңінде ауылдағы жұмыссыз ата-ананың ақылы оқытуға шамасы жоқ еді. Бү­гінде бұл жүйе болмағанымен талапкер өзінің атына несие ресімдеуіне бо­ла­ды. Яғни, грант ала алмағандар студенттік кредит бойынша оқуға түсе алады.

Биылғы мектеп бітірушілердің 30 па­йызы ғана білім гранттарына қол жет­кізгенін есепке алсақ, ақылы негіздегі оқу­шылардың қатары арта­тыны сөзсіз. Яғ­ни, бұл ретте ата-ана­ға иек артпай, өз күш-жігеріңізге сү­йе­ну арқылы оқы­ған­ға не жетсін! Аман-есен оқуды тә­мамдасаңыз асық­пай несиені де өтеп шығасыз.

Өткен сенбіде талапкерлердің ата-аналары мен туыстарын бі­лім гранттары мәселесіне орай қа­был­даған Білім және ғы­лым ми­нистрі Е.Сағадиев студенттер мен талап­керлерге оқуға ақы төлеуге қол­дау көрсету мақсатында білім бе­ру не­сие­лерін кепілдендірудің мемлекеттік бағдарламасы енгізілгенін, осы тұрғыда талапкерлер өз атына студенттік несие ресімдеуге бо­ла­тынын жеткізген болатын.

Яғни, қысқаша айтсақ, 12 жылға де­­йін берілетін бұл несиенің жылдық үс­темесі 10 пайыздан басталады. Ми­нистр­лікке қарасты Қаржы орта­лығы кепілдік беретіндіктен несие алу­шыдан ке­піл талап етілмейді. Оқу кезеңінде және оқуды бітірген соң 6 ай бойы студент несиенің пайыз­дарын ғана өтейді. Қазақстан азамат­тарына берілетін несиенің қарыз алу­шыға қоятын талабы – үлгерімі ҰБТ/КТ бойынша 50 балдан төмен болмауы керек. Сондай-ақ, табысы және зейнетақылық аударымы бар қоса қарыз алушы жеке тұлғаның болуы талап етіледі. Құжаттарды жинап, банкте келісімшартқа қол қойған соң ақша колледж немесе жоғары оқу орнының шотына аударылады.

Студенттік займдар өркениетті елдерде ертеден қалыптасқан. Мәселен, әлемдік оқу ордасының біріне саналатын Ұлыбританияда студенттік несиелер ел азаматтарымен бірге Еуропалық одақ елдерінің тұрғындары үшін де қол­жетімді әрі тиімді оқу жүйесінің бірі. Атал­­ған елде студенттік несиенің екі тү­рі бар. Оның бірі оқуға берілсе, екін­шісі тұрмыстық қажеттілікке беріледі. Тұр­­мыс­тық несиені тек күндізгі бөлімде оқи­тын студенттер ғана ала алады. Ал несиені өтеу студенттің оқуын тәмам­дағаннан соң табысы 21 мың фунтқа жеткенде жүргізіле бастайды. Сол сияқты бұл жүйе соңғы жылдары ТМД елдерінде енгізіле бастады. Қазақстан да студенттік несиені ресімдеуді қол­даушылар қатарына қосылып келеді.

Бүгінде той қуанышына да несие ресімдеп жатамыз ғой. Егер баланың шын мәнінде оқуға ынтасы зор болса, ой қуанышына, білім бәсекесіне не­ге несие алмасқа деген ой туады. Бұл да мүмкіндік. Бұл да инвестиция. Ақыл-ойға құйылған қаржы ақыл-­оймен қайтарылады. Өйткені, нарық­тың жалғыз заңы бар. «Мың ділдә – білімдінің жалғыз сөзі!».

Думан АНАШ, 
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Елбасы Сауд Арабиясының Королімен телефон арқылы сөйлесті

20.02.2019

Елбасы «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу