Несиемен неге оқымасқа?!

Елімізде оқу гранттарының ие­­гер­­лері белгілі болды. Әрине, қай заманда болса да оқыған – біл­гір, оқымаған – ділгір. Бәрі біл­гір болғысы келеді, бәріне бірдей бол­мақ қайда? Зейін мен зерденің зәу­де оза­тын тұсы – осы. Сондықтан оқу грантына іліге алмаған жас тү­лек­тің жабырқаған жанын ет жа­қын­дары жұбатып жатады. Бірақ өмір жұбата ма?..
Егемен Қазақстан
15.08.2017 389
2

Әрбір ата-ана баласының беті бо­лашақта көншарық емес, жарық бо­лу үшін де оқытқысы келеді. Де­се де, ақылы оқуды кез келген отба­сының қалтасы көтере бермейді. Мұн­дайда солқылдақ шыбықтай санасы майысқақ жасөспірімге айы­бын айтқан оңай, байы­бын айт­қан қиын. Айталық, жыл бойы ҰБТ-ға мұқият дайындалып, келесі жы­лы қайта құжат тапсыруға кеңес бе­руіңіз мүмкін. Оған орқояндай ор­­ғып, от басайын деп тұрған ол шы­­дай ма?. Киіз қазықты жерге кір­­гізетін мықты тоқпағы – өтпелі жас­тағы өскінді қадағалаушы ата-анасы мен ет жақындарының немесе талапкердің өзінің қатаң қағи­да­сы болмаса, іске асуы қиын. Әл­бет­те, сырттай оқуға тапсырып, жұ­­мыс істеп, қаржы табуға шешім қа­был­­дауға шақыруға да болар. Бұл бозбаланың немесе бойжеткеннің ең­бектің ащылы-тұщылы дәмін та­туға, сол арқылы өзінің де оқуға ден қоюына себеп болуы кәдік. Тіпті бол­маса, оқуының төлемін өзі таба ала­тын деңгейге ұмтылуына негіз бо­лады. Алайда, мектептегі қатар құр­бы-құрдастарынан қалмау да ойында бар. Осы тұста мемлекеттің қолдауына арқа сүйеуге болатын тағы бір жайтты айта кетелік. Бұл – білім несиесі.

Осыдан он алты жыл бұрын оқуға тапсырдық. Қиырдағы Қытаймен шекарада жатқан алыс ауыл мектебінен алған орта біліммен биікке қол созған едік. Журналистика мамандығына республика көлемінде бар-жоғы 15 грант, 20 несие бөлінген екен. Барлығы – 35 орын. Байқау өте жоғары болды. Сәтін салғанда, ауыл квотасымен несие бағдарламасына ілігіппіз. Осы несие қайырлы несие болды. Бүгінде жемісін көріп келеміз. Әйтпесе, нарықтың нақ қос бүйірден қысып тұрған кезеңінде ауылдағы жұмыссыз ата-ананың ақылы оқытуға шамасы жоқ еді. Бү­гінде бұл жүйе болмағанымен талапкер өзінің атына несие ресімдеуіне бо­ла­ды. Яғни, грант ала алмағандар студенттік кредит бойынша оқуға түсе алады.

Биылғы мектеп бітірушілердің 30 па­йызы ғана білім гранттарына қол жет­кізгенін есепке алсақ, ақылы негіздегі оқу­шылардың қатары арта­тыны сөзсіз. Яғ­ни, бұл ретте ата-ана­ға иек артпай, өз күш-жігеріңізге сү­йе­ну арқылы оқы­ған­ға не жетсін! Аман-есен оқуды тә­мамдасаңыз асық­пай несиені де өтеп шығасыз.

Өткен сенбіде талапкерлердің ата-аналары мен туыстарын бі­лім гранттары мәселесіне орай қа­был­даған Білім және ғы­лым ми­нистрі Е.Сағадиев студенттер мен талап­керлерге оқуға ақы төлеуге қол­дау көрсету мақсатында білім бе­ру не­сие­лерін кепілдендірудің мемлекеттік бағдарламасы енгізілгенін, осы тұрғыда талапкерлер өз атына студенттік несие ресімдеуге бо­ла­тынын жеткізген болатын.

Яғни, қысқаша айтсақ, 12 жылға де­­йін берілетін бұл несиенің жылдық үс­темесі 10 пайыздан басталады. Ми­нистр­лікке қарасты Қаржы орта­лығы кепілдік беретіндіктен несие алу­шыдан ке­піл талап етілмейді. Оқу кезеңінде және оқуды бітірген соң 6 ай бойы студент несиенің пайыз­дарын ғана өтейді. Қазақстан азамат­тарына берілетін несиенің қарыз алу­шыға қоятын талабы – үлгерімі ҰБТ/КТ бойынша 50 балдан төмен болмауы керек. Сондай-ақ, табысы және зейнетақылық аударымы бар қоса қарыз алушы жеке тұлғаның болуы талап етіледі. Құжаттарды жинап, банкте келісімшартқа қол қойған соң ақша колледж немесе жоғары оқу орнының шотына аударылады.

Студенттік займдар өркениетті елдерде ертеден қалыптасқан. Мәселен, әлемдік оқу ордасының біріне саналатын Ұлыбританияда студенттік несиелер ел азаматтарымен бірге Еуропалық одақ елдерінің тұрғындары үшін де қол­жетімді әрі тиімді оқу жүйесінің бірі. Атал­­ған елде студенттік несиенің екі тү­рі бар. Оның бірі оқуға берілсе, екін­шісі тұрмыстық қажеттілікке беріледі. Тұр­­мыс­тық несиені тек күндізгі бөлімде оқи­тын студенттер ғана ала алады. Ал несиені өтеу студенттің оқуын тәмам­дағаннан соң табысы 21 мың фунтқа жеткенде жүргізіле бастайды. Сол сияқты бұл жүйе соңғы жылдары ТМД елдерінде енгізіле бастады. Қазақстан да студенттік несиені ресімдеуді қол­даушылар қатарына қосылып келеді.

Бүгінде той қуанышына да несие ресімдеп жатамыз ғой. Егер баланың шын мәнінде оқуға ынтасы зор болса, ой қуанышына, білім бәсекесіне не­ге несие алмасқа деген ой туады. Бұл да мүмкіндік. Бұл да инвестиция. Ақыл-ойға құйылған қаржы ақыл-­оймен қайтарылады. Өйткені, нарық­тың жалғыз заңы бар. «Мың ділдә – білімдінің жалғыз сөзі!».

Думан АНАШ, 
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу