Қоғамдық көлік және жолаушы мәдениеті

Әлеуметтік желілер Астана қа­ла­сы әкімінің бірінші орынбасары Сер­гей Хорошунның қоғамдық көлікте жүр­ген фотосуретін жарыса жариялап жатқан уақытта менің де журналистік қызығушылығым оянып, маршруттық автобустармен жүруді жөн санадым. 

Егемен Қазақстан
07.09.2017 162
2

Елор­даның қоғамдық көліктерінің қыз­метіне жолаушылардың көңілі то­ла ма, жоқ па, соны білгім келді әрі­ жур­­налистік зерттеу жасау не­гізгі ние­­тім болды. Сонымен, бір аптаның ішін­де көзбен көргендерім мен көңілге түйгендерімді ортаға салайын.

Кейінгі уақытта Астанада қоғамдық көліктердің қызметі айтарлықтай жақ­сарған. Мұны бір емес, бірнеше адамнан естідім. Қатар отыра қалған жолаушыларды әңгімеге тартқанда, алдымен айтқаны осы. Елордада ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі өткізілуінің әсері болды ма, жоқ әлде, жоспарлы жұмыс па, әйтеуір Астанадағы автобустар паркі көп жаңарған. Қысылып-қымтырылып, аяғыңның ұшымен тұруға мәжбүр болатын, орындықтары олпы-солпы, есік-терезесі сықырлап, шиқылдаған ескі кө­ліктер көзге түсе қоймады. 

Таңғы сағат жеті жарым мен се­гіз­­дің арасында жұмысқа асыққан жолау­шылардың нөпірі көп болатыны байқалды. Осы уақыт аралығында автобустардың жүріс кестесін жиілете түскен абзал. Өйткені, жұмыстан қалып қоймаудың қамын ойлап, автобусқа сығылысып мініп жатқан адамдар көп. Оң және сол жағалаудағы аялдамаларда да осындай жағдай. «Таңертеңгілік және жұмыстан қайтатын мезгілде автобустардың бағыт­тар бойынша жиі қатынауын ойластырса дұрыс болар еді» деген ұсыныс айтты жолаушылар. Қала билігі осы орынды ұсынысқа құлақ асар деген ойдамыз.

Автобустардың басым бөлігі жа­ңа болғанымен, бақылау жаса­ған бір аптаның ішінде, дауыс күшейткіш арқылы аялдамаларды алдын ала хабарлау аз болды. Аялдамаға тоқтаған кезде алдын ала жазылған таспаны қосудың қандай техникалық қиындығы бар екенін түсіне алмадық. Жүргізушілердің бір-екеуінен сұрап едік, бұлтақтап, дұрыс жауап бермеді. Рас, кейбір автобуста хабарлама жасаған кезде аялдамалардың атауынан «қателесіп» жатты. «Министрліктер үйі» аялдамасына аялдаған уақытта «Оқушылар сарайы аялдамасы» деп хабарлағанын құлағымыз естіді. Ал оқушылар сарайына дейін әлі екі-үш аялдама бар болатын. Күн сайын қоғамдық көлікпен жүретін жолаушылар бұған соншалықты мән бермейтін шығар, ал қаланы жақсы білмейтін, өзіне керек аялдаманың атауын жаттап алған Астана қонақтарының осындай шатастыратын хабарламаны естігенде әбігерге түскенін байқадық. 

Автобуста әрлі-берлі жүріп, жо­лақы жинайтын кондукторлардың міндетінің бірі аялдамаларды хабарлап отыру болса керек. Бірақ олардың дауысын автобус ішіндегі жолаушылардың бәрі бірдей есітуі екіталай. Сол себепті қайталап сұрауға мәжбүр болғандарды көз көрді, құ­лақ естіді. Ең дұрысы – таспаға жазылған хабарламаны пайдалану. Аялдамаға тоқтар кезде таспаны қосса, автобустағы жолаушылар қаланың қай тұсына келгенін жан-жағына жалтақтамай-ақ анық білген болар еді. Бұл ұсақ-түйек шығар, бәлкім. Бірақ осындай ұсақ-түйектің өзіне мән беріп, кемшілікті түзеуді қарастырған жөн-ау.
Жалпы, қала билігінің қоғам­дық көлік қызметін жақсарту мақ­сатындағы қолға алған іс-шара­ларының нәтижелі екенін байқау қиын емес. Мүмкін қала әкімінен бастап оның орынбасарларының қоғамдық көлік қызметін мықтап бақылауға алға­нының әсері де бар шығар. Қалай болғанда да, бұл саланың жұмысына көптің көңілі толады десек, қателеспейтін шығармыз.

Енді жолаушылар мәдениеті туралы бірер сөз. Шамамен алғанда, автобуста 40 жолаушы болса соның 99 па-йызы телефонға шұқшиып отырады-ау. Үлкеннің де, кішінің де «тірлігі» осы. Бұрындары кітаптан бас алмайтын жолаушылар болушы еді, енді телефоннан көз алмайды. Олардың бәрі, басқа жолаушыларға кесір-зияны тимейтіндей, тек ақпарат ақтарып, хабарлама жіберіп, хабарлама қабылдап отырса жақсы-ау. Тіпті кейбір жолаушылар өз үйінде отырғандай, жан-жағындағы адамдардан қысылып-қымтырылмай, бар дауысымен айқайлап сөйлескенін естігенде, өзің ыңғайсызданасың. Құдасының жағдайын сұрай ма-ау, тойдың қалай өткенін талқылай ма-ау, немересінің тамақ ішкен-ішпегеніне алаңдай ма-ау... Әйтеуір, күнделікті күйбең тіршілік бітпейді ғой. Бірақ, автобустағылардың барлығы ести­тіндей, олардың мазасын алып, жүй­кесіне тиетіндей, айқайлап сөйлесудің қа­жеті қанша? Кейде он бес аялдамаға дейін барып жүрдім, сол аралықта жеті-сегіз адамның айқайлап сөйлескенінің куәсі болдым. Автобустың гүрілі бар, жо­лаушылардың у-шуы бар, мүмкін арғы жақтағы кісінің дауысы естілмейтін шығар, амалсыздан дауыстап сөйлесуге мәжбүр болатын шығар. Бірақ «Автобуста келе жатыр едім, сосын хабарласамын» деп бір ауыз айтса болмай ма, деймін ғой іштей. Тіпті болмағанда, сөйлесуге мүмкіндігі жоқ екенін білдіріп, телефонның арнайы тетігін басса, тіпті дұрыс емес пе? Жоқ дегенде, ауызды қолмен көлегейлеп, бас­қалар естімейтіндей, ақырын сөйлессе болмай ма?

«Жолаушы мәдениеті» дегенге де мән бергеніміз жөн шығар. Қалай ойлайсыз?

Ғалым ОМАРХАН,

«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

22.01.2019

Жол азабына ұшырағандарға шекарашылар көмекке келді

22.01.2019

Р.Бекетаев: мемлекеттік сатып алуларға қатысу үшін салық төлеу керек

22.01.2019

Жаңақала ауданында жоғалған адам табылды

22.01.2019

Сенатта халықаралық құжаттар қаралды

22.01.2019

Федерация кубогында ел намысын кімдер қорғайды?

22.01.2019

Төсек тартқан науқасты үйде күтетін «Үйдегі Хоспис» жобасын қолға алу керек

22.01.2019

Қарағанды облысында адасқандар құтқарылды

22.01.2019

Іскер әйелдер қауымдастығы – қайырымдылық бастамашысы

22.01.2019

Батыс Қазақстан облысында «Сыбайлас жемқорлықтың  алдын алу» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

22.01.2019

Алуа Балқыбекова: Қазақтың боксшы қыздарымен әлемде барлығы да санасады

22.01.2019

Қасиетті қамшы

22.01.2019

Соңғы төрт күнде шығыс өңірінің теміржолшылары шамамен 2 мыңнан астам шақырым жолды қардан тазартты

22.01.2019

«Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі жаңа жобаны таныстырды

22.01.2019

Ақырзаман жақын ба?

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Астана әкімдігінің аппараттық жиыны бұдан былай ашық форматта өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу