Ана тілін іздемейтін қазақ жоқ

Көрші Ресейдің Челябі облы­сын­дағы ормандай орыс­тың арасында отырған қан­дас­тарымыз соңғы жылдары қазақ тілін және дәстүр-салтын ұмытып қалмауы үшін атамекенге жиі ат ізін салатын болған. 

Егемен Қазақстан
14.09.2017 469
2

2009 жылы Че­лябі облысындағы қазақ ди­ас­порасының «Азамат» мә­де­ни-ұлттық қоғамдық бірлес­тігінің сұрауымен Қостанай облыстық Тілдерді дамыту бас­қар­­масы қандастарға ана тілін үйрету ісіне бастама кө­те­р­ген еді. Басқарманың Тіл үйрету орталығы мамандары шет жердегі қазақтар үшін қа­зақ тілін үйренудің арнайы бағдарламасын жасаған болатын. Содан бері Челябідегі «Азамат» мәдени-ұлттық қо­ғам­дық бірлестігі мен Қос­та­­най облыстық тілдерді дамы­ту бас­­қармасы арасында ын­ты­мақ­­тастық орнаған. Бір жылы қостанайлық тіл мамандары Челябі қаласына барып, қа­зақ ті­лін үйретуге ықылас біл­дір­ген мұғалімдерді бір апта оқытып қайтса, екінші жылы олар келіп, жергілікті қазақ тілі мамандарынан шеберлік са­бақ­тарын алып кетеді. 

Биыл Қостанайға «Азамат» ұлттық-мәдени қоғамдық бір­лес­ті­гінің жетекшісі Қанат Сей­ті­ков бастаған қазақ тілі мұ­ға­лім­дері келді. Олардың бар­лы­ғы да жергілікті мектептер­де мұға­лім болып қызмет етеді. Бір айтаты­ны, Челябі облыстық білім ми­нис­трлігі Қостанай облыстық тілд­ерді дамыту басқармасының бас­тамасын құп алып, бірнеше жыл­дан бері Нағайбақ, Қызыл, Чесминский, Агапов, Верхний-Уральск ау­дан­­дарындағы қазақ балалары шоғырланған бір мектепте қазақ тілінің факультативтік сабақ ретінде өтуіне жағдай туғызды. Ол үшін қазақ тілін үйреткен мұғалімге жергілікті бюджеттен еңбекақы төленеді. 

– Қандастарымыз ана ті­лін үйрену үшін атамекенге қа­­рай­лай­ды. Сол үшін олар­ға әдіс­темелік кө­мектің бар­лы­ғын да жасап беріп отыр­мыз, дәстүрсал­тқа байланыс­ты ша­раларына да қолдан кел­ген кө­­­мекті аямаймыз, – дей­ді об­лыс­тық тілдерді дамыту бас­қар­­­ма­сы­ның басшысы Гүл­жан Меңд­е­ке­но­­ва. 

Челябіден келген мұға­лім­дер арасында Юлит Байдәу­ле­тованың тәжірибесі мол. Ол егде жасына қарамай, Челябі тө­ңірегіндегі қазақтардың дәс­түр-салтына орай өтетін барлық шаралардың басы-қасынан табылады. Оншақты жылдан бері Челябі қаласындағы студенттерге, жалпы ана тілін білуге ықы­лас білдіргендерге қазақ тілін үйретіп келеді. 

– Мен бізге әдістемелік бағ­дар­­лама жасап беріп отырған қостанайлық бауырларға алғы­сымды айтамын. Қазақ тілін үйретсем де, мен ана тілін шала білемін. Осы жылдар ішінде қазақ тілін үйретіп ғана қоймай, тапжылмай өзім де үйреніп келемін. Қазір бізде жастардың ана тілін үйренуге деген ынта-ықыласы өскен. Біз осыған қуанамыз, – дейді Юлит Ысқаққызы.

– Челябі – үлкен облыс. Онда 40 мыңға жуық қазақ ағайын шашырай қоныстанған. Ана тілін бі­­летіндер қатары аға буынның  ара­­мыздан селдіреуіне орай аза­йы­­п келеді. Әрине, бұл алаң­датады. Біз жастардың тіл мен дәстүрді ұмытпауы үшін қол­дан келгеннің барлығын да қа­рас­тыруға тырысамыз. Ең баст­ысы, атамекенмен, оның ішін­де Челябіге ең жа­қын ор­­наласқан Қостанай об­лы­­сы­­мен байланысымыз­ды үз­бей­­міз. Дүниежүзі қазақ­тары қауымдастығының Қос­та­най облыстық филиалы­мен, об­лыстық тілдерді дамы­ту бас­­қармасымен ты­ғыз байла­ныс­­та жұмыс істей­міз. Мы­са­лы, Дүниежүзі қазақ­та­ры­ның қауымдастығы фили­алы На­ғай­бақ ауданында тұ­ратын ақы­нымыз Нүркеш Жа­паровтың өлең­дер кітабын шығарысуға көмектесті, дәс­түр-салтқа байланысты ша­ра­лар­­ды өткізуге де қол­ғабысын ти­гізеді, – дейді «Азамат» ұлт­тық-мәдени қо­ғамдық бір­лес­тігінің жетекшісі Қанат Сейтіков. 

Осы жолы шеберлік саба­ғы­на қатысқан челябілік он қан­дасымыздың барлығы да мектеп­терде түрлі пәннен дә­ріс бе­реді. Мысалы, Агапов ауданынан келген Гүл­жамал Әл­мұ­­ха­ме­тованың маман­ды­ғы-физика пә­нінің мұ­ға­лі­мі. Ол қа­зақ балала­рына қаз­ақ ті­лінен сабақ беруге әр­қа­шан да уақыт табады әрі шебер ұйымд­ас­тыра біледі. 

– Ормандай орыстың ара­сын­­да отырмыз. Мен қазақ ба­ла­­ларының алғырлығына дән ри­замын. Біздің мектептегі аз қазақ балаларының арасынан төртеуі мектепті үздік бі­тір­ді, жоғары оқу орында­рын­да жақ­сы оқып жүр. Қазір мек­теп­тегі балалардың ана тіліне де­ген ынтасына сүйсінемін, – дейді Гүлжамал Уәйісқызы. 

Челябілік мұғалімдерге А.Бай­­­­тұр­сынов атындағы Қос­та­­­­­най мемлекеттік универ­си­­­­теті Тәжірибелік лингвистика кафедрасының меңгерушісі Гүл­­­­жанат Жүрсінәлина, Жіті­қа­ра а­у­дандық тіл үйрету ор­та­­лы­ғы­ның директоры Сан­ду­ғаш Ғұ­байдуллина, Фе­до­ров ауда­нын­дағы Дмит­ри­ев атын­да­ғы ор­та мектептің қа­­зақ тілі мұ­ғалімі Дми­тр­ий Ро­ма­щен­ко шеберлік сабақ­та­­рын өткізді. Мамандар қан­дас­та­ры­­мыздың көптеген сұрақ­та­ры­на жау­ап берді. 
Челябілік қандастар сапар барысында Қостанай қала­сын­дағы мәдени-демалыс орындарын аралауға да уақыт тапты. 

Нәзира ЖӘРІМБЕТ,

«Егемен Қазақстан»

ҚОСТАНАЙ 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу