Ана тілін іздемейтін қазақ жоқ

Көрші Ресейдің Челябі облы­сын­дағы ормандай орыс­тың арасында отырған қан­дас­тарымыз соңғы жылдары қазақ тілін және дәстүр-салтын ұмытып қалмауы үшін атамекенге жиі ат ізін салатын болған. 

Егемен Қазақстан
14.09.2017 512
2

2009 жылы Че­лябі облысындағы қазақ ди­ас­порасының «Азамат» мә­де­ни-ұлттық қоғамдық бірлес­тігінің сұрауымен Қостанай облыстық Тілдерді дамыту бас­қар­­масы қандастарға ана тілін үйрету ісіне бастама кө­те­р­ген еді. Басқарманың Тіл үйрету орталығы мамандары шет жердегі қазақтар үшін қа­зақ тілін үйренудің арнайы бағдарламасын жасаған болатын. Содан бері Челябідегі «Азамат» мәдени-ұлттық қо­ғам­дық бірлестігі мен Қос­та­­най облыстық тілдерді дамы­ту бас­­қармасы арасында ын­ты­мақ­­тастық орнаған. Бір жылы қостанайлық тіл мамандары Челябі қаласына барып, қа­зақ ті­лін үйретуге ықылас біл­дір­ген мұғалімдерді бір апта оқытып қайтса, екінші жылы олар келіп, жергілікті қазақ тілі мамандарынан шеберлік са­бақ­тарын алып кетеді. 

Биыл Қостанайға «Азамат» ұлттық-мәдени қоғамдық бір­лес­ті­гінің жетекшісі Қанат Сей­ті­ков бастаған қазақ тілі мұ­ға­лім­дері келді. Олардың бар­лы­ғы да жергілікті мектептер­де мұға­лім болып қызмет етеді. Бір айтаты­ны, Челябі облыстық білім ми­нис­трлігі Қостанай облыстық тілд­ерді дамыту басқармасының бас­тамасын құп алып, бірнеше жыл­дан бері Нағайбақ, Қызыл, Чесминский, Агапов, Верхний-Уральск ау­дан­­дарындағы қазақ балалары шоғырланған бір мектепте қазақ тілінің факультативтік сабақ ретінде өтуіне жағдай туғызды. Ол үшін қазақ тілін үйреткен мұғалімге жергілікті бюджеттен еңбекақы төленеді. 

– Қандастарымыз ана ті­лін үйрену үшін атамекенге қа­­рай­лай­ды. Сол үшін олар­ға әдіс­темелік кө­мектің бар­лы­ғын да жасап беріп отыр­мыз, дәстүрсал­тқа байланыс­ты ша­раларына да қолдан кел­ген кө­­­мекті аямаймыз, – дей­ді об­лыс­тық тілдерді дамыту бас­қар­­­ма­сы­ның басшысы Гүл­жан Меңд­е­ке­но­­ва. 

Челябіден келген мұға­лім­дер арасында Юлит Байдәу­ле­тованың тәжірибесі мол. Ол егде жасына қарамай, Челябі тө­ңірегіндегі қазақтардың дәс­түр-салтына орай өтетін барлық шаралардың басы-қасынан табылады. Оншақты жылдан бері Челябі қаласындағы студенттерге, жалпы ана тілін білуге ықы­лас білдіргендерге қазақ тілін үйретіп келеді. 

– Мен бізге әдістемелік бағ­дар­­лама жасап беріп отырған қостанайлық бауырларға алғы­сымды айтамын. Қазақ тілін үйретсем де, мен ана тілін шала білемін. Осы жылдар ішінде қазақ тілін үйретіп ғана қоймай, тапжылмай өзім де үйреніп келемін. Қазір бізде жастардың ана тілін үйренуге деген ынта-ықыласы өскен. Біз осыған қуанамыз, – дейді Юлит Ысқаққызы.

– Челябі – үлкен облыс. Онда 40 мыңға жуық қазақ ағайын шашырай қоныстанған. Ана тілін бі­­летіндер қатары аға буынның  ара­­мыздан селдіреуіне орай аза­йы­­п келеді. Әрине, бұл алаң­датады. Біз жастардың тіл мен дәстүрді ұмытпауы үшін қол­дан келгеннің барлығын да қа­рас­тыруға тырысамыз. Ең баст­ысы, атамекенмен, оның ішін­де Челябіге ең жа­қын ор­­наласқан Қостанай об­лы­­сы­­мен байланысымыз­ды үз­бей­­міз. Дүниежүзі қазақ­тары қауымдастығының Қос­та­най облыстық филиалы­мен, об­лыстық тілдерді дамы­ту бас­­қармасымен ты­ғыз байла­ныс­­та жұмыс істей­міз. Мы­са­лы, Дүниежүзі қазақ­та­ры­ның қауымдастығы фили­алы На­ғай­бақ ауданында тұ­ратын ақы­нымыз Нүркеш Жа­паровтың өлең­дер кітабын шығарысуға көмектесті, дәс­түр-салтқа байланысты ша­ра­лар­­ды өткізуге де қол­ғабысын ти­гізеді, – дейді «Азамат» ұлт­тық-мәдени қо­ғамдық бір­лес­тігінің жетекшісі Қанат Сейтіков. 

Осы жолы шеберлік саба­ғы­на қатысқан челябілік он қан­дасымыздың барлығы да мектеп­терде түрлі пәннен дә­ріс бе­реді. Мысалы, Агапов ауданынан келген Гүл­жамал Әл­мұ­­ха­ме­тованың маман­ды­ғы-физика пә­нінің мұ­ға­лі­мі. Ол қа­зақ балала­рына қаз­ақ ті­лінен сабақ беруге әр­қа­шан да уақыт табады әрі шебер ұйымд­ас­тыра біледі. 

– Ормандай орыстың ара­сын­­да отырмыз. Мен қазақ ба­ла­­ларының алғырлығына дән ри­замын. Біздің мектептегі аз қазақ балаларының арасынан төртеуі мектепті үздік бі­тір­ді, жоғары оқу орында­рын­да жақ­сы оқып жүр. Қазір мек­теп­тегі балалардың ана тіліне де­ген ынтасына сүйсінемін, – дейді Гүлжамал Уәйісқызы. 

Челябілік мұғалімдерге А.Бай­­­­тұр­сынов атындағы Қос­та­­­­­най мемлекеттік универ­си­­­­теті Тәжірибелік лингвистика кафедрасының меңгерушісі Гүл­­­­жанат Жүрсінәлина, Жіті­қа­ра а­у­дандық тіл үйрету ор­та­­лы­ғы­ның директоры Сан­ду­ғаш Ғұ­байдуллина, Фе­до­ров ауда­нын­дағы Дмит­ри­ев атын­да­ғы ор­та мектептің қа­­зақ тілі мұ­ғалімі Дми­тр­ий Ро­ма­щен­ко шеберлік сабақ­та­­рын өткізді. Мамандар қан­дас­та­ры­­мыздың көптеген сұрақ­та­ры­на жау­ап берді. 
Челябілік қандастар сапар барысында Қостанай қала­сын­дағы мәдени-демалыс орындарын аралауға да уақыт тапты. 

Нәзира ЖӘРІМБЕТ,

«Егемен Қазақстан»

ҚОСТАНАЙ 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу