Маңдай тердің өтеуі

Күзгі жауын-шашын басталмай тұрып жерден ырзық жинап алу уақыт күттірмес шаруа. 

Егемен Қазақстан
14.09.2017 3186
2

Ақмола облысының диқандары үшін қазір жұмыстың нағыз қызған шағы. Орақ науқаны қарқынды жүргізілуде. Оның үстіне биылғы егін алқаптарындағы күрделі фитосанитарлық жағдай да ауылшаруашылық дақылдарының өсіміне кедергі бола алмады. Ендігі міндет әртараптандыру арқылы 4750,4 мың га алқапқа себілген ауылшаруашылық дақылдарын ысырапсыз жинап алу.    

Биыл дәнді дақылдар мен бұршақ дақылдар 4323,2 га алқапқа себілген. Бұл өткен жылдың көрсеткішімен бірдей деңгейде. Сол сияқты 18,3 мың га ал­қап­қа егілген картоп пен 4,3 мың га ал­қапқа отырғызылған жемістер көлемі де өткен жылғы көрсеткішпен шамалас. Тиісінше 257,2 мың га алқапқа егілген майлы дақылдар көлемі өткен жылғымен салыстырғанда 37,4 мың га артық. Оның басты себебі майлы дақылдарға деген сұраныстың артуымен және оны егудегі қолайлылықпен түсіндіріледі. Егін алқаптарындағы дәнді дақылдарды орып алу үшін 8668 дана комбайн жұмылдырылған. Соның ішінде 2658 данасы заманауи өнікті жұмыс істейтіндер санатында. Оның үстіне ағымдағы жылы 1 ком­байнға 500 га алқапты ору салмағы түссе, өткен жылы бұл көрсеткіш 541 га құрағаны белгілі. Егер жағдай осы­лайша қалыптасса, онда орақ нау­қанын 25 күнде бітіруге барлық жағ­дай бар. Облыста 2466 жатка, 4763 дана жүк көлігі және 7674 трактор тірке­месімен жұмысқа жұмылдырылып отыр. Облыстық ауыл шаруашылығы бөлімінің басшысы Мұрат Балпан өткен жылы облыс 1 млн 800 тонна астықты экспортқа шығарғандығын алға тартып, биыл да осы межеден шығатындықтарын айтып отыр. Оның сөзіне қарағанда, қазақстандық астыққа деген сұраныс бар және өткізу нарығы да қалыптасқан. Астық пен ұн әлемнің 23 еліне жөнелтіледі екен. 

Елбасы жақында ғана арнайы барып көрген «Ұмай Жер» ЖШС биыл гектарына 25-30 центнер астық жинап, өз өнімдерін шетелдерге сатуға ықыласты екендігін байқатып отыр. Жалпы, өңірде қазіргі кезде лицензиясы бар 62 жұмыс істеп тұрған астық қабылдау кәсіпорындары болса, олар 4,1 миллион тонна (элеваторлық – 2,5 миллион тонна және қоймалық 1,6 миллион тонна) астықты қабылдай алады. Бұдан басқа, ауылшаруашылық құрылымдарының өз сақтау қоймалары бар екендігін қаперден шығармаған жөн. Олар шамамен 2 миллион тонна астықты өз қоймаларында сақтай алады. Мәселен, «Дихан Плюс» ЖШС қырманында ұзыннан созылып жатқан брезентті алып қамбаларда бидай және өзге де ауылшаруашылық дақылдарының сақтаулы тұрғандығын көрдік. Серік­тес­тік директоры Александр Бара­ми­д­зе сонда осылайша амалдаудың ар­қа­сында егінді ысырап болудан сақ­тап қалғандығын алға тартқан-ды. Ас­тықты сақтау үшін алдымен оны кеп­тіру керектігін ескерсек, облыста қазір­гі кезде 229 кептіру кешені жұмыс іс­теп тұр. Олар тәулігіне 100 мың тонна астықты кептіруге қауқарлары жете­ді. Сондықтан да егін алқаптарынан орыл­ған астықты қабылдауда ешқандай кінәрат болмауға тиіс. Малдың қыс­қы азығын жинау да өз деңгейінде ат­қа­­рыл­ғандығын тілге тиек ете кетсек дей­міз. Биыл 1064,8 мың тонна шөп жиналған.

Мемлекет тарапынан өсімдік шаруа­­­­­шы­лығын дамытуға айтарлық­­­тай қол­дау көрсетіліп келе жатқан­ды­ғын атап кеткен орынды. Мәсе­лен, 2017 жылы жергілікті бюджеттен осы мақсатқа 10,7 миллирд теңге қарас­­­ты­рылған. Тарқатып айтқанда, тұқым шаруашылығына – 582,5 мил­­лион теңге, гербицидтер сатып алуды субъсидиялауға – 8,5 мил­лиард теңге және минералды тыңайт­қыштар құнын субсидиялауға қаржы бөлінді. Реті келгенде элиталы дәнді дақыл­дар тұқымдығы 223,8 мың алқапқа себіл­гендігін немесе дәнді дақыл­дар алқа­бының 5 пайызын ғана құрайтын­дығын айта кету керек. Есесіне 31,8 мың тонна минералды тыңайтқыш шашылыпты. Өткен жылғымен салыс­тырғанда 52 пайызға артық. Биыл егін алқаптарында фитосанитарлық күрделі жағдайдың орын алғандығын жоғарыда атап кеттік. Бұл орайда 4557,6 мың га алқапқа химиялық өң­деу жұмыстары жүргізілгендігінің нәти­­же­сінде ауылшаруашылық дақыл­да­рын сақтап қалу мүмкін болыпты. Әсі­ресе 36,9 мың га алқапта шегірт­ке­ден қорғану іс-шараларын қолға алу үшін республикалық бюджеттен арна­йы қаржы да бөлінген. Бұдан басқа, өсім­­дік­терді түрлі зиянды жәндік­тер­­ден, соралардан және аурулардан қор­ғау жұмыстарын жүргізуге жергі­лік­ті бюджеттен де қомақты қар­жы қарас­ты­рылған. Бұл өз кезегінде ауыл­шаруа­­­­шылық дақылдарының сапалы өсуі­­не мүм­кіндік туғызып, егіннің мол шы­ғуы­на септігін тигізген. Сонымен қатар тыңайтуға қалдырылған егістік  алқап­тарын өңдеу жұмыстары да қар­қынды жүргізілуде. Бірінші және екін­ші өңдеу жұмыстары 675,7 мың га ал­қап­ты қамтыса, үшіншісі 424,9 мың га ал­қапқа жүргізіліп отыр. Енді төр­тін­ші­сі 29,5 мың га алқапта өткізілетіні межелеген.  

Жалпы, облыста соңғы жылдары ауылшаруашылық техникаларын жаңарту ерекше қолға алынған. Нақтырақ айтқанда, соңғы 3 жыл 7 айда 982 астық жинау комбайны, 1041 дана трактор және 306 егу кешені сатып алынған. Ал ағымдағы жылдың 8 айында 127 комбайн, 188 дана трактор және 70 егу кешені жаңартылыпты. Биыл облысқа күзгі орақ науқаны үшін кепілдендірілген көлем бойынша 70 мың тонна дизель отыны бөлінген. Жанар-жағармайды бір орталықтан жеткізу үшін аудан әкімдерінің тапсырысымен 13 оператор және 5 жеке операторлар таңдап алынған көрінеді. Бүгінгі таңда оператор тарапынан ақшасы төленіп қойылған шілде және тамыз айларына қажетті тиісінше 50 мың және 36,7 мың тонна дизель отыны толығымен жеткізілген.

Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

Ақмола облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

19.01.2019

Локомотивтерді жөндеу толық орындалды

19.01.2019

Мексикада құбыр жарылып, 20-дан астам адам қаза болды

19.01.2019

Мәжіліс депуттары Түркістандағы тарихи орындарды аралады

19.01.2019

Маңғыстаулық жас кәсіпкерлер бас қосты

19.01.2019

Оралда өзен аңғарына 6 тонна сиыр терісін төккендер анықталды

19.01.2019

Түркістанда Мәжілістің Әлеуметтік – мәдени даму комитетінің көшпелі отырысы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу