«Қара шаңырақ – Қазақстан аман болсын!»

Жақында ұйымдастырылған ірі спорттық шаралардың бірі – қазақ күресінен өткізілген «Әлем барысы» турнирі. Бұл жарыста 38 елден келген 42 балуан бақ сынасты. Осылардың арасында Куба, Бразилия, Латвия, Грекия балуандарынан басым түсіп, жартылай финалға дейін жетіп, төртінші орынға тұрақтаған байөлкелік қандасымыз Серік Бердімұратұлының бапкері Бақыт Однайұлымен тілдескен едік. 

 

Егемен Қазақстан
15.09.2017 4387
2

– Бақыт мырза, елордаға қош келдіңіз! Екінші рет өтіп жат­қан «Әлем барысы» тур­ни­рі жайлы не айтасыз?

– Турнир жоғары деңгейде өтті. Рахметтен басқа айтарым жоқ. Қара шаңырақ – Қазақ­стан аман болсын! Мың шүкір, еліміздің кем-кетігі толып, кемері та­сып, көші түзеліп, көркі оңа­лып келе жатыр екен. 

– Сіз баптап әкелген шәкір­тіңіз Серік Бердімұратұлына төртінші орын бұйырды. Қа­на­ғаттандыңыз ба, әлде...

– Әрине, қанағат. Спорт деген, соның ішінде күрес түрі жек­пе-жек сайысқа жатады. Кім мықты, сол жеңеді. Менің спорт­тағы ұстазым – самбо және еркін күрестен әлем чемпионы, Олимпиаданың күміс жүлдегері Баянмунке айтатын: «Ей, Бақыт, балуан болам десең ерінбей еңбек ет, төккен тердің бодауы әсте далаға кетпейді, бүгін бол­маса ертең игілігін көресің. Күреске күш емес, ақыл керек. Сабыр мен қайратың теңелгенде нағыз бал­уан боласың!» дейтін. Сол сияқты атақты балуан Алек­сандр Медведь: «Бал­уан адам – шахматшыдай сұңғыла, зіл­теміршідей күшті, марафон­шыдай төзімді, 100 метрге жү­гі­ретін желаяқтай шапшаң, цир­к­тің акробатындай епті болу ке­рек», деген екен. Демек, кім көп тер төксе сол жеңеді. Бұл – бұлжымайтын заң.

– Шәкіртіңіз Серік Берді­мұрат­ұлының бұған дейінгі спортта жеткен жетістіктері жайлы айтып өтсеңіз.
 
– Бұл 1994 жылы туған бала. 10 жасынан бастап самбо, дзю­до, сумо және моңғолдың ұлт­тық күресімен шұғылданып жүр. Самбодан жас­өспірімдер және жастар арасында әлем чем­пионатының үш дүркін қо­ла жүлдегері, дзюдодан спорт шебері, сумо күресінен әуес­қойлар арасында әлем чемпионы, моңғолдың ұлттық кү­ресі­нен жастар арасында екі дүркін мемлекеттік чемпион болған азамат. Биыл жазда өткен мемлекеттік тойда «Ла­шын» атағына ие болды. Бұл Моңғолия қазақтары тарихында 36 жылдан кейін қай­таланып отыр. Сонымен қа­тар, бұл бала соңғы жылдары қа­зақ күресі түрімен де айналысып жүр. Оның нәтижесін өз­деріңіз де білесіздер. «Еуразия ба­ры­сының» жеңімпазы деген сияқты...

– Демек, Серік бауырымыз моң­ғол күресінен 36 жылдан ке­йін «Лашын» атағын алған қа­зақ дедіңіз. Одан бұрын бұл атақ­ты алған қазақ кім?

– Ол мына алдыңыздағы па­қы­рыңыз болатын. 1981 жылы осы атақты бағындырған едім. 

– Солай ма, онда өзіңіз жайлы ақ­пармен оқырмандарды қа­нық­тырсақ, спортта жеткен же­тістіктеріңіз деген сияқты.

– Мен күресті 20 жасымда бас­тадым. 1974 жылы ойда жоқ­та еркін күреске қатысып, екі айдың ішінде жастар ара­сын­дағы біріншілікте 84 кило сал­мақта топ жардым. Іле Сол­түстік Кореяның Пхеньян қа­ласында өткен «Олимпиада үміт­­тері» атты халықаралық жа­рысқа қатысып, алғашқы алтын медальға қол жеткіздім. Осылай спорт­тағы өмірім басталды.

– 1980 жылы өткен Мәс­кеу Олимпиадасына қатысты­ңыз... 

– Мәскеу Олимпиадасында күрестім. Салмағым 100 килодан жо­ғары болатын. Бұл салмаққа әлемнің 33 елінің 151 бал­уаны келіп қатысты. Осетин жігіті Сослан Андиевтен жеңілдім. Ол Олимпиада чемпионы болды. 

– Еркін күрестен әлем кубогы мен әлем біріншілігінен ме­даль алған тұңғыш қазақ екен­сіз. Тағдыр сізге осындай ғажайып мүмкіндік сыйлап­ты. Осы жайында айтып бер­сеңіз.

– 1981 жылы Әлем кубогы­ жолындағы күрес АҚШ-тың То­леда қаласында наурыз айы­ның 28-29 күндері өтті. Бұған әр құрлықтағы үздік командалар шақырылды. Содан опыр-топыр күрес басталды. Бір заманда аңдасақ, моңғол командасы мен тағы бір команданың ұпайы те­ңесіпті. Елдің бәрі күресіп біт­кен. Күреспеген 100 килодан жо­­ғары салмақта жалғыз мен қа­лыппын. Кім жеңеді, сол Әлем кубогының қола жүлдегері атан­бақ. 
Бұған дейін Моңғолия балуандарына мұндай мүмкіндік тумаған. Командаластар көзі жаудырап маған қарайды. Олардың жанарынан: «Бақыт, бізді жерге қаратпа!» деген жанайқайды оқыдым. Бір сұрапыл шайқас басталды. Ақырында жеңдім. Қоры­тынды есеп бо-йынша: Ке­ңес Одағы балуандары бірінші орын, америкалықтар екінші орын, біздің команда үшінші орынға иелік етті. Осылай Әлем кубогының қола медалін алған жайым бар.

– 1986 жылы әлем чемпио­на­тына қатысып, кіші қола ме­даль алған екен­сіз. Осы оқи­­ғаны тарқатып көр­сек.

– 1986 жылғы әлем бірінші­лігі қазан айының 19-22-сі аралы­ғында Венгрияның астанасы Буда­пешт қаласында өтті. Мен 120 кило салмақта күрестім. Бас бәйге Америка балуаны Брюс Баугартнерге бұйырды. Екінші орынға грузин балуаны Дэвид Гобежишвили ие болды да, үшінші орынға шыққан германиялық балуан Адреас Чордер екеуміздің ұпайымыз теңесіп қалды. Сөйтіп А.Чордер қола медаль алды да, маған кіші қола медаль бұйырды. Осы же­тістігім үшін маған «Ха­лық­аралық дәрежедегі спорт ше­бері» атағы берілді. 

Әңгімелескен 
Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»

Суретте: бапкер Бақыт Однайұлы мен шәкірті Серік Бердімұрат

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Ұлттық ұлан командирлері біліктілігін шыңдады

20.09.2018

Қызылордада «Үздік анықтаушы» анықталды

20.09.2018

Балуандар Бухаресте бақ сынайды

20.09.2018

Кенияда жаттығып жүрген қазақ қызы

20.09.2018

Ақын Сараның 165 жылдығына арналған айтыс өтті

20.09.2018

Кинематографияға қатысты құжат мақұлданды

20.09.2018

Қостанай университетінде ғалым Тобыл Дәулетбаев аудиториясы ашылды

20.09.2018

Қуатты қорғаныс көліктеріне сұраныс бар

20.09.2018

Жолақыны SMS немесе QR-кодтар арқылы төлеудің нәтижелері

20.09.2018

Интернеттегі шабуылдар үдеп барады

20.09.2018

Қостанайда математикалық білім беруге арналған «дөңгелек үстел» өтті

20.09.2018

Интеграция мәселелері талқыланды

20.09.2018

Головкинге келесі кездесуде кім қарсылас болуы мүмкін?

20.09.2018

Қалам ұшындағы аманат

20.09.2018

Мағжан поэзиясындағы Ұлы Дала рухы

20.09.2018

Каспий жағалауындағы достық думаны

20.09.2018

Ынтымақтастық нығая түседі

20.09.2018

«Үйеңкінің түбінен үйіріп алған, қобызым»

20.09.2018

Текті төріміз Түркістанды түлетейік!

20.09.2018

Ортақ мүддеге ұмтылыс

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу