«Қара шаңырақ – Қазақстан аман болсын!»

Жақында ұйымдастырылған ірі спорттық шаралардың бірі – қазақ күресінен өткізілген «Әлем барысы» турнирі. Бұл жарыста 38 елден келген 42 балуан бақ сынасты. Осылардың арасында Куба, Бразилия, Латвия, Грекия балуандарынан басым түсіп, жартылай финалға дейін жетіп, төртінші орынға тұрақтаған байөлкелік қандасымыз Серік Бердімұратұлының бапкері Бақыт Однайұлымен тілдескен едік. 

 

Егемен Қазақстан
15.09.2017 4710
2

– Бақыт мырза, елордаға қош келдіңіз! Екінші рет өтіп жат­қан «Әлем барысы» тур­ни­рі жайлы не айтасыз?

– Турнир жоғары деңгейде өтті. Рахметтен басқа айтарым жоқ. Қара шаңырақ – Қазақ­стан аман болсын! Мың шүкір, еліміздің кем-кетігі толып, кемері та­сып, көші түзеліп, көркі оңа­лып келе жатыр екен. 

– Сіз баптап әкелген шәкір­тіңіз Серік Бердімұратұлына төртінші орын бұйырды. Қа­на­ғаттандыңыз ба, әлде...

– Әрине, қанағат. Спорт деген, соның ішінде күрес түрі жек­пе-жек сайысқа жатады. Кім мықты, сол жеңеді. Менің спорт­тағы ұстазым – самбо және еркін күрестен әлем чемпионы, Олимпиаданың күміс жүлдегері Баянмунке айтатын: «Ей, Бақыт, балуан болам десең ерінбей еңбек ет, төккен тердің бодауы әсте далаға кетпейді, бүгін бол­маса ертең игілігін көресің. Күреске күш емес, ақыл керек. Сабыр мен қайратың теңелгенде нағыз бал­уан боласың!» дейтін. Сол сияқты атақты балуан Алек­сандр Медведь: «Бал­уан адам – шахматшыдай сұңғыла, зіл­теміршідей күшті, марафон­шыдай төзімді, 100 метрге жү­гі­ретін желаяқтай шапшаң, цир­к­тің акробатындай епті болу ке­рек», деген екен. Демек, кім көп тер төксе сол жеңеді. Бұл – бұлжымайтын заң.

– Шәкіртіңіз Серік Берді­мұрат­ұлының бұған дейінгі спортта жеткен жетістіктері жайлы айтып өтсеңіз.
 
– Бұл 1994 жылы туған бала. 10 жасынан бастап самбо, дзю­до, сумо және моңғолдың ұлт­тық күресімен шұғылданып жүр. Самбодан жас­өспірімдер және жастар арасында әлем чем­пионатының үш дүркін қо­ла жүлдегері, дзюдодан спорт шебері, сумо күресінен әуес­қойлар арасында әлем чемпионы, моңғолдың ұлттық кү­ресі­нен жастар арасында екі дүркін мемлекеттік чемпион болған азамат. Биыл жазда өткен мемлекеттік тойда «Ла­шын» атағына ие болды. Бұл Моңғолия қазақтары тарихында 36 жылдан кейін қай­таланып отыр. Сонымен қа­тар, бұл бала соңғы жылдары қа­зақ күресі түрімен де айналысып жүр. Оның нәтижесін өз­деріңіз де білесіздер. «Еуразия ба­ры­сының» жеңімпазы деген сияқты...

– Демек, Серік бауырымыз моң­ғол күресінен 36 жылдан ке­йін «Лашын» атағын алған қа­зақ дедіңіз. Одан бұрын бұл атақ­ты алған қазақ кім?

– Ол мына алдыңыздағы па­қы­рыңыз болатын. 1981 жылы осы атақты бағындырған едім. 

– Солай ма, онда өзіңіз жайлы ақ­пармен оқырмандарды қа­нық­тырсақ, спортта жеткен же­тістіктеріңіз деген сияқты.

– Мен күресті 20 жасымда бас­тадым. 1974 жылы ойда жоқ­та еркін күреске қатысып, екі айдың ішінде жастар ара­сын­дағы біріншілікте 84 кило сал­мақта топ жардым. Іле Сол­түстік Кореяның Пхеньян қа­ласында өткен «Олимпиада үміт­­тері» атты халықаралық жа­рысқа қатысып, алғашқы алтын медальға қол жеткіздім. Осылай спорт­тағы өмірім басталды.

– 1980 жылы өткен Мәс­кеу Олимпиадасына қатысты­ңыз... 

– Мәскеу Олимпиадасында күрестім. Салмағым 100 килодан жо­ғары болатын. Бұл салмаққа әлемнің 33 елінің 151 бал­уаны келіп қатысты. Осетин жігіті Сослан Андиевтен жеңілдім. Ол Олимпиада чемпионы болды. 

– Еркін күрестен әлем кубогы мен әлем біріншілігінен ме­даль алған тұңғыш қазақ екен­сіз. Тағдыр сізге осындай ғажайып мүмкіндік сыйлап­ты. Осы жайында айтып бер­сеңіз.

– 1981 жылы Әлем кубогы­ жолындағы күрес АҚШ-тың То­леда қаласында наурыз айы­ның 28-29 күндері өтті. Бұған әр құрлықтағы үздік командалар шақырылды. Содан опыр-топыр күрес басталды. Бір заманда аңдасақ, моңғол командасы мен тағы бір команданың ұпайы те­ңесіпті. Елдің бәрі күресіп біт­кен. Күреспеген 100 килодан жо­­ғары салмақта жалғыз мен қа­лыппын. Кім жеңеді, сол Әлем кубогының қола жүлдегері атан­бақ. 
Бұған дейін Моңғолия балуандарына мұндай мүмкіндік тумаған. Командаластар көзі жаудырап маған қарайды. Олардың жанарынан: «Бақыт, бізді жерге қаратпа!» деген жанайқайды оқыдым. Бір сұрапыл шайқас басталды. Ақырында жеңдім. Қоры­тынды есеп бо-йынша: Ке­ңес Одағы балуандары бірінші орын, америкалықтар екінші орын, біздің команда үшінші орынға иелік етті. Осылай Әлем кубогының қола медалін алған жайым бар.

– 1986 жылы әлем чемпио­на­тына қатысып, кіші қола ме­даль алған екен­сіз. Осы оқи­­ғаны тарқатып көр­сек.

– 1986 жылғы әлем бірінші­лігі қазан айының 19-22-сі аралы­ғында Венгрияның астанасы Буда­пешт қаласында өтті. Мен 120 кило салмақта күрестім. Бас бәйге Америка балуаны Брюс Баугартнерге бұйырды. Екінші орынға грузин балуаны Дэвид Гобежишвили ие болды да, үшінші орынға шыққан германиялық балуан Адреас Чордер екеуміздің ұпайымыз теңесіп қалды. Сөйтіп А.Чордер қола медаль алды да, маған кіші қола медаль бұйырды. Осы же­тістігім үшін маған «Ха­лық­аралық дәрежедегі спорт ше­бері» атағы берілді. 

Әңгімелескен 
Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»

Суретте: бапкер Бақыт Однайұлы мен шәкірті Серік Бердімұрат

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.01.2019

ҰБТ-дан жоғары балл жинаған түлек «Болашақ» арқылы шетелдерде оқи алады

18.01.2019

Батыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары болып Ғали Исқалиев тағайындалды

18.01.2019

Ақтөбе облысының шаруалары былтыр 228 млрд теңгенің өнімін өндірді

18.01.2019

Полиция департаменті айыппұлды уақытылы төлеуге шақырды

18.01.2019

Елордалық аурухана тұңғыш рет неврологиялық асқынуды азайтатын құрылғыны қолданды 

18.01.2019

Елордалық құтқарушылар жанып жатқан үйден 6 адамды шығарды

18.01.2019

Колумбиядағы жарылыс салдарынан 21 адам қайтыс болған

18.01.2019

Тимур Қожаоғлы: «Егемен Қазақстан» – Еуропа құрлығындағы маңдайалды басылым

18.01.2019

Алматыдағы тікұшақ апатынан кейін «Sky Service» рейстері тоқтатылды

18.01.2019

Геннадий Головкин ұлды болды

18.01.2019

Солтүстік Қазақстанда «Қайырымдылық керуені» акциясы жалғасты

18.01.2019

Головкиннің қарсыластары бір-бірімен жұдырықтасады

18.01.2019

Петропавлда ресейлік бас киімдер көрмесі ашылды

18.01.2019

Ақтөбеде жұмысшылардың еңбек құқықтарын қамтамасыз ету меморандумына қол қойылды

18.01.2019

Алматыда газбен жүретін жаңа автобустар іске қосылады

18.01.2019

СДУ-да IT технологиялары саласында білім беру жобасы басталды

18.01.2019

Мемлекет басшысы «Smart Aqkol» ахуалдық орталығына барды

18.01.2019

Елбасы кітапханасының Ақтөбеде өткен көшпелі көрмесін 120 мыңнан аса адам тамашалады

18.01.2019

Атырауда қазақтың үш биіне ескерткіш орнатылды

18.01.2019

Әліпби де, еміле-ереже де сараптаудан өте түсуі керек - Әлімхан Жүнісбек

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу