Цифрлы индустрия: 3 D принтердің денсаулық сақтаудағы соны жаңалығы

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев елімізді үшінші жаңғыруға бастаған Жолдауында цифрлы индустрияны дамыту басқа салаларға да серпін беретінін айтқан болатын. ІТ саласы айрықша мүмкіндіктер ашатын саланың бірі – медицина. Осы орайда 3 D принтердің денсаулық сақтаудағы соны жаңалыққа айналатынын айтуға болады.

Егемен Қазақстан
20.09.2017 10373
2 Көрнекі сурет

Адам қиялының жемісі игілікке қызмет етсе жасампаздық болмақ. Бүгіннің өзінде 3 D принтер сондай бір қолжетпес бұйым емес. Осыдан 10-15 жыл бұрындары қарапайым принтерлер тек кеңселерде, жұмыс орындарында ғана болса, бүгінде әрбір үйде принтер тұруы үйреншікті, қалыпты жағдайға айналды. Сондықтан да қазіргі 600-700 мың теңге шамасында тұратын 3D принтердің болашақта әр үйде тұруы да ғажап емес. Ал 3 өлшемді принтердің мүмкіншілігі ғажайып деуге болады. 

 Биыл ресейлік ақпарат құралдары Мәскеудің түбіндегі Ступино қаласында толықтай 3D принтерден шығарылған жаңа 1 қабатты тұрғын үйдің небары 24 сағаттың ішінде басылып шығарылғанын хабарлады. 38 шаршы метр жерге орналасқан, ас әзірлейтін және жуынатын жері – ваннасы бар, бір бөлмелі бұл үйді ресейліктер Сан-Францисконың Apis Cor стартап фирмасымен бірлесе қолға алыпты. Бұл бастама ғана, жуық арада 3 өлшемді принтерден шығарылған дүниелер құрылыс индустриясында төңкеріс жасайды, дейді олар. Ал Біріккен Араб Әмірліктері Дубай қаласында әлемде тұңғыш рет осы 3 өлшемді принтер арқылы көк тіреген биік үйлер салынатынын, оның құрылысын роботтар атқаратынын мәлімдеп отыр. 

Forbes журналы 2020 жылы бұл технологиямен шығарылған тауар мөлшері 3,1 млн долларға жетеді деп болжам жасады. Болашақта 3D принтер көмегімен фабрикалар тұтынушылар үшін мейлінше арзан заттар шығарады. Тіпті дүкендердің өзінде жекелеген адамдардың сұранысын сол сәтте орындап, алдымен дене пішінін сканерге түсіріп алып, содан кейін қалаған түсінде, қалаулы реңк пен қалаған сән үлгісіндегі киімді принтер шығарып береді. Көйлек, костюмдерді ғана емес, аяқ киімді өзіңіз қалағандай жасап, дүкеннен 3D принтерден жаңа ғана шыққан киімді киіп шығып кетуіңізге болады дейді мамандар. 

Шынына келгенде, 3D принтердің мүмкіндігі шексіз. Ол барлық үш өлшемдік суреті бар файлдарды қабылдап, пластик, шайыр, керамика, металл, тағы басқа материалдардың қабаттарын бір-бірінің үстіне жинап, одан тауар жасап шығарса, автоматтандыру мен ғарыш саласы түпнұсқаны жасау үшін осы технологияны ондаған жылдардан бері пайдаланып, 3D принтер арқылы жасалған көптеген құрамалы бөлшектер ұшақтарда, адамсыз ұшатын аспаптарда және спутниктерде қолданылып келеді. Тұрмыс-тіршілікте, ғылым-білімде кең көлемде қолданысқа ие болатын 3 өлшемді игілікті медицинада пайдаланудың кеңістігі де аса зор. 

Цифрлы технологияларды да­мы­туға негізделген еліміздегі жаңа бағдар­ламаның бірі – 3 өлшемді принтерден адамның аяқ-қолын басып шығару ісі. Республикалық электронды денсау­лық сақтау орталығының бас директоры, техника ғылымдарының докто­ры Олжас Әбішевпен әңгімелесу барысында аңдағанымыздай, 3 өлшемді принтер арқылы адамның қол-аяғын басып шы­ға­рудың тиімділігі – әр ағзаның ерекшелігін есепке алып, қажетті протезді жасауда екен. «Бір үлгіні басып шығаруға 14-тен 18 сағатқа дейін уақыт керек. Бірін­шіден, арнайы сканер арқылы протез қойылатын жердің 3 өлшемдегі моделі түсіріліп, құрастырылады. Және оны ор­на­тудың тиімді өлшемдері жасалып, ав­то­маттандырылған түрде қалай қонды­ры­латыны да белгіленеді. Бұл шаруамен қазір Алматы қаласында Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігіне қарасты орталық шұғылданып жатыр. 3 өлшемді аяқ-қолдарды басып шығарудағы ендігі бір қадам – жаңағы салынған қол-аяқтардың бұлшық еттің жиырылуымен ғана қозғалысқа енуі емес, орталық жүйке жүйесі арқылы басқарылып, мидан түскен команданы тыңдайтындай дәрежеге жеткізілуі», дейді ол.


Бұл дегеніміз, кәдімгі қол-аяқтан пәлендей айырмасы жоқ, адамның толыққанды жұмыс істейтіндей қабілетін тудыру десек артық емес. Яғни, әлеуметтік мәселе шешіліп, мүгедектердің саны азаяды. Осы тұрғыдан алғанда екінші деңгейдегі ізденістің берері маңызды мол болмақ. 

– Мысалы, дейді Олжас Амангелдіұлы – қол-аяқ сынып қалған жағдайда үйінде 3 өлшемді принтері бар адам өзін өзі сканерлеп, қажетті гипсті принтерден шығарып ала алады. Әшейіндегі принтердің картриджіне бояу құйылса, 3 өлшемдегі принтердің құрылыс материалы ретінде қандай материал керек болса, гипс, пластмасса, сол құйылады да қажетті 3 өлшемдегі зат басылып шығады. 

Цифрлы технологиялардың медицинадағы қолданылуы өте қызықты. Мәселен, 3D көзілдірік арқылы ота жасаудың маңызы ерекше екен. Компьютерлік және магнитті-резонансты томографияда түсірілген кескіндемені көзілдірік арқылы жинап көру дәрігер жұмысын оңайлатумен бірге, операция уақытында қан тамырлары мен жүйке жүйелеріне пышақ тиюден сақтап, отаның сапасын жақсартуға өлшеусіз үлес қосады. КТ мен МРТ-да пациенттің 400 қабатқа дейінгі деректері алынған табақтай қағаздар, суреттер шығарылады. Ал көзілдірік солардың барлығын жинақтап, голограмма тәрізді көрсетеді. Мысалы, жүрек пен бүйректің қай жерінде ақау бар немесе қай жерде тас тұр, оған қай жағынан барған дұрыс, соның барлығын органның моделінен көрсетеді. Қазір Ұлттық кардиологиялық орталықта көзілдірік кию әдісі қанатқақты жоба ретінде енгізілуде. Көзілдіріктің негізгі авторы – «Майкрософт» компаниясы. Компания тек көзілдіріктің өзін жасаса, оның ішіндегі контенттің барлығы қазақстандық табыс. Осылайша, елімізде адамның КТ мен МРТ-дан түскен кез келген органын көзілдірік көмегімен жинақтап көретін етіп шығару қолға алынды. Алдағы қазан айында 3 D көзілдірік отандық дәрігерлердің негізгі құралына айнала бастайды. 

Цифрлы технологиялардың қарыштап дамуы әр саланың өркендеуіне, адамзат баласына қызмет етуіне үлес қосуда. Болашақта жұмысқа кетіп бара жатып, 3 өлшемді принтерді тағамның шикізатына толтырып түскі асқа мына тағамды әзірлеп қой деп бағдарлама түзу қалыпты жағдайға айналса, адам ағзасының ішкі органдарын донор іздемей-ақ 3 өлшемді принтер арқылы жасап шығару мүмкіндігі тууы да ғажап емес. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу