Цифрлы индустрия: 3 D принтердің денсаулық сақтаудағы соны жаңалығы

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев елімізді үшінші жаңғыруға бастаған Жолдауында цифрлы индустрияны дамыту басқа салаларға да серпін беретінін айтқан болатын. ІТ саласы айрықша мүмкіндіктер ашатын саланың бірі – медицина. Осы орайда 3 D принтердің денсаулық сақтаудағы соны жаңалыққа айналатынын айтуға болады.

Егемен Қазақстан
20.09.2017 10701
2 Көрнекі сурет

Адам қиялының жемісі игілікке қызмет етсе жасампаздық болмақ. Бүгіннің өзінде 3 D принтер сондай бір қолжетпес бұйым емес. Осыдан 10-15 жыл бұрындары қарапайым принтерлер тек кеңселерде, жұмыс орындарында ғана болса, бүгінде әрбір үйде принтер тұруы үйреншікті, қалыпты жағдайға айналды. Сондықтан да қазіргі 600-700 мың теңге шамасында тұратын 3D принтердің болашақта әр үйде тұруы да ғажап емес. Ал 3 өлшемді принтердің мүмкіншілігі ғажайып деуге болады. 

 Биыл ресейлік ақпарат құралдары Мәскеудің түбіндегі Ступино қаласында толықтай 3D принтерден шығарылған жаңа 1 қабатты тұрғын үйдің небары 24 сағаттың ішінде басылып шығарылғанын хабарлады. 38 шаршы метр жерге орналасқан, ас әзірлейтін және жуынатын жері – ваннасы бар, бір бөлмелі бұл үйді ресейліктер Сан-Францисконың Apis Cor стартап фирмасымен бірлесе қолға алыпты. Бұл бастама ғана, жуық арада 3 өлшемді принтерден шығарылған дүниелер құрылыс индустриясында төңкеріс жасайды, дейді олар. Ал Біріккен Араб Әмірліктері Дубай қаласында әлемде тұңғыш рет осы 3 өлшемді принтер арқылы көк тіреген биік үйлер салынатынын, оның құрылысын роботтар атқаратынын мәлімдеп отыр. 

Forbes журналы 2020 жылы бұл технологиямен шығарылған тауар мөлшері 3,1 млн долларға жетеді деп болжам жасады. Болашақта 3D принтер көмегімен фабрикалар тұтынушылар үшін мейлінше арзан заттар шығарады. Тіпті дүкендердің өзінде жекелеген адамдардың сұранысын сол сәтте орындап, алдымен дене пішінін сканерге түсіріп алып, содан кейін қалаған түсінде, қалаулы реңк пен қалаған сән үлгісіндегі киімді принтер шығарып береді. Көйлек, костюмдерді ғана емес, аяқ киімді өзіңіз қалағандай жасап, дүкеннен 3D принтерден жаңа ғана шыққан киімді киіп шығып кетуіңізге болады дейді мамандар. 

Шынына келгенде, 3D принтердің мүмкіндігі шексіз. Ол барлық үш өлшемдік суреті бар файлдарды қабылдап, пластик, шайыр, керамика, металл, тағы басқа материалдардың қабаттарын бір-бірінің үстіне жинап, одан тауар жасап шығарса, автоматтандыру мен ғарыш саласы түпнұсқаны жасау үшін осы технологияны ондаған жылдардан бері пайдаланып, 3D принтер арқылы жасалған көптеген құрамалы бөлшектер ұшақтарда, адамсыз ұшатын аспаптарда және спутниктерде қолданылып келеді. Тұрмыс-тіршілікте, ғылым-білімде кең көлемде қолданысқа ие болатын 3 өлшемді игілікті медицинада пайдаланудың кеңістігі де аса зор. 

Цифрлы технологияларды да­мы­туға негізделген еліміздегі жаңа бағдар­ламаның бірі – 3 өлшемді принтерден адамның аяқ-қолын басып шығару ісі. Республикалық электронды денсау­лық сақтау орталығының бас директоры, техника ғылымдарының докто­ры Олжас Әбішевпен әңгімелесу барысында аңдағанымыздай, 3 өлшемді принтер арқылы адамның қол-аяғын басып шы­ға­рудың тиімділігі – әр ағзаның ерекшелігін есепке алып, қажетті протезді жасауда екен. «Бір үлгіні басып шығаруға 14-тен 18 сағатқа дейін уақыт керек. Бірін­шіден, арнайы сканер арқылы протез қойылатын жердің 3 өлшемдегі моделі түсіріліп, құрастырылады. Және оны ор­на­тудың тиімді өлшемдері жасалып, ав­то­маттандырылған түрде қалай қонды­ры­латыны да белгіленеді. Бұл шаруамен қазір Алматы қаласында Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігіне қарасты орталық шұғылданып жатыр. 3 өлшемді аяқ-қолдарды басып шығарудағы ендігі бір қадам – жаңағы салынған қол-аяқтардың бұлшық еттің жиырылуымен ғана қозғалысқа енуі емес, орталық жүйке жүйесі арқылы басқарылып, мидан түскен команданы тыңдайтындай дәрежеге жеткізілуі», дейді ол.


Бұл дегеніміз, кәдімгі қол-аяқтан пәлендей айырмасы жоқ, адамның толыққанды жұмыс істейтіндей қабілетін тудыру десек артық емес. Яғни, әлеуметтік мәселе шешіліп, мүгедектердің саны азаяды. Осы тұрғыдан алғанда екінші деңгейдегі ізденістің берері маңызды мол болмақ. 

– Мысалы, дейді Олжас Амангелдіұлы – қол-аяқ сынып қалған жағдайда үйінде 3 өлшемді принтері бар адам өзін өзі сканерлеп, қажетті гипсті принтерден шығарып ала алады. Әшейіндегі принтердің картриджіне бояу құйылса, 3 өлшемдегі принтердің құрылыс материалы ретінде қандай материал керек болса, гипс, пластмасса, сол құйылады да қажетті 3 өлшемдегі зат басылып шығады. 

Цифрлы технологиялардың медицинадағы қолданылуы өте қызықты. Мәселен, 3D көзілдірік арқылы ота жасаудың маңызы ерекше екен. Компьютерлік және магнитті-резонансты томографияда түсірілген кескіндемені көзілдірік арқылы жинап көру дәрігер жұмысын оңайлатумен бірге, операция уақытында қан тамырлары мен жүйке жүйелеріне пышақ тиюден сақтап, отаның сапасын жақсартуға өлшеусіз үлес қосады. КТ мен МРТ-да пациенттің 400 қабатқа дейінгі деректері алынған табақтай қағаздар, суреттер шығарылады. Ал көзілдірік солардың барлығын жинақтап, голограмма тәрізді көрсетеді. Мысалы, жүрек пен бүйректің қай жерінде ақау бар немесе қай жерде тас тұр, оған қай жағынан барған дұрыс, соның барлығын органның моделінен көрсетеді. Қазір Ұлттық кардиологиялық орталықта көзілдірік кию әдісі қанатқақты жоба ретінде енгізілуде. Көзілдіріктің негізгі авторы – «Майкрософт» компаниясы. Компания тек көзілдіріктің өзін жасаса, оның ішіндегі контенттің барлығы қазақстандық табыс. Осылайша, елімізде адамның КТ мен МРТ-дан түскен кез келген органын көзілдірік көмегімен жинақтап көретін етіп шығару қолға алынды. Алдағы қазан айында 3 D көзілдірік отандық дәрігерлердің негізгі құралына айнала бастайды. 

Цифрлы технологиялардың қарыштап дамуы әр саланың өркендеуіне, адамзат баласына қызмет етуіне үлес қосуда. Болашақта жұмысқа кетіп бара жатып, 3 өлшемді принтерді тағамның шикізатына толтырып түскі асқа мына тағамды әзірлеп қой деп бағдарлама түзу қалыпты жағдайға айналса, адам ағзасының ішкі органдарын донор іздемей-ақ 3 өлшемді принтер арқылы жасап шығару мүмкіндігі тууы да ғажап емес. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.02.2019

UFC: Дамир Исмағұлов жеңіске жетті

24.02.2019

Михаил Кукушкин финалға шықты

24.02.2019

Дюсельдорфта әзірге жүлде жоқ

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу