Цифрлы индустрия: 3 D принтердің денсаулық сақтаудағы соны жаңалығы

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев елімізді үшінші жаңғыруға бастаған Жолдауында цифрлы индустрияны дамыту басқа салаларға да серпін беретінін айтқан болатын. ІТ саласы айрықша мүмкіндіктер ашатын саланың бірі – медицина. Осы орайда 3 D принтердің денсаулық сақтаудағы соны жаңалыққа айналатынын айтуға болады.

Егемен Қазақстан
20.09.2017 10184
2 Көрнекі сурет

Адам қиялының жемісі игілікке қызмет етсе жасампаздық болмақ. Бүгіннің өзінде 3 D принтер сондай бір қолжетпес бұйым емес. Осыдан 10-15 жыл бұрындары қарапайым принтерлер тек кеңселерде, жұмыс орындарында ғана болса, бүгінде әрбір үйде принтер тұруы үйреншікті, қалыпты жағдайға айналды. Сондықтан да қазіргі 600-700 мың теңге шамасында тұратын 3D принтердің болашақта әр үйде тұруы да ғажап емес. Ал 3 өлшемді принтердің мүмкіншілігі ғажайып деуге болады. 

 Биыл ресейлік ақпарат құралдары Мәскеудің түбіндегі Ступино қаласында толықтай 3D принтерден шығарылған жаңа 1 қабатты тұрғын үйдің небары 24 сағаттың ішінде басылып шығарылғанын хабарлады. 38 шаршы метр жерге орналасқан, ас әзірлейтін және жуынатын жері – ваннасы бар, бір бөлмелі бұл үйді ресейліктер Сан-Францисконың Apis Cor стартап фирмасымен бірлесе қолға алыпты. Бұл бастама ғана, жуық арада 3 өлшемді принтерден шығарылған дүниелер құрылыс индустриясында төңкеріс жасайды, дейді олар. Ал Біріккен Араб Әмірліктері Дубай қаласында әлемде тұңғыш рет осы 3 өлшемді принтер арқылы көк тіреген биік үйлер салынатынын, оның құрылысын роботтар атқаратынын мәлімдеп отыр. 

Forbes журналы 2020 жылы бұл технологиямен шығарылған тауар мөлшері 3,1 млн долларға жетеді деп болжам жасады. Болашақта 3D принтер көмегімен фабрикалар тұтынушылар үшін мейлінше арзан заттар шығарады. Тіпті дүкендердің өзінде жекелеген адамдардың сұранысын сол сәтте орындап, алдымен дене пішінін сканерге түсіріп алып, содан кейін қалаған түсінде, қалаулы реңк пен қалаған сән үлгісіндегі киімді принтер шығарып береді. Көйлек, костюмдерді ғана емес, аяқ киімді өзіңіз қалағандай жасап, дүкеннен 3D принтерден жаңа ғана шыққан киімді киіп шығып кетуіңізге болады дейді мамандар. 

Шынына келгенде, 3D принтердің мүмкіндігі шексіз. Ол барлық үш өлшемдік суреті бар файлдарды қабылдап, пластик, шайыр, керамика, металл, тағы басқа материалдардың қабаттарын бір-бірінің үстіне жинап, одан тауар жасап шығарса, автоматтандыру мен ғарыш саласы түпнұсқаны жасау үшін осы технологияны ондаған жылдардан бері пайдаланып, 3D принтер арқылы жасалған көптеген құрамалы бөлшектер ұшақтарда, адамсыз ұшатын аспаптарда және спутниктерде қолданылып келеді. Тұрмыс-тіршілікте, ғылым-білімде кең көлемде қолданысқа ие болатын 3 өлшемді игілікті медицинада пайдаланудың кеңістігі де аса зор. 

Цифрлы технологияларды да­мы­туға негізделген еліміздегі жаңа бағдар­ламаның бірі – 3 өлшемді принтерден адамның аяқ-қолын басып шығару ісі. Республикалық электронды денсау­лық сақтау орталығының бас директоры, техника ғылымдарының докто­ры Олжас Әбішевпен әңгімелесу барысында аңдағанымыздай, 3 өлшемді принтер арқылы адамның қол-аяғын басып шы­ға­рудың тиімділігі – әр ағзаның ерекшелігін есепке алып, қажетті протезді жасауда екен. «Бір үлгіні басып шығаруға 14-тен 18 сағатқа дейін уақыт керек. Бірін­шіден, арнайы сканер арқылы протез қойылатын жердің 3 өлшемдегі моделі түсіріліп, құрастырылады. Және оны ор­на­тудың тиімді өлшемдері жасалып, ав­то­маттандырылған түрде қалай қонды­ры­латыны да белгіленеді. Бұл шаруамен қазір Алматы қаласында Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігіне қарасты орталық шұғылданып жатыр. 3 өлшемді аяқ-қолдарды басып шығарудағы ендігі бір қадам – жаңағы салынған қол-аяқтардың бұлшық еттің жиырылуымен ғана қозғалысқа енуі емес, орталық жүйке жүйесі арқылы басқарылып, мидан түскен команданы тыңдайтындай дәрежеге жеткізілуі», дейді ол.


Бұл дегеніміз, кәдімгі қол-аяқтан пәлендей айырмасы жоқ, адамның толыққанды жұмыс істейтіндей қабілетін тудыру десек артық емес. Яғни, әлеуметтік мәселе шешіліп, мүгедектердің саны азаяды. Осы тұрғыдан алғанда екінші деңгейдегі ізденістің берері маңызды мол болмақ. 

– Мысалы, дейді Олжас Амангелдіұлы – қол-аяқ сынып қалған жағдайда үйінде 3 өлшемді принтері бар адам өзін өзі сканерлеп, қажетті гипсті принтерден шығарып ала алады. Әшейіндегі принтердің картриджіне бояу құйылса, 3 өлшемдегі принтердің құрылыс материалы ретінде қандай материал керек болса, гипс, пластмасса, сол құйылады да қажетті 3 өлшемдегі зат басылып шығады. 

Цифрлы технологиялардың медицинадағы қолданылуы өте қызықты. Мәселен, 3D көзілдірік арқылы ота жасаудың маңызы ерекше екен. Компьютерлік және магнитті-резонансты томографияда түсірілген кескіндемені көзілдірік арқылы жинап көру дәрігер жұмысын оңайлатумен бірге, операция уақытында қан тамырлары мен жүйке жүйелеріне пышақ тиюден сақтап, отаның сапасын жақсартуға өлшеусіз үлес қосады. КТ мен МРТ-да пациенттің 400 қабатқа дейінгі деректері алынған табақтай қағаздар, суреттер шығарылады. Ал көзілдірік солардың барлығын жинақтап, голограмма тәрізді көрсетеді. Мысалы, жүрек пен бүйректің қай жерінде ақау бар немесе қай жерде тас тұр, оған қай жағынан барған дұрыс, соның барлығын органның моделінен көрсетеді. Қазір Ұлттық кардиологиялық орталықта көзілдірік кию әдісі қанатқақты жоба ретінде енгізілуде. Көзілдіріктің негізгі авторы – «Майкрософт» компаниясы. Компания тек көзілдіріктің өзін жасаса, оның ішіндегі контенттің барлығы қазақстандық табыс. Осылайша, елімізде адамның КТ мен МРТ-дан түскен кез келген органын көзілдірік көмегімен жинақтап көретін етіп шығару қолға алынды. Алдағы қазан айында 3 D көзілдірік отандық дәрігерлердің негізгі құралына айнала бастайды. 

Цифрлы технологиялардың қарыштап дамуы әр саланың өркендеуіне, адамзат баласына қызмет етуіне үлес қосуда. Болашақта жұмысқа кетіп бара жатып, 3 өлшемді принтерді тағамның шикізатына толтырып түскі асқа мына тағамды әзірлеп қой деп бағдарлама түзу қалыпты жағдайға айналса, адам ағзасының ішкі органдарын донор іздемей-ақ 3 өлшемді принтер арқылы жасап шығару мүмкіндігі тууы да ғажап емес. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

22.09.2018

Сенаторлар сенбілікке шықты

22.09.2018

Б.Бекназаров Әзербайжан Парламентінің 100-жылдығына арналған шараға қатысты

22.09.2018

Мұнайдың әлемдік бағасы өсті

22.09.2018

Лондонда қазақстандық өнер көрмесі ашылды

22.09.2018

Түркия «Қазақстан» журналын шығарды

22.09.2018

Ақтөбеде «Анаға тағзым» орталығы ашылды

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу