«Харви» дауылы және мұнай бағасы

Американың мұнайлы өңір­леріне үлкен зардап әкелген таби­ғи апаттар әлемдік рыноктағы мұнай бағасының тұрақтануына оң ықпалын тигізетін түрі бар. Соңғы уақытта АҚШ-та мұнай өндіру көлемінің артуы және оның қорының ұлғаюы әлемдік нарық­­тағы мұнай бағасының күрт құл­ды­­рауына әкеліп соқтырған еді.

 

Егемен Қазақстан
22.09.2017 139
2

Қыркүйек айының басында Техас штатын су тасқынының астында қалдыр­ған «Харви» дауылы АҚШ-тың ішкі мұнай өндірісін тоқырауға ұшыратты. Қазіргі таңда АҚШ әлемдегі ең ірі мұнай өндіруші елдердің үштігіне кіреді. Соны­мен бірге бұл елдің экономикасы дүние жүзіндегі жетекші экономика ретін­де мұнай өнімдерін тұтыну көлемі бойын­ша әлемде бірінші орынды иеленеді. Сондықтан АҚШ-тың мұнай өндіру және оны тұтыну деңгейі әлемдік нарықтағы мұ­най бағасының реттегіші рөлін атқарады.

«Харви» және «Ирма» жойқын дауылдары Американың мұнай өндіру және өңдеу индустриясы шоғырланған өңірлерін басып өткенін ескерсек, әлем­дік мұнай нарығында шешуші рөл ойнап тұрған АҚШ мұнай қорына елеу­лі нұқсан келгенін байқауға болады. Маман­дардың пікірінше, АҚШ-тың мұнай өндіретін қуатының бестен бір бөлігіне, мұнай өңдеу өндірісі қуатының төрттен бір бөлігіне «Харви» дауылының әсері тиген көрінеді. Әлемдегі экономикасы ең қуатты елдің мұнай өндірісі саласына тигізген «Харви» дауылының кесірі 2008 жылы АҚШ экономикасына зор шығын әкелген «Густав» және «Айк» жойқын дауылдарының табиғи апаттарымен пара-пар болып отыр. Сонымен бірге әлемдік мұнай бағасына 2017 жылдың алғашқы айларынан бастап, АҚШ-тың стратегиялық қорларын пайдалана бастауы да әсерін тигізбей қалған жоқ. Биылғы жылдың қаңтар-тамыз айларында АҚШ-тың стратегиялық мұнай қоры 16 миллион баррельге азайған екен. Қыркүйек айын­дағы бірқатар штаттарды су астында қалдыр­ған табиғи дауылдардың салдары­нан бұл көр­сеткіштің одан әрі өсетіндігі дау­сыз. Ендеше, таяу болашақта мұнай бағасы­ның 50 доллардан кем болмай­тынды­ғына сенім арта түспек. Бұл өз кезе­гінде экономикасы негізінен мұнай шикізатына тәуелді болып отырған Қазақ­стан сияқты дамушы ел­дер­дің тынысын кеңейтіп, табысын арт­тыратыны да анық.

Сарапшылардың айтуы бойынша, таяу болашақта мұнай, газ және көмір энергетикалық баланстағы өзі­нің көшбас­шылық рөлін сақтайтын болады. Бүгінгі таңда жаһандық электр қуатына деген сұраныстың 86,8 пайызы көмір, мұнай, газ және уран шикізаты арқылы қамтама­сыз етіледі. Нақты болжамдар бойынша, алдағы ширек ғасырда бұл көрсеткіш­тің 80 пайыздан төмен түсетіндігі де екіталай. Осы ретте «Мұнай мен көмірдің заманы өтті. Сондықтан жер астындағы мұнай қорларын жылдамырақ игеріп, кәдеге жаратып алуымыз керек», деген пікірдің жаңсақ ойдың салдары екендігін де атап айтуымыз керек. Қазіргі нақты есептеулер бойынша, 2018 жылы әлем­дегі мұнайға деген сұраныс тәулігіне 100 миллион баррельге жетіп жығылатын көрінеді. Ал осыдан он жыл бұрын ғана, планетамыздағы тәуліктік мұнай тұтыну көрсеткіші 90 миллионға жетіп тоқтайды, одан әрі әлемдегі мұнай тұтыну деңгейі күрт төмендейді деген пікір үстемдік құрған болатын.

Дәл қазіргі күні әлемдік нарықтағы мұнай бағасының бір баррелі 55 дол­ларға жетіп отыр. Өткен жылы ғана қара алтынның бағасы 40 долларға дейін құлдырап, мұнай шикізатын экс­порттаушы елдер бюджеттерінің бүйірі сола бастап еді. Әлемдік мұнай нары­ғындағы осындай жағдайға қарап, елі­міз жыл басында экономикамызды дамы­тудың базалық мүмкіндігін мұнай баға­сының жылдық көрсеткішінің бір баррельге 45 доллардан айналатын баға­­мын алған болатын. Соңғы уақытта әлем­­дік нарықтағы мұнай бағасы сенімді түрде 50 доллардан төмендеген жоқ. Мәселен, тек соңғы он күндегі әлемдік рыноктағы мұнай бағасын саралайтын бол­сақ, 11 қыркүйекте мұнайдың бір бар­релі 53,86 АҚШ долларына бағалан­са, 12 қыркүйекте – 54,24, 15 қыркүйекте – 55,55, 20 қыркүйекте 56,20 долларға тең болды. Яғни тұрақты түрде өсім бар.

Дуалы ауыз сарапшылардың айтуын­ша, әлемдік нарықтағы мұнай бағасы­ның алдағы уақытта бір баррелі – 56-58 АҚШ долларына дейін өсіп, жылдың аяғында психологиялық 60 долларлық межені де алуы мүмкін. АҚШ-тың мұнай өндірісіндегі табиғи дауылдардан кейін қалыптасқан тоқырау жағдайы сақта­латын болса және бұл елдегі тақтатас мұнайын өндіру саласындағы бұрғы­лау ұңғы­ларының банкротқа ұшырау жағдайы жалғасатын болса, әлемдік нарықтағы мұнай бағасы 60 долларлық межеден де асып жығылатыны даусыз. Ендеше, Қазақстан экономикасы биылғы жыл­ды айтарлықтай өсіммен аяқтап, келесі жылды жақсы табыспен бастамақ. Өкі­ніш­ке қарай, экономикамыздың өсуі де, мұнай бағасының қымбаттауы да төл теңгеміздің жағдайын жақсарта алатын емес. Оның себебін саралау алдағы уақыттың еншісінде.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.09.2018

Алғашқы медициналық көмектің сапасын арттырмақ

26.09.2018

Төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

26.09.2018

Әріп танымайтын баладан Африканы сұраған...

26.09.2018

Оқушыларды ағылшын тіліне баулиды

26.09.2018

«Асан» фильмінің актері «Байқоңырда» үздік атанды

26.09.2018

Елордада «Astana Media Week» апталығы басталды

26.09.2018

Басқарма басшысы неге өтірік айтады?

26.09.2018

Қасиетті мекенге қастерлі сезім

26.09.2018

Павлодарда биыл да алқызыл қар жаууы мүмкін

26.09.2018

Ақан сері ескерткішін көшірудің қажеті бар ма?

26.09.2018

Үндістандық компания құс шаруашылығына инвестиция салуға ниетті

26.09.2018

Тау туризмі табысты болады

26.09.2018

Солтүстік Қазақстанда жас ғалымдардың халықаралық симпозиумы өтті

26.09.2018

Тері экспортына шектеу қойылады

26.09.2018

Машина жасаушылар аллеясы ашылды

26.09.2018

Үздіктердің үздігі: қазақстандық газ операторы озықтар рейтингісінен ойып орын алды

26.09.2018

Технология һәм туристердің көбею қаупі

26.09.2018

Гендік өзгеріске ұшыраған бактериялар ауруды емдейді

26.09.2018

Ендігі меже – өздігінен ұшу

26.09.2018

Рухы мықты отандастар елге оралды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

Jańa mamandyq jaıy

«Erinbe. Eńbek et, mal tap» degen sózdi Abaıdan keıin ata-analarymyz jıi aıtatyn. Alaıda áleýmettanýshylar eńbek etý men tabysty bolýdyń mazmuny men shynaıylyǵy ózgerdi degendi alǵa tartady. Al eńbektiń formýlasy jumys isteý, kásip ashyp, tabys tabý ekeni belgili. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу