«Харви» дауылы және мұнай бағасы

Американың мұнайлы өңір­леріне үлкен зардап әкелген таби­ғи апаттар әлемдік рыноктағы мұнай бағасының тұрақтануына оң ықпалын тигізетін түрі бар. Соңғы уақытта АҚШ-та мұнай өндіру көлемінің артуы және оның қорының ұлғаюы әлемдік нарық­­тағы мұнай бағасының күрт құл­ды­­рауына әкеліп соқтырған еді.

 

Егемен Қазақстан
22.09.2017 142
2

Қыркүйек айының басында Техас штатын су тасқынының астында қалдыр­ған «Харви» дауылы АҚШ-тың ішкі мұнай өндірісін тоқырауға ұшыратты. Қазіргі таңда АҚШ әлемдегі ең ірі мұнай өндіруші елдердің үштігіне кіреді. Соны­мен бірге бұл елдің экономикасы дүние жүзіндегі жетекші экономика ретін­де мұнай өнімдерін тұтыну көлемі бойын­ша әлемде бірінші орынды иеленеді. Сондықтан АҚШ-тың мұнай өндіру және оны тұтыну деңгейі әлемдік нарықтағы мұ­най бағасының реттегіші рөлін атқарады.

«Харви» және «Ирма» жойқын дауылдары Американың мұнай өндіру және өңдеу индустриясы шоғырланған өңірлерін басып өткенін ескерсек, әлем­дік мұнай нарығында шешуші рөл ойнап тұрған АҚШ мұнай қорына елеу­лі нұқсан келгенін байқауға болады. Маман­дардың пікірінше, АҚШ-тың мұнай өндіретін қуатының бестен бір бөлігіне, мұнай өңдеу өндірісі қуатының төрттен бір бөлігіне «Харви» дауылының әсері тиген көрінеді. Әлемдегі экономикасы ең қуатты елдің мұнай өндірісі саласына тигізген «Харви» дауылының кесірі 2008 жылы АҚШ экономикасына зор шығын әкелген «Густав» және «Айк» жойқын дауылдарының табиғи апаттарымен пара-пар болып отыр. Сонымен бірге әлемдік мұнай бағасына 2017 жылдың алғашқы айларынан бастап, АҚШ-тың стратегиялық қорларын пайдалана бастауы да әсерін тигізбей қалған жоқ. Биылғы жылдың қаңтар-тамыз айларында АҚШ-тың стратегиялық мұнай қоры 16 миллион баррельге азайған екен. Қыркүйек айын­дағы бірқатар штаттарды су астында қалдыр­ған табиғи дауылдардың салдары­нан бұл көр­сеткіштің одан әрі өсетіндігі дау­сыз. Ендеше, таяу болашақта мұнай бағасы­ның 50 доллардан кем болмай­тынды­ғына сенім арта түспек. Бұл өз кезе­гінде экономикасы негізінен мұнай шикізатына тәуелді болып отырған Қазақ­стан сияқты дамушы ел­дер­дің тынысын кеңейтіп, табысын арт­тыратыны да анық.

Сарапшылардың айтуы бойынша, таяу болашақта мұнай, газ және көмір энергетикалық баланстағы өзі­нің көшбас­шылық рөлін сақтайтын болады. Бүгінгі таңда жаһандық электр қуатына деген сұраныстың 86,8 пайызы көмір, мұнай, газ және уран шикізаты арқылы қамтама­сыз етіледі. Нақты болжамдар бойынша, алдағы ширек ғасырда бұл көрсеткіш­тің 80 пайыздан төмен түсетіндігі де екіталай. Осы ретте «Мұнай мен көмірдің заманы өтті. Сондықтан жер астындағы мұнай қорларын жылдамырақ игеріп, кәдеге жаратып алуымыз керек», деген пікірдің жаңсақ ойдың салдары екендігін де атап айтуымыз керек. Қазіргі нақты есептеулер бойынша, 2018 жылы әлем­дегі мұнайға деген сұраныс тәулігіне 100 миллион баррельге жетіп жығылатын көрінеді. Ал осыдан он жыл бұрын ғана, планетамыздағы тәуліктік мұнай тұтыну көрсеткіші 90 миллионға жетіп тоқтайды, одан әрі әлемдегі мұнай тұтыну деңгейі күрт төмендейді деген пікір үстемдік құрған болатын.

Дәл қазіргі күні әлемдік нарықтағы мұнай бағасының бір баррелі 55 дол­ларға жетіп отыр. Өткен жылы ғана қара алтынның бағасы 40 долларға дейін құлдырап, мұнай шикізатын экс­порттаушы елдер бюджеттерінің бүйірі сола бастап еді. Әлемдік мұнай нары­ғындағы осындай жағдайға қарап, елі­міз жыл басында экономикамызды дамы­тудың базалық мүмкіндігін мұнай баға­сының жылдық көрсеткішінің бір баррельге 45 доллардан айналатын баға­­мын алған болатын. Соңғы уақытта әлем­­дік нарықтағы мұнай бағасы сенімді түрде 50 доллардан төмендеген жоқ. Мәселен, тек соңғы он күндегі әлемдік рыноктағы мұнай бағасын саралайтын бол­сақ, 11 қыркүйекте мұнайдың бір бар­релі 53,86 АҚШ долларына бағалан­са, 12 қыркүйекте – 54,24, 15 қыркүйекте – 55,55, 20 қыркүйекте 56,20 долларға тең болды. Яғни тұрақты түрде өсім бар.

Дуалы ауыз сарапшылардың айтуын­ша, әлемдік нарықтағы мұнай бағасы­ның алдағы уақытта бір баррелі – 56-58 АҚШ долларына дейін өсіп, жылдың аяғында психологиялық 60 долларлық межені де алуы мүмкін. АҚШ-тың мұнай өндірісіндегі табиғи дауылдардан кейін қалыптасқан тоқырау жағдайы сақта­латын болса және бұл елдегі тақтатас мұнайын өндіру саласындағы бұрғы­лау ұңғы­ларының банкротқа ұшырау жағдайы жалғасатын болса, әлемдік нарықтағы мұнай бағасы 60 долларлық межеден де асып жығылатыны даусыз. Ендеше, Қазақстан экономикасы биылғы жыл­ды айтарлықтай өсіммен аяқтап, келесі жылды жақсы табыспен бастамақ. Өкі­ніш­ке қарай, экономикамыздың өсуі де, мұнай бағасының қымбаттауы да төл теңгеміздің жағдайын жақсарта алатын емес. Оның себебін саралау алдағы уақыттың еншісінде.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

14.11.2018

Азамат Батырқожа «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК басқарма төрағасы болып тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының бизнесмендерімен кездесу өткізді

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында тұрғын үй бағдарламаларының іске асырылуымен танысты

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында Президент тапсырмаларының орындалу барысымен танысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу