Мұғалім мәртебесі

«Қазақтың қаны бір, жаны бір­ жолбасшысы – мұғалім» дейді Мағжан Жұмабаев. Бір ғасыр бұрынғы бағаның бәсіресі биік. За­дында, отарлық түнектен жарыққа ұмтылған сол кездегі қа­зақ қоғамы серкелерінің мұғалім бол­мағаны, бала оқытпағаны, оқулық жаз­бағаны жоқ. 

Егемен Қазақстан
29.09.2017 510
2

Абай һәм Әлихан Бө­кейхан бас­таған ұлттық ой-сананы оятушы пассионарлық қозғалыстың қуаты осы ұлтқа ұстын болған ұстаздықта, ағартушылықта, мұғалімдікте жатыр еді. Мағжанның «Еліміздің аз ғана жылдық ояну дәуіріне баға беру үшін алты алаштың баласы бас қосса, қадірлі орын – мұғалімдердікі. Бірге оқысқан, бірге оқытысқан жылдарымыз бір, жолымыз бір, қазақ мұғалімдері!» деуінде тарихтың таңдаулы үні, мақтанмен айтарлық мені бар. Қазақ оқығандарын қарап отырсаңыз, әрқайсысы әр саланың маманы болса да, оқу, қазақ халқын оқыту деген ұлы мұрат біріктірген, бір жолға салған, бір мақсат табыстырған екен. Осы арнада тоғысқан олар ғажап адалдықпен, іңкәрлікпен еңбек етті. Енді ше, Ахаңның «Оқу құралы», «Тіл құралы», «Әліпби», Міржақыптың бастауыш сыныпқа арналған «Қира­ғат», «Есеп құралы», Мағжанның «Пе­да­гогика», Жүсіпбектің «Тәрбиеге жетекші», «Психология» сияқты сан алуан методикалық шығармаларына зер салсаңыз, жоқтан бар жасаған жанкешті жұмысқа таңғалмасқа әддіңіз қалмайды. Иә, білім мен ғы­лымның алапат жарылысы басталар жаңа дәуірде уақыт Алаш зиялыларын таң­даған еді. Олар осы үдеден табылды. Бұл байыпты да жүйелі толайым еңбек үшін ұрпақтан-ұрпаққа алғыс шеруі жалғаса бермек. 

Сол Міржақыптар «Өзі білу мен өз­гелерге білдіру екі басқа. Білгенін кісіге білдіру, яғни балаларды оқыту өз алдына бір ғылым», деген екен. Яки білгенімізді келе жатқан буынға қаншалықты бере алудамыз деген педагогикалық сауал көлденеңдейді. Сондықтан «Рухани жаңғыру» жо­басындағы білімнің салтанат құруы туралы сөз пассионарлық дүмпудің жаңа жолына, жаңа кезеңіне бастау боларлық бағдар. Бұл міндетте де мұғалімнің иығына артылар жүк ауыр. Соның бірі кеңестік педагогиканың күшейген тұсында қазақ мектептерінің жабылуымен есесі кетіп, есеңгіреп қалған қалалы жердегі қазақ тілінің қайтадан тұғырына қонуы болса дейсіз. Бүгінде де қазақ балаларының орыс сыныптарында оқуының алдын алу өте өзекті. Сондай-ақ аралас және басқа тілде оқитын мектептердегі қазақ тілі пәнінің оқытылу үдерісін жаңа сапалық деңгейге көтеру де маңызды. Оған отандық педагогиканың әлеуеті жеткілікті деп ойлаймыз. 

Қазір үштұғырлы тіл бағдарлама­сының енгізілуіне байланысты мектеп мұғалімдерін ағылшын тіліне оқыту курстары белсенді түрде жүргізіліп келеді. Ағылшын тілін меңгеру курсында оқыған мұғалімдер саны 1,5 мыңнан асты. Осы ретте ағылшын тіліне ашық­тық танытқанда мемлекеттік тілге не­ге ғашықтық танытпасқа деген ой туа­ды. Әлемнің әйгілі оқу орындарын­ бітірген болашақтықтар, елімізде қа­лып­таса бастаған жоғары деңгейдегі дер­бес білім беру ұйымдарының тү­лектері заманауи біліктілігімен қуант­қанымен, Елбасы айтқандай, білімнің салтанаты жалпыға ортақ болуы тиіс. Ендеше еліміздегі ең қатары көп мұ­ға­лім мамандығының мәртебесін бе­кіткен құба-құп. Финляндия, Оңтүс­тік Корея елдеріндегідей мұғалім әлеует­ті мамандыққа, қоғамның қадірлі мү­шесіне айналуы қажет. Әлеуетті болу үшін әлеуметтік жағдайы жан-жақты шешімін тапса, жаппай болмаса да біліктілік санатына қарай саралап, қолдау қажет сияқты. Яғни мемлекеттік қолдау күшейсе мұғалімдікке бет алушы буынның қатары артады ғой. Мұғалімдер жетіспеушілігі де тыйылады. Сондай-ақ жаңа білім беру жүйесіне сәйкес, ағылшын тілін меңгеру межесіне үш айлық курста жету мүмкін бе деген сұрақ жиі қойылады. Бұл ретте де ынталандыру жолдарын қарастыру түйіннің шешілуін тездетеді. Сауаттылық та зор мәселеге айналды. Мемлекеттік тілдегі оқулықтардың сауаттылығы күмәнді болып тұрғанда, өзге тілдегі оқулық сапасы қандай болмақ? Сондай жағдайда «сауат ашу» сабағы алдымен кімге керек деген қыңыр сауал туады. Әрине, ет пен терінің арасындағы шел іспетті ескі мен жаңаның арасында бір қайнауы кем дүниелер болмай тұрмайды. Осындай күрмеуі қиын мәселелер қаумалаған мұғалімдердің жаңа жүйеге жедел бейімделуінің тетігін табудың бірден-бір жолы – мұғалім мәртебесі. Қазір қайсыбір ата-аналар тәрбиесіне бір сәт үңілмесе де, баласының сотқарлығы мен сауатсыздығы үшін мектеп пен мұғалімге кінә қояды. Мұның да бір ұшығы кешегі көзі жоқ қараңғылықта жолбасшы болған мұғалімнің бүгінгі мәртебесінің заңмен бекітілмеуінен, әлеуметтік пакетпен әлденбегенінен болса керек. 

«Атпаз көрген ат таныр, ұстаз көр­ген хат таныр» дегендей, бар білімнің, бар сынақтың бастауында мұғалім тұратынын ұмытпайық.


 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу