Түркі әлеміне ортақ оқулық шығады

Өткен сәрсенбі күні елорда төрінде Түркі академиясы халықаралық ұйымы (TWESCO) соңғы жылдары жүйелі түрде қолға алып, табысты жүргізіп келе жатқан іргелі жоба «Ортақ түркі тарихы» оқулығының алғашқысын сәтті аяқтады.

Егемен Қазақстан
29.09.2017 3265
2

Осыған байланысты Түркі кеңесіне мүше елдер – Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Түркия мемлекеттерінің білім және ғылым министрліктерінің тиісті мамандары мен ғылыми-сарапшылары бас қосып, қорытынды жиын өткізді.  

«Біз бүгін Түркітілдес мемле­кет­тердің ынтымақтастық кеңесі (Түркі кеңесі) аясында ын­ты­­мақ­таса отырып, үл­кен ір­гелі істі аяқтадық. Атал­мыш жоба Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағ­дар: ру­ха­ни жаң­ғыру» бағдар­ла­ма­­лық ма­қ­а­­ла­сында айтылған міндет-мақ­­сат­тар ауқымында жүзеге асы­ры­лып отыр», деді жиын­ды ашып сөз сөйлеген Ха­лық­­ара­лық Түркі ака­­­­де­­­­мия­сы­ның басшысы Дархан Қыдырәлі мырза. 

Расында жоғарыдағы құнды жоба Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың тікелей тапсыр­ма­сы бойынша қолға алы­нған. Өйткені біздің Елбасы­мыз­­­дың бастамасымен 2013 жы­лы Түркі кеңесіне мүше ел­дер өзара ортақ тарихи оқу­лық жазып, оны орта мектеп бағ­дар­ла­ма­сына енгізу жайында ше­шім қа­был­данған болатын. Бұл істі абы­ройлы атқарып шығу мәр­тебесі Халықаралық Түркі ака­демиясына жүктелген еді. Сөйтіп тапсырылған шаруа­ны тиянақты атқару үшін 2014 жылы ортақ оқулықтың бағ­дар­лама­сы жасалып, бұған қатыс­ты мем­лекеттер білім министр­лік­терінің талқысына ұсынылып, мақұлданған-тын. 

Нәтижесінде Түркі кеңесіне мүше елдер білім және ғылым министрліктерінің өкілдері мен сарапшылары және кеңестің жауап­ты қызметкерлерінен құрал­­ған жұмыс тобының бірік­кен ізденісі арқасында орта мек­теп­­ке арналған жоғарыдағы ор­тақ оқулық дайын болды.  

Ортақ оқулықтың мазмұны мен мақсатына тоқталар бол­сақ, оқулық жеті бөлім­нен тұра­ды және орта мектептің 8-сы­нып оқушыларына арнал­ған. Уақыт­тық тұрғыдан – ер­те дәуірден бастап ХV ға­сыр­­ға дейінгі барлық түркі халық­тары­на ортақ тарих қамтылған. Бұл ғасыр­лар түркі дүниесі­нің дәуірлеген кезеңі. Яғ­ни оқу­лық­та жекелеген түркі тектес эт­нос­­тарға ғана тән оқиғалар емес, бар­ша түркі жұртына ор­тақ оқи­ғалар сарап­тау арқы­­лы қам­­тылып, барлығына ор­­тақ тұл­ға­л­ар­ға қатысты құнды­­лық­тар топтас­ты­рыл­ған. Кі­тап­­пен танысқан ұрпақ түркі ха­лық­­­­тарының ортақ тарихи-ру­ха­­ни мұра­­с­ы­мен қауы­шып, өз ба­ба­­ларының адам­зат та­ри­хынан ала­тын орнын біле­тін болады. 

Кітапқа бұ­ған дейін ақиқаты даусыз айқын­далған тарихи оқи­ға­лар мен толық тұжы­рым­дал­ған дерек­тер енгізіліп отыр. Нақ­ты­рақ айт­қанда, жеке­леген елдердің тарихи ұғым-дерегіне орныққан, бірақ күллі түркі әлеміне ортақ­тығы мойын­далмаған дүние­лерден бас тартылған. Са­рап­шылар осы мәселеде ор­тақ көз­қарасты ұстанған. Мұн­дағы мақ­сат ұр­паққа өткен ғасырлар­­дағы тари­хи оқи­ға­лар­дың тіз­бе­гін та­ныс­­тыру емес, ортақ мақ­­­сат, ор­тақ мақ­та­н­ышты ояту екен. 

Мұның сыртында аталмыш оқу­лыққа түркі бірлігіне бас­тай­тын фотоқұжаттар мен кар­талар енгізіліп, кітап түрік, қазақ, қырғыз, әзербайжан, орыс тіл­дерінде әзірленіпті. 

Жоғарыдағы маңызды жиын­ға қатысқан Түркі кеңесі бас хат­­шыс­ының орынбасары Омер Кожа­ман мырза, мұндай ор­­тақ іске атсалысқан маман-сарап­шыларға өз тарапынан ал­ғы­сын білдіріп, осы іс арқылы біз келер ұрпақ ал­дындағы зор мін­детімізді ат­қар­­дық десе, жұмыс тобының бел­сенді мү­шесі әзербайжандық өкіл Хафиз Джаббаров: «Бұл ортақ оқу­лық әлемдегі түркі жастарын руха­ни жақындастыра түсері анық. Сөйтіп барлығымызға ата-баба тарихымен бүтіндей қауы­шатын мүмкіндік туып отыр. Кітап кейінгі буынның өзара мәдени-тарихи қарым-қатына­сын нығайтып, жаһандану дәуі­рінде түркі жастарының ынты­мағын арттырады деген ойда­мын. Мұндай маңызды іске мұ­рындық болған Түркі академия­сына алғыс айтамын», деді. 

Сол сияқты ортақ оқулықты ортақ рухани олжаға балаған түркиялық профес­сор Жевдет Кырпык мырза атал­мыш жо­баның түркі халықтары үшін маңызы айрықша екеніне тоқ­талып, бұл кітап – ерте заманда жер-жаһанды жаңғыртқан түркі­лер­ді бүгінгі жаңа ғасырда қайта­дан жаңғыртатын жасампаз еңбек боларына сенім мол. Осы арқылы ұрпақтар тоғысы мен рухани сабақтастығы орнайды, деді. 

Осылай күллі түркі тектес­тердің ортақ құндылы­ғы­на ай­налған оқулық әуелі өз елі­­міз­дегі Назарбаев зият­кер­­лік мек­тептерінің оқу бағдар­ламасына енгізілуде екен. 

Ал келесі оқулық 9-сыныпқа ар­налады. Онда ХV ғасырдан бас­талған әлем тарихында орны бар оқиғалар қам­тылмақ. 
Жиын соңында ортақ оқу­лық­тың мақұлдануына бай­ла­нысты қорытынды құжат қабыл­данып, xаттамаға қол қойыл­ды. Осыған сәйкес үсті­міздегі жылдың желтоқсан айы­на дейін кеңеске мүше мем­лекет­тердің министрліктері тиісті келісімін жіберуі тиіс. Ол 2018 жылы Қыр­ғыз­станда болатын Түркі кеңе­сі мемлекет басшыларының кезекті Саммитіне ұсынылады. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»

Суретті түсірген 
Ерлан ОМАР, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.03.2019

Қостанайдың аудандары мен қалаларында елорданың жаңа атына орай акция өтті

26.03.2019

Қостанай облысында полицейлер азаматтық алып берді

26.03.2019

Сенат Төрағасы Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі Төрағасымен телефон арқылы сөйлесті

26.03.2019

Мамандар Қаламқастағы апат зардабын өрт ауыздықталған соң анықтамақ

26.03.2019

«Қаламқас» кен орнындағы жағдай бойынша қылмыстық іс қозғалды

26.03.2019

Сыртқы істер министрінің орынбасары тағайындалды

26.03.2019

Мен кешегі шалдарды түгел көрдім

26.03.2019

Қазақстан мен Вьетнам арасындағы өзара құқықтық көмек туралы шартты ратификациялау туралы заң жобасы қаралды

26.03.2019

Сенат комитетінде арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралызаң жобалары қаралды

26.03.2019

Ақтамберді жыраудың басына кесене орнатыла ма?

26.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Украина Президенті Петр Порошенкомен телефон арқылы сөйлесті

26.03.2019

Ержан Жылқыбаев еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі болып тағайындалды

26.03.2019

Алмат Мадалиев Әділет вице-министрі қызметіне тағайындалды

26.03.2019

#NurOtanTrends пікірталас алаңының кезекті отырысы өтті

26.03.2019

Францияның Бас Консулдығы «Франция мәдениеті» байқауын ұйымдастырды

26.03.2019

Алматыда алғашқы «Қыз Жібек аруы» байқауы өтті

26.03.2019

Академик Асқар Жұмаділдаев жасырған есебін шығарған СДУ студентіне 100 доллар сыйақы берді

26.03.2019

Байқау жеңімпаздары оңтүстікті аралайды

26.03.2019

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Алматы қаласына барды

26.03.2019

Нұр-Сұлтан – Токио бағытында рейс ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу