Еңбек даулары оңтайлы шешіліп келеді

Кеше Парламент Мәжілісінде өткен Үкімет сағатында «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының 83-қадамын іске асыру аясында Қазақстан Республикасындағы Еңбек кодексінің жаңа моделін енгізу барысы талқыланды. Мәжіліс Төрағасының орынбасары Гүлмира Исимбаева жетекшілік еткен жиында Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Тамара Дүйсенова баяндама жасап, жаңа Еңбек кодексі Мемлекет басшысы Н.Назарбаевтың әлеуметтік-еңбек қатынастарының жаңа үлгісін қалыптастыру мен халықтың жұмыспен нәтижелі қамтылуын кеңейту жөніндегі алға қойған міндеттеріне сай қолға алынып жатқандығын атап өтті.

Егемен Қазақстан
10.10.2017 1726
2

Ұлт жоспарының 83-қа­да­мына орай әзірленген жаңа Еңбек кодексі 2016 жылғы 1 қаң­тардан бастап күшіне ен­ген. Бүгінде аталған құ­жат аясында реттелетін ең­бек қа­тынастарына ел тұрғын­дары­ның 70 пайызы тартылған.

Жиынды ашқан Г.Исим­баева жаңа Кодексті қол­данып отырған қазіргі ке­зең­ге дейінгі аралықта еңбек сала­сындағы көптеген базалық көрсеткіштер бойынша оң серпіліс байқалғанын тілге тиек етті.

«Атап айтқанда, Қазақстан Дүние­жүзілік экономикалық форумның бәсекеге қабі­лет­тілік жөніндегі Жаһандық индексінде «Еңбек нарығының тиімділігі» факторы бойынша 140 мемлекеттің ішінен 35-орынға ие болды. Десек те, біз негізгі мәселенің бірі – дағдарысқа қарсы шаралардан еңбек нарығын реттеудің ұзақ мерзімді, жүйелі іс-қимылына көшу жөнінде, төртінші өнеркәсіптік революция, жедел жүзеге асып жатқан цифрландыру және роботтандыру процестері туралы және еңбек ресурстарының босауы жөнінде ойлануымыз керек.

Бұл мәселенің бәрі Үкімет сағаты тақырыбының маңыздылығын айқындайды», деді ол.Содан кейін сөз алған Ең­бек және халықты әлеу­мет­тік қорғау министрі Т.Дү­й­сенова тарапынан бүгін­де қабылданған кешенді ша­ра­лардың нәтижесінде жасалған ұжым­дық шарттардың саны 9 пайызға өсіп, еңбек дауларын шешудің сотқа дейінгі инс­ти­тут­тарының қызметі (татулас­тыру және келісім комиссия­лары, медиация) дамып жат­қандығы айтылды.

«Еңбек тәуекелі карта­лар­ын­д­ағы ақпаратты ескере отырып, биылғы жылы ең­бек инспекторлары Еңбек кодексінің жаңа нормаларына сәйкес, зиянды әрі қауіпті еңбек жағдайындағы 149 кәсіпорында болды. Осы орайда айыппұл санкцияларынсыз еңбек қауіпсіздігі стандарттарын орындау тұрғысында жұ­мыс берушілерге 300-ге тар­та ұсыныс берді. Оның ішін­де бүгінде 240-қа жуығы орын­далды.

Үшжақты комис­сия­ның отырыстарында еңбек­ақы бойынша қарыздары бар 294 кәсіпорын қаралды. Осы жылдың 8 айында 17 жұ­мыс­шының алдындағы 2,2 мил­лиард теңге еңбекақы қары­зы өтелді. Сонымен қатар жұмысшыларды босату­ды жоспарлаған 396 кәсіп­орынның 5 мың қызметкерін жұ­мыстан шығару қадамына жол берілген жоқ. 100-ден ас­там жұмысшысы бар 250 кәсіпорын еңбек және әлеу­меттік заңнаманы жиі бұзатын тәуекел тобына жатқызылды», деді министр. 

Т.Дүйсенованың сөзіне қарағанда, биыл мемлекеттік инспекторлар 539 жос­парлы тексеру жүргізген. Яғни, тексерулер саны 2014 жылмен салыстырғанда 3 еседен астам деңгейге азайған болса, ал тек­серулер тәуекел тобына ен­ген кәсіпорындарда ғана іске асырылыпты. Сондай-ақ аза­маттардың шағымы бойынша 5 136 жоспардан тыс тексеру жасалған. 

«Оның басым бөлігі жұ­мыс­қа алу мен босату мәселе­лерін қамтыса, 4 мың кәсіп­орында 6 мыңнан астам заң бұ­зушылық анықталды. Тексеріс нәтижесі бойынша 326 миллион теңге көлеміндегі айыппұл санкциялары салынып, 761 іс құқық қорғау органдарына жіберілді. Бұл тұрғыда 161 лауазым иелері қызметінен босатылды», деді Т.Дүйсенова.

Отырыс аясындағы тал­қы­лау барысында депутаттар тарапынан жастар мен жас мамандар мәселесіне қатысты пікірлер де айтылды. Айталық, Еңбек кодексінің бірнеше баптарына жаңаша өзгерістер енгізілгендігін атап өткен депутат Жанат Омарбекова еңбек қатынастарының жаңа түрін қалыптастыру мен еңбек заңнамасын ырықтандыру бағытында оңтайлы шешімдер қабылданғанына тоқталды.

«Жаңа Еңбек кодексі бойынша жұмыс барысында, көптеген жұмыс берушілер мен қызметкерлер басшыларға арналған 3 айлық сынақ мерзімінің жеткіліксіздігі туралы наразылық білдірді. Өйткені оларға басқарушылық дағдыларын көрсетіп, дәлел­деуге және жұмыстың бә­рін қабылдап, іс-қимыл жос­парына ену үшін бұл уақыт жеткіліксіз. Кейбір жағдайларда, тәжірибе бойынша жетекші қызметкерлер үшін өтпелі кезең 12 айға дейін болуы мүмкін. Жаңа Еңбек кодексі жартылай шешім ұсынады. 2016 жылдан бастап жұмыс берушi басшылар мен олардың орынбасарлары, бас бухгалтерлер мен олардың орынбасарлары, сондай-ақ филиал басшылары мен өкілдері үшін сынақ мерзімін 6 айға дейін белгілеуге құқық беріледі», деді ол.

Сондай-ақ еңбек нары­ғын­дағы жастардың нақты жасы мен олардың практикалық тұр­ғыда жиі кездесетін қиын­дықтары тұрғысында депутат Бақтияр Мәкен мәлімдеме жасады.

«Мысалы, Статистика ко­ми­теті 15 пен 28 жас аралы­ғын жастарға жатқызса, «Мем­лекеттік жастар саясаты туралы» заңда бұл 14-29 жас аралығы деп көрсетілген.

Жастардың жасын осы заңға сәйкес атауды дұрыс деп санаймын. Сол сияқты елімізде оқудың соңғы жылындағы ЖОО студенттері үшін практикалық іс-тәжірибеден өту көп жағдайда, тек, ресми сипатта ғана жүргізіледі. Бұл бағытта «Жұмыспен қам­тудың жол картасы-2020» шең­берінде «Жастар практикасы» бағдарламасы жүзеге асы­рылып жатқанын ескерсек, айтылған жобаларға бақы­лау жасайтын бірыңғай мем­ле­кеттік орган қажеттігі туындауда», деді Б.Мәкен.

 

Нұрлыбек ДОСЫБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

22.01.2019

Жол азабына ұшырағандарға шекарашылар көмекке келді

22.01.2019

Р.Бекетаев: мемлекеттік сатып алуларға қатысу үшін салық төлеу керек

22.01.2019

Жаңақала ауданында жоғалған адам табылды

22.01.2019

Сенатта халықаралық құжаттар қаралды

22.01.2019

Федерация кубогында ел намысын кімдер қорғайды?

22.01.2019

Төсек тартқан науқасты үйде күтетін «Үйдегі Хоспис» жобасын қолға алу керек

22.01.2019

Қарағанды облысында адасқандар құтқарылды

22.01.2019

Іскер әйелдер қауымдастығы – қайырымдылық бастамашысы

22.01.2019

Батыс Қазақстан облысында «Сыбайлас жемқорлықтың  алдын алу» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

22.01.2019

Алуа Балқыбекова: Қазақтың боксшы қыздарымен әлемде барлығы да санасады

22.01.2019

Қасиетті қамшы

22.01.2019

Соңғы төрт күнде шығыс өңірінің теміржолшылары шамамен 2 мыңнан астам шақырым жолды қардан тазартты

22.01.2019

«Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі жаңа жобаны таныстырды

22.01.2019

Ақырзаман жақын ба?

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Астана әкімдігінің аппараттық жиыны бұдан былай ашық форматта өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу