Астанада жазасын өтеушілердің шығармашылық көрмесі өтті

10 қазан – әлемде өлім жазасына қарсылық күні ретінде аталып келеді. Атаулы күнге орай Астанада халықаралық түрме реформасы (PRI) ұйымының Орталық Азиядағы өкілдігі мен Еуропалық одақтың Қазақстандағы өкілдігі және Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің бірлесіп ұйымдастыруымен «Бостандықтан тыс өнер» атты көрме өтті.

Егемен Қазақстан
10.10.2017 4367
Фото: Ерлан ОМАРОВ, «Егемен Қазақстан»

Ұйымдастырушылардың сөзінше, шараның басты мақсаты – өлім жазасына балама мүмкіндіктерді қарастыру мен адам құқықтарын құрметтеу, өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасының тиімділігін арттыру, ерекше санаттағы сотталғандармен қарым-қатынас әдістерін арттыру, сондай-ақ түрме қызметкерлерінің ауыр жұмысының маңыздылығы туралы халықты хабардар ету.

Көрмеде қатаң режимдегі колонияда жазасын өтеушілердің қолынан шыққан қолөнер бұйымдары көпшіліктің назарына ұсынылды. Олардың арасында өмір бойы бас бостандығынан айырылғандар да бар. Жазасын өтеушілер түрлі мазмұндағы суреттерді сала отырып, өздерінің жан-дүниесіндегі шынайы толқынысын жеткізген. Ілінген картиналар мен жүрекжарды шумақтар көбіне ана, отбасы, балаға сағыныш тақырыптарына арналған.

Түрмедегі шығармашылықтың бір мысалы ретінде Нобель сыйлығының иегері Александр Солженицыннің Кеңес Одағы тұсында лагерде қамауда отырғанда жазылған «Архипелаг ГУЛАГ» атты тарихи көркем шығармасын айтуға болады. Ал XX ғасырдағы танымал құқыққорғаушы кіші Мартин Лютер Бирмингем түрмесінде отырып хат жолдады. Америкалық рэппер Gucci Mane 2010 жылы өзінің Burrprint 2 альбомындағы кей шумақтарды түрмеде отырып, телефон арқылы жаздырған. Мұндай мысалдардың қатарына, Әлихан Бөкейхан, Ахмет Байтұрсынұлы сынды Алаш қайраткерлерін де атауға болады.

2003 жылдың желтоқсан айында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев өлім жазасына қатысты мораторий жариялаған болатын. Қазақстанда өлім жазасына тыйым салынғанға дейін 536 өлім жазасы қолданылған. Сондай-ақ, 2014 жылы Қазақстанда өлім жазасынан толықтай бас тарту жайлы мәселелер де көтерілді. Сарапшылар сол кезде өлім жазасының криминогендік жағдайды тоқтатпайтынын айтқан еді. Сонымен қатар, олар өлім жазасына ұқсас жаза ретінде өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын қолдануға болатынын айтты.

Қазіргі уақытта Қазақстанда барлығы 141 жазасын өтеуші өмір бойы бас бостандығынан айырылған. Елімізде Жітіқарадағы «Қара бүркіт» аталып кеткен УК-161/3 ерекше режимдегі түзету мекемесінде өмір бойы бас бостандығынан айырылғандар жазасын өтейді. Сотталушыларға қатысты зерттеу жұмысын жүргізген кезде оларға «өлім жазасы мен өмір бойы бас бостандығын шектеудің қайсысын таңдайсыз?» деген сауал қойылғанда, көпшілік өмір сүргісі келетінін айтқан.

Халықаралық түрме реформасы (PRI) ұйымының Орталық Азиядағы өкілдігінің өңірлік директоры Азамат Шәмбіловтің айтуынша, өмір бойы бас бостандығынан айырылғандар суицид жасауы, я өзіне залал келтіруі мүмкін болғандықтан психологиялық есепте тұрады. Оларға психологиялық көмек көрсетуде жаңа тәсілдер енгізу керек әрі түрме қызметкерлері, оның ішінде психолог пен психиатр қызметінің жетіспеушілігі күннің өзекті мәселесі ретінде қалып отыр.  Аталған колонияның аға инспектор-психологы, әділет майоры Светлана Щербакова қызметкерлерге әлеуметтік тұрғыда қолдау көрсетудің маңызы жоғары екенін жеткізді.

Қазақстан республикасындағы Еуропалық одақ өкілдігі бірнеше жылдан бері адам құқықтары мен еркіндіктері жөнінде дәстүрлі акция өткізіп келеді. Қазақстандағы Еуропалық Еуропалық одақ өкілдігінің басшысы, елші Траян Христеа «қандай қылмыс жасаған адам болса да оған өлім жазасы кесілмеу керек», деген ой айтады.

«Баршаңызбен осындай маңызды шарада жүздесіп тұрғаным үшін ризашылығымды білдіремін. Еуропалық одақ өкілдігі адам құқықтарын дамыту, бас бостандығынан айыру орындарында қатаң қарым-қатынасқа тосқауыл қою бағытында жұмыс істеп келеді. Өлім жазасына кесу – адамшылыққа жатпайды әрі ақылға қонымсыз жаза», дейді ол.  

Елімізде өлім жазасы әйелдерге, кәмелет жасына толмаған балаларға және жасы 63-тен асқан адамдарға қолданылмайды. Қазіргі уақытта  75 колония мен 18 тергеу изоляторы, 178 уақытша ұстау изоляторы және әкімшілік қамау жазасына кесілген адамдар үшін 28 арнайы қабылдау мекемесі бар. 36 мыңға жуық бас бостандығынан айырылғандардың 90 пайызы ауыр және аса ауыр қылмыстары үшін, оның ішінде 27 пайызы адам өлтіргендері үшін, 24 пайызы ұрлық-қарлығы үшін, 10 пайызы дене жарақатын салғандары үшін, 18 пайызы есірткі таратқандары үшін, 8 пайызы адам зорлағандары үшін, 7 пайызы коррупциялық қылмыстары үшін және 6 пайызы басқа да түрлі қылмыстары үшін сотталған.

Ая ӨМІРТАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.01.2018

Елбасы Михаил Бочарниковті «Достық» орденімен марапаттады

24.01.2018

Қазақстан құрамасы Пенчанг олимпиадасына аттанды

24.01.2018

Халықаралық клирингтік жүйені дамытуға арналған меморандумға қол қойды - Қаржы министрлігі

24.01.2018

Бас мүфти Серікбай қажы Ораз Түркістанға іс-сапармен келді

24.01.2018

Өскеменде имамдар тұрғындарды үйіне тегін жеткізіп салып жатыр

24.01.2018

Голландия соты Ұлттық қор активтеріне қойылған шектеудің күшін жойды

24.01.2018

Астаналық нәрестелерге жиі қойылатын есімдер анықталды

24.01.2018

Александр Суханов Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімінің меңгерушісі қызметіне тағайындалды

24.01.2018

Еркін Тұқымов Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімінің меңгерушісі қызметінен босатылды

24.01.2018

Қожықовтың тұңғыш туындысы

24.01.2018

Әбілахат Еспаевтың балалар музыкасына қосқан үлесі зор

24.01.2018

10 жыл ішінде 6,5­ тонна есірткі құралдары мен пси­хотроптық заттар тәркіленді

24.01.2018

Алматы облысында пәтер тонау мен ұялы телефон ұрлау фактілері азаймай тұр

24.01.2018

Тәрбие сағаты: Информатиканы терең меңгеру – игілік 

24.01.2018

Қазақ ғалымының геометрияға енгізген жаңалығын білеміз бе?

24.01.2018

Жемқорлықпен күрес жемісін  береді 

24.01.2018

Қаздауысты Қазыбек бидің үкімі

24.01.2018

Жамбылдық кішкентай математик Ирандағы жа­рыс­қа қа­тысады

24.01.2018

Түйткіл: «Креще­ние­ні» православие қау­ымынан артық атап өте бас­тағандаймыз

24.01.2018

Жазылған жайдың жалғасы: Ольгинкадағы ағайындардың алаңдауына негіз жоқ

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жемқорлықпен күрес жемісін  береді 

Еліміздің қай саласында болмасын қолға алынған бір­қатар тың бастамалар өз нәти­же­сін беретін кезеңге жетті. Әсіре­се құқық қорғау саласында көп­теген игі өзгерістер мен нәтижелі жұмыстарға қол жеткізіледі деп күтілуде.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Бір автобус бұйырмағаны-ай!..

Қазір бұрынғыдай емес, алыс-жақындағы ауыл-аудандардың жай-күйін әлеуметтік желіден көріп-біліп отыратын болдық. Әсіресе табиғат тосын мінез таныт­қан тұста шалғайдағы өзекті мәс­еле­лер еміс-еміс естіліп қалып жата­ды.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Сынның да сұрауы бар

Кейде өмірдің мәнін тым ерте жас­тан түсініп қою да адамға қиындық туғызады. Сондықтан кім-кімнің де өз жасына лайық ой толғап, өмір сүргені қандай ғанибет еді. Конфуций «Кеңес пен толғам» ғақлиясында «Ұстаз айтыпты:

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Донор әке – дүбәра ұрпақ

Біз қазір ұлт болу, мәңгілік ел болу жолында келеміз. Бұл бабалар бағыттаған, бүгінгілер ақ-адал жалғасақ деген ұлы ниеттен туындап отыр. Әлемдік қарбаласта өз бет-бейнемізбен салған сара жолымыз даңғылға айналу үстінде. Ең бастысы, осы жолда ұлттық үрдісімізбен жүрсек, жұтылу мен тұтылудан алыс боларымыз ақиқат.

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Бапкерлер легионы

Жыл сайын Қазақстан премьер-лига клубтарының қыруар қаржы жұмсап шетелдерден сатып алатын легионерлерін санамалап, олардың көрсеткен нәтижелерін саралап жүретін әдетім бар. Футбол деген үлкен сиқырға арбалып қалған кез келген адамға таныс құбылыс. Өткенде ғана маусым бойына 4 ойын өткізіп, 10 ай бойы жалақы алып келген сербиялық футболшы туралы жаздым. Біздің клубтардың бармақ басты, көз қысты әрекеттері мұнымен де шектелмесе керек. Командаларымыздың тағы бір әдеті – жыл сайын бапкер ауыстыру. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу