Бесқала қандай мұра қалдырды?

Әдебиеттанушылар жырау мен жыршыны екі бөлек қарас­тырады. Бұл көп таралған қағида бол­ғанымен, Рахманқұл Бердібай Ор­талық Азия елдерінде жыршыларды да жырау деп атай беретінін айтыпты.

Егемен Қазақстан
12.10.2017 2113

Тарихта Бес­қала атауымен белгілі Қара­қалпақ өңірінде жыршыларды жы­рау деген. Бұл өңірде қазақтың төл өнері – жыршылық дәстүр ерекше сақталып, бүгінгі күнге дейін аман жеткен. Жақында «Қара­қал­пақстандағы қазақ ақын-жырау­ларының мұрасы» деген атпен мар­құм Қаржаубай Жұмажанов пен Тұрсынай Төрткүлбаеваның оқулық-хрестоматиясы «Дәстүр» баспасынан жарық көрді.

Қарақалпақстандағы қазақ бауырларымыздың әдеби мұрасы – бүтін қазақ әдебиетінің шалқар айдынына қосылар арналы өзен. Сонау алпысыншы жылдары М.О.Әуезов атындағы Әде­биет және өнер институтының қыз­меткерлері Т.Бекхожина, Т.Қана­ғатов, Б.Ысқақов, Б.Бай­діл­даев, Т.Сыдықов, музыка зерт­­теушісі А.Серікбаевалар ар­найы сапармен барып, мол мұ­ра жинаған.

Белгілі ғалым Ал­ма Қы­рау­баева Қайролла жы­рау­дың ау­зынан төрт дастан жазып ал­ған екен. Тарихи себептер­мен Бесқала өңіріне біраз қа­зақ қоныс аударған. Ақын-жы­рау­­лары өзбек, қарақалпақ, түрік­мен жүйріктерімен етене таны­­сып, мақам түрлендіріп, сөз ба­йыт­қан. Қазіргі уақытта шетел­дегі қазақ әдеби мұралары ғана емес, ел ішіндегі кейбір байлық­тары­мызды толық игеріп кете алмай жатырмыз. «Бабалар сөзі» көп­томдығына енбей қалған тағы жүз томдық мұраның барын ғалымдарымыз айтып жүр. Елба­сының рухани жаңғыру туралы идея­сының бір ұшы осы халық мұра­сын, әсіресе шетелдегі қазақ әде­биетінің бұрынғы һәм бүгінгі байлығын жинап-теруде жатса керек. Өйткені Жер шарының қай бұрышында өмір сүрсе де, қазақ деген  тұтас бір халық. Оның бай­лығы да, мұрасы да ортақ. Осы жағынан келген Бесқаланы ме­кен еткен Қосым жырау, Қа­зан жырау, Қарасай жырау, Өтім Балтуғанұлы, Таңжарбай Бәкір­ұлы, Жұмағали Сағынбаев, Дә­рия­­бай жырау, Ақпан жырау, Тұр­­ман қожа сияқты көптеген ақын-жыраулардың еңбегі топ­тас­тырыл­ған оқулық біз үшін бағалы болмақ.

Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.06.2018

Түркияда президент және парламент сайлауы өтті

24.06.2018

Алматыда «Ұлы дала – көшпенділер әлемі» халықаралық этнофестивалі өтті

24.06.2018

Төтенше жағдай қызметіне 28 көлік берілді

24.06.2018

Мағжанның 125 жылдық мерейтойы халықаралық деңгейде кеңінен атап өтілді

24.06.2018

Жапониядағы жер сілкінісінен 7 мыңға жуық ғимарат қираған

24.06.2018

Өмірзақ Шөкеев «Қаскелең» агропаркі пилоттық жобасының жұмысымен танысты

24.06.2018

Атыраулық аз қамтылған отбасылардың балалары Италияға аттанды

24.06.2018

Тамара Дүйсенова жұмыс сапарымен Павлодарда болды

24.06.2018

Қазақстан халқы дәстүрлі халықаралық Олимпиада күнін атап өтуде

24.06.2018

Алматы облысындағы мешіт имамдарының білімін жетілдіру қажет

24.06.2018

Алматы облысында өткен «Asar» форумында 4 әлеуметтік жоба мақұлданды

24.06.2018

Бүгін Түркияда президент және парламент сайлауы өтеді

24.06.2018

Грузияда Қазақ күресінен Еуропа чемпионаты басталды

23.06.2018

Ұлттық бірыңғай тестілеудің Қазақстан бойынша орта көрсеткіші - 83 балл

23.06.2018

Серік Түсіповтың отбасы әрдайым назарымызда - семейлік құқық қорғаушылар

23.06.2018

Семейде үйін су шайып кеткен отбасылар баспаналы болды

23.06.2018

Ақтөбеде тұңғыш рет пантымен емдеу орталығы бой көтерді

23.06.2018

Семейде қала әкімі полиция қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

23.06.2018

Бүгін - Мемлекеттік қызметші күні

23.06.2018

Қызылжарда Мағжан Жұмабаевқа ескерткіш орнатылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Бас ауырып, балтыр сыздағанда...

Халықты әлеуметтік тұрғыда қолдау ісі мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі екені дау тудырмайды. Дегенмен қолға алынған әлеуметтік шаралардың ойдағыдай жүзеге асуына кейбір келеңсіз жағдаяттардың кедергі келтіріп, тұрғындардың көңіл-күйіне кері әсерін тигізіп жататыны жасырын емес.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Ақты ақ, қараны қара деген ұтады -Александр ТАСБОЛАТ

Сотқа жүгінбейтін адам жоқ. Бірақ солардың дені «Мен сүттен ақ, судан тазамын» дейді. Яғни «Мен кінәлімін, мен ұры­мын, мен парақормын» деп ешкім айта қоймайды. Және тараптардың қай-қай­сының да сотта келтірген уәждері сенім­ді көрі­неді. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астық шығымы неге артпайды?

Кейінгі жылдары еліміздің егін шаруашылығы саласына келіп жатқан жаңа технологиялардың нәтижесінде мұндағы еңбек өнімділігінің өсе бас­тағаны белгілі. 

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Түркістан – тамырластық тұғыры

Түркістан екі дүние есігі ғой, Түркістан ер түріктің бесігі ғой, Тамаша Түркістандай жерде туған, Түріктің Тәңірі берген несібі ғой!

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әр қазаққа қажет ұстаным

Қазіргі өмір барысына ой жіберіп қараған кезде ақыл-ойымыздың тереңдігіне малданып, сезімтал аңғарғыштығымызды артықшылыққа балайтын жөніміз бар ма? Аға ұрпақ санатына қосылған ендігінің ақсақалы біздер қазақ сөзіне әкелген жаңалығымыз, яғни бейнелі тіркес­теріміз кәне дегенге кесімді жауап беру қиын-ау. Ұлғайыңқы тартқан осынау шағымызда қазақ қарияларының сөз саптау мәдениетін жиі-жиі еске алып, жадыда жаңғыртуға тырысатын дертке шалдықтық. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу