Бесқала қандай мұра қалдырды?

Әдебиеттанушылар жырау мен жыршыны екі бөлек қарас­тырады. Бұл көп таралған қағида бол­ғанымен, Рахманқұл Бердібай Ор­талық Азия елдерінде жыршыларды да жырау деп атай беретінін айтыпты.

Егемен Қазақстан
12.10.2017 1615

Тарихта Бес­қала атауымен белгілі Қара­қалпақ өңірінде жыршыларды жы­рау деген. Бұл өңірде қазақтың төл өнері – жыршылық дәстүр ерекше сақталып, бүгінгі күнге дейін аман жеткен. Жақында «Қара­қал­пақстандағы қазақ ақын-жырау­ларының мұрасы» деген атпен мар­құм Қаржаубай Жұмажанов пен Тұрсынай Төрткүлбаеваның оқулық-хрестоматиясы «Дәстүр» баспасынан жарық көрді.

Қарақалпақстандағы қазақ бауырларымыздың әдеби мұрасы – бүтін қазақ әдебиетінің шалқар айдынына қосылар арналы өзен. Сонау алпысыншы жылдары М.О.Әуезов атындағы Әде­биет және өнер институтының қыз­меткерлері Т.Бекхожина, Т.Қана­ғатов, Б.Ысқақов, Б.Бай­діл­даев, Т.Сыдықов, музыка зерт­­теушісі А.Серікбаевалар ар­найы сапармен барып, мол мұ­ра жинаған.

Белгілі ғалым Ал­ма Қы­рау­баева Қайролла жы­рау­дың ау­зынан төрт дастан жазып ал­ған екен. Тарихи себептер­мен Бесқала өңіріне біраз қа­зақ қоныс аударған. Ақын-жы­рау­­лары өзбек, қарақалпақ, түрік­мен жүйріктерімен етене таны­­сып, мақам түрлендіріп, сөз ба­йыт­қан. Қазіргі уақытта шетел­дегі қазақ әдеби мұралары ғана емес, ел ішіндегі кейбір байлық­тары­мызды толық игеріп кете алмай жатырмыз. «Бабалар сөзі» көп­томдығына енбей қалған тағы жүз томдық мұраның барын ғалымдарымыз айтып жүр. Елба­сының рухани жаңғыру туралы идея­сының бір ұшы осы халық мұра­сын, әсіресе шетелдегі қазақ әде­биетінің бұрынғы һәм бүгінгі байлығын жинап-теруде жатса керек. Өйткені Жер шарының қай бұрышында өмір сүрсе де, қазақ деген  тұтас бір халық. Оның бай­лығы да, мұрасы да ортақ. Осы жағынан келген Бесқаланы ме­кен еткен Қосым жырау, Қа­зан жырау, Қарасай жырау, Өтім Балтуғанұлы, Таңжарбай Бәкір­ұлы, Жұмағали Сағынбаев, Дә­рия­­бай жырау, Ақпан жырау, Тұр­­ман қожа сияқты көптеген ақын-жыраулардың еңбегі топ­тас­тырыл­ған оқулық біз үшін бағалы болмақ.

Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.10.2017

Астаналық орыс драма театры І «Synergy» фестиваліне қатысты

18.10.2017

Сөгетіде Сағыныш Есбергеновке ескерткіш орнатылды

18.10.2017

«ҚазМұнайГаз» бекеттерінде АИ-92 шектеусіз сатылып жатыр

18.10.2017

Латын әліпбиі – Қазақстан Қарулы Күштерінде

18.10.2017

Көп тілегі – көл

18.10.2017

Алматыда Медеу мұз айдынында коньки тебу маусымы басталады

18.10.2017

Аты аңызға айналған қайраткер

18.10.2017

Көрші елден келетін өнімдерде зиянкестер көп

18.10.2017

Шымкентте жаңа әуежай құрылысы басталады

18.10.2017

Қырғызстандық көліктер жиі тәртіп бұзады

18.10.2017

Алматыда VII Орта Азия сауда форумы өтіп жатыр

18.10.2017

18 қазан - Рухани келісім күні

18.10.2017

Душанбеде араб экономикалық ынтымақтастығы форумының отырысы өтті

18.10.2017

Бармысың, балалар дәрігері?

18.10.2017

Баспасөз-2018: Елдіктің үні «Егемен Қазақстан»

18.10.2017

Үкіметте әлеуметтік-экономикалық даму мен бюджеттің атқарылуы қаралды

18.10.2017

Қазақ-қырғыз бауырластығы саяси амалдардың құрбаны болмауы тиіс

18.10.2017

Таңырқату үшін туған талант

18.10.2017

Қарсылық па, таршылық па?

18.10.2017

Жапониядағы парламент сайлауы: Абэнің алаңдауына негіз жоқ

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қарсылық па, таршылық па?

«Біреу Алматыға бір «КамАЗ» сәбіз әкеліп төгіп, елге тегін таратты» деген хабардың шығуы мұң екен, веб-сайттар ақырғы жаңа­лықтың айналасына шыбындай үймеледі. 

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Әлемдік қауіпсіздікке қосылған қомақты үлес

Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақты емес мүше болып қабылдануын, 2018 жылдың қаңта­рында Кеңеске төрағалық ететінін елімі­здің әлемдік қауіпсіздік жүйе­сі құрылымына қосқан қомақ­ты үлесінің мойындалуы деп бағамдай­мыз. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Құндылықтарға кір келтірмейік

Бәріміз де мына өміріміз, тір­ші­лік етіп отырған ортамыз жақ­сы болса екен деп тілейміз. Со­ған­ сай қызмет етуге тырысамыз.­ Алай­да қоға­мымызда кейбір азамат­тары­мыздың абайсызда алаяқтарға арбалып, қылмыскерлер қолына тү­сіп қалатынын, сауда-саттықта, көлік, пәтер алған кезде, т.б. тұрмыс­тық жағдайларда, жұмыс барысында алданып, сан соғып жататынын естіп-білгенде әрі-сәрі күй кешесің...

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Жазушының жанпидасы

Әдебиет – халықтың жаны. Демек, ондай әдебиетті жасау үшін жазушы өз туған халқын жанындай жақсы кө­­ріп сүюі тиіс. Сонымен бірге оған әде­би талант һәм шеберлікпен қатар, жазушылық жанпидалыққа бара ала­тын дегдар қасиет, алабөтен ерлік те ­қажет дер едік.

Қайрат ӘБІЛДА, «Егемен Қазақстан»

Бұқаралық спорттың көсегесі қайтсе көгереді?

Біз айтқалы отырған мәселенің бүге-шігесін жақсы білетін мамандар ұсынған кейбір деректерге сүйенер болсақ, бүгінгі таңда еліміздегі жастардың тек 7-9 пайызы ғана дене шынықтырумен және спортпен айналысады екен.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу