Италиядағы референдумдар туралы не білген жөн?

22 қазанда Венеция мен Ломбардия құқықтарын кеңейту мақсатында референдум өткізеді. Венеция басшысы Лука Дзайя референдум уақытын осыдан бір жыл бұрын белгілеп қойған. Кейін бұл бастамаға Ломбардия губернаторы қосылады.

Егемен Қазақстан
20.10.2017 6717
2

Нақты шешім қабылдана ма?

Бұл референдумда Италиядан бөлініп шығу туралы әзірге әңгіме қозғалып отырған жоқ. Қазіргі уақытта Венеция мен Ломбардияның билік тізгіні «Солтүстік Лигасының» өкілдерінде. Бұл партия 1990 жылдары солтүстік өңірлердің Италия құрамынан шығып, жеке Падания мемлекетін құруды насихаттаған екен. Ал енді партия тынышталып, Италиядан дербестік қана сұрап отыр. Бір күмәнді жайт, жақында партия Каталонияның Испаниядан бөлінуін қолдаған екен.

Референдум енді дайындалып жатқан кезде Венеция билігі өңірге автономия сыйлаумен қатар, Италиядан тәуелсіз болуды көксеген еді. Бірақ елдің конституциялық соты бұндайға жол бермейтіні анық болып, биліктегілер автономия туралы референдум жариялауға шешім қабылдады.

Италия Конституциясының 116-бабына сәйкес өңірлер Римнен көбірек автономия талап ете алады.

Олар нені көздеп отыр?

Алдымен мәселе қаржылық дербестікте. Екі регион тапқан табысын Римге салық ретінде жібермей, көп бөлігін өзінде қалдырғысы келеді. Венеция мен Ломбардия – Италияның ең бай өңірлері. Екеуі бірігіп мемлекеттік ЖІӨ-нің үштен бір бөлігін құрайды.

Бұл референдумдар консультативті болады. Яғни олардың нәтижелері мемлекет үкіметін белгілі бір шешім шығаруға міндеттемейді. Алайда, Рим 15 миллион халқы бар экономикалық қуатты екі өңірдің қалауын елемеуі мүмкін емес екендігі анық.

Венеция халқы не үшін туристерге өкпелі?

«Бұл туризм емес, бұл баса көктеп кіру», дейді қала тұрғындарының бірі. Венециялық лагунаға кірген туристік кемелер ескі ғимараттардың фундаментін шайып кететін көрінеді.

Аздап статистикаға үңілейік, Венецияны күніне 75 мың адам тамашалауға келеді екен. Бұл жергілікті халықтың санынан әлдеқайда көп - 50 мың адам. Ал жылдық көрсеткіштер тіптен таң қалдырады. Италияның інжу-маржанын көруге жылына 25 миллион турист келеді!

Муниципалитет пикник сүйгіштер қалдыратын тонна қоқысты әрең тазартып үлгіреді. Ал қала тұрғындарына ауадай қажет заң кеңселері, медицина орталықтары мен тіпті азық-түлік дүкендері жабылып, орнына қонақжайлар ашылуда. Соның салдарынан жастар өзге қалаларға қоныс аударады, ал қала халқы жыл өткен сайын қартайып барады.

Қаражат қайдан алса болады?

Қала тұрғыны Себастьян Фагараццидің айтуы бойынша, шағын бизнес орындары азайды. Туристерден келіп түскен табыстың көп бөлігі билікке кеткендіктен, қалған табыстың көлемі сол туристерге қызмет көрсетуге әрең жетеді.

ЮНЕСКО жергілікті билікті үлкен қаражатты жөнді қолдана алмағаны үшін айыптап отыр. Бұл мәселе шешімін таппаса, Венеция Әлемдік мұра объектілерінің тізіміне енуі мүмкін. Әдетте, ол тізімге соғыс аймағында орналасқан қалалар енеді.

Әзірлеген

Айгүл ШЕРНИЯЗ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу