Барлық бала бақытты болуы тиіс

Мүгедек балаларды дені сау құрбыластарымен қатар оқыту әдісі елімізде де жолға қойылған.

Егемен Қазақстан
03.11.2017 9622
2

Бүгінде республикадағы жалпы білім беретін мектептердің 44,7 пайызында, яғни 3200-ден астам мектепте инклюзивті білім беру жүйесі енгізілген. Еліміз бойынша денсаулығында әртүрлі ақауы бар 0-ден 18 жасқа дейінгі 144 мыңнан астам бала бар екен.

Жарық дүниеге туабітті аурулар­мен келетін сәбилер аз емес. Бірақ қандай бала болмасын бақытты болуға құқы бар. Әлемнің дамыған мем­лекет­терін­де аутизм, сал ауруларына, Даун синдромы­на шалдыққан балаларды ор­таға бейімдеп, оларды сау балалармен қатар оқыту әдісі бұрыннан қалыптасқан. Зерттеулер нәтижесінде сау замандастарымен оқып, олармен өздерін тең сезінген мүгедек балалар ортаға тез бейімделетіні байқалған. Әрі оқытудың мұн­дай тәсілі кембағал балалар­дың психологиясына оң әсер етіп, денсаулығының оңалуына септігін тигізетін көрінеді. 
Әлбетте, мүгедек балалардың денсау­лығы әртүрлі. Кейбіреуі құлағы есті­месе де, көзі көр­месе де ақыл-есі дұрыс болуы мүмкін. Мысалы, сал ауруы­на шалдыққан жеткіншектер жүріп-тұра алмаса да, олардың ақыл-есі түзу, жүрегі жұмсақ болып келеді. Ал аутизмі бар балалар белгілі бір салаға ерекше талантты. Міне, осындай жандарды зердесіне, қарым-қабілетіне қарай ортаға бейімдеу жеңілі­рек. Ал қазіргі таңда Америкада Даун синдромы бар балаларды да сау балалармен біріктіре оқыту әдісі кеңінен қолға алыныпты. Бұл туралы америкалық мамандар «Даун синдромы бар балаларға инклюзивті білім беру» тақырыбында Астанада өткен дөң­гелек үстел жиынында қазақстандық әріп­тестеріне айтып берді. АҚШ-тың Мин­несота штатының мектеп және мектепке дейінгі инклюзивті спорттық бағдарламасының маманы Дженифер Хансен Америкада бала туғаннан бас­тап, оны ортаға бейімдеу жұмыс­тары қарқынды жүргізілетінін жеткізді. «Сауығу санадан басталатыны белгілі. Бала ешқашан өзін ешкімнен кем-қор сана­­мауы керек. Айналасындағы қоғам денсаулығы дімкәс балалар­ға мүгедек деп қарамай, дені сау баладай қамқорлық жасауы қажет.

Кішкентайынан қамқорлық пен мейірімділікке бөленіп өскен бала оптимист болып қалыптасады. Бұл оның денсаулығына оң әсер етіп, интел­лектуалдық тұрғыдан дамуына сеп­тігін тигізеді», дейді америкалық оқы­тушы. Ал АҚШ-тың орта білім бере­тін мектебіндегі арнайы білім мұға­лімі Стефани Гейнор бір апта бойы Қазақ­с­тандағы инклюзив­ті білім беретін мектептердің жағ­дайымен танысып, ата-ана­лармен тілдескенін айтты. Оның пікірінше, Қазақстанда инклюзивті білім беруді дамытатын нормативтік-құқықтық актілердің бәрі жасалған. Арнайы кабинеттердің жабдықталуы да көңілді көншітеді. Енді тек осы саланы тереңірек дамытуға көңіл бөлу қажет. «Инклюзивті білім берудің де түрлі әдістері бар. Соның ішінде арнайы мектептерде оқитын балаларды сабақтан кейін сау балалармен бірге, спорттық ойындарды ойнатып, қатар дамуына жағдай жасау керек», дейді ол. 
Иә, еліміздегі инклюзив­ті білім беру жүйесі ешкім­нен де кем емес. Білім және ғылым министрлігінің инкл­юзивті және арнайы білім беру басқармасының басшысы Әйгерім Күдеринованың айтуынша, шет мемлекеттерде инклюзив­ті білім беру жүйесімен мүгедек балалар неғұрлым көбірек қамтылса да, онда сапа тиісті деңгейде емес. Ал Қазақстанда кембағал балаларға білім беру сапасы жаман емес. Дегенмен де, басқа елдердің тәжірибесі де кеңі­нен зерттелуде. «Біз кез келген тәжірибені әбден сұрыптаудан өткізіп, еліміздің жағдайына, менталитетіне қарай бейім­дегеннен кейін ғана енгізе­міз. Мүгедек балалардың ақыл-ой деңгейіне, денсау­лығына қарай бәрібір жеке бейімдел­ген бағ­дарлама болуы керек», дейді Ә.Күдеринова.

Дегенмен де, Америкада, Еуропа ел­дерінде мүгедек жандарды ортаға бейім­деу ана­ғұрлым жеңіл көрінеді. Себебі олар ақыл-есінде немесе денсау­лығын­да кемістігі бар балаларға қалыпты құбылыс ретінде қарай­ды. Олармен қатар оқыса да қоғам тарапынан ешқан­дай наразы­лық­тар туындамай­ды. Ал бізде мүгедектер­ді сау бала­лар­­мен қатар оқытуға үрке қарай­­тындар бар­шылық. Сон­дық­тан кембағал бала­ларды орта­ға бейімдеп, олар өздерін жалғызілікті сезінбес үшін алдымен қоғамның көзқарасын түзету керек, дейді мамандар. 

Қымбат ТОҚТАМҰРАТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу