Қаланың ауылға шефтік көмегі қажет

Соңғы жылдары Қазақстан қала­лары­ның үлкейіп бара жатқанды­ғын, ал ауылдарының кішірейіп келе жатқандығын байқауға болады. Егер әлемдік тәжірибеге назар аударсаңыз, мұны бір есептен дұрыс үдеріс деп бағалайсыз. Өйткені қала дегеніміз – адамзат өркениетінің жетістігі. Қала адамды ширатады, дамуға қарай бас­тайды. 

Егемен Қазақстан
06.11.2017 150
2

Қала сауда мен өнеркәсіптің тұтқасы болғандықтан мұндағы өмір қызу қайнап жатады. Сондықтан әлемнің көптеген мемлекеттері урба­ни­зациялық үдерістерге дем беріп келеді. Әлемнің дамыған елдерінің барлығы неғұрлым урбандалған және осы үдеріс өз шегіне дейін жеткен елдер болып табылады.

Мемлекеттер неліктен урбандалу, яғни қалалану үдерісіне мән береді. Өйткені жері шағын мемлекеттер үшін бұл саясат – жерді үнемдеудің үлкен жолы. Қала деп аталатын шағын ғана әкімшілік-тұрмыстық аумақта ондаған, жүздеген мың, тіпті миллиондаған адам өмір сүре алады. Мемлекет үшін олардың өмірі мен тұрмысын, жұмысын ұйымдастыру жеңілдейді. Қалаланған елдерде ауыл шаруашылығын ұйымдастыру үшін жердің тарылуы тежеледі. Бұл – экономикалық саясат жүргізу үшін өте тиімді жағдай.

Бірақ әлемнің барлық елдерінде жағдай бірдей емес қой. Мәселен, біз Қазақстан – жерге бай елміз. Жеріміз өте мол болғандықтан оны ауыл шаруашылығы мақсатында толық игере де алмай жатырмыз. Қазір қалалардан алыс қашықтықта орналасқан көптеген жерлердің бос қалып жатқандығын байқауға болады. Бірақ сөйте тұра адамдар ауылды тастап қалаға көшіп жатыр. Неге? Мұның себептері көп және көпшілікке түсінікті. Сондықтан қайта-қайта қайталап жатудың да қажеті жоқ. Біздің негізгі айтпағымыз – ауылдарды сақтап қалу үшін және олардың даму мүмкіндіктерін нығайту үшін қала­лардың ауылдарға көмегі қажет.

Кеңес Одағы кезінде қаланың ауылға шефтік көмегі деген жақсы бір тәжірибе болды. Қаланың белгілі бір кәсіпорны белгілі бір кеңшарды немесе ферманы өзінің шефтік көмегіне алатын. Өнім жинау кезінде өз жұмысшыларын ұйымдасқан түрде жіберіп, сол жұмыс­тарға көмектестіретін. Есесіне, қала жұмысшысы өз отбасына қажетті азық-түлік, ауылшаруашылық өнімдерін алып қайтатын. Қала кәсіпорны ауылға басқа да көмектерін тигізетін. Бір есеп­тен бұл саясат ауыл мен қаланы жақын­дастырудың өзіндік бір тәсілі де еді.

Елімізде осы бір жақсы тәжірибені жаңа қырынан түлетудің кезегі енді келген секілді. Өйткені қазіргі күні ауылдарда ауылшаруашылық кооперативтері құрылу үстінде. Осыған орай ауыл хал­қы­ның өндірген өнімін жинау, уақыт­ша сақтау және тасымалдау ісімен шұғыл­данатын және техникалық тұрғыдан жарақтандырылған қабылдау пункттері жасақталуда. Бұл дегеніңіз ауылдарда қала кәсіпорындарымен байланысқа түсе алатын жаңа субъектілер пайда болды деген сөз.

Негізінен алғанда, ауыл шаруа­шы­лығын кооперативтендіру дегені­міз – аса ауқымды жұмыс. Бұл мәселе­нің Қазақстан халқы үшін өмірлік маңызы да бар. Сондықтан істі тек Ауыл ­шаруа­шылығы министрлігі мен жер­гілікті әкімдіктердің мойнына ғана артып қоюға болмайды. Бұл іске Инвес­тициялар және даму, Энергетика министрліктері, «Самұрық-Қазына» қоры секілді әлеуетті құрылымдарды да жегу керек. Олар өз мүмкіндіктеріне сәйкес ауылдарда енді құрылып жатқан кооперативтерге көмек көрсетсе жөн болар еді. Мәселен қала кәсіпорындарын ауыл шаруашылығы кооперативтерінің өндірген өнімдерін өз жұмыскерлерінің арасында таратуға жұмылдыру ісі бұл құрылымдардың жұмысына қаржылай қиындық келтірмейтіні анық. Екінші жақтан алғанда, шарықтай бастаған азық-түлік бағаларына да тұсау салуға ықпал етеді.

Негізінен алғанда, егер жан-жақты қолдау болмаса, ауыл шаруашылығын кооперативтендіру дегеніміз ұзаққа кететін үдеріс. Өйткені бұл үдеріс адамның сана-сезіміне де қатысты. Ал адамдардың сана-сезімі болса, көп жағдайда «ортақ өгізден оңаша бұзауды» жақсы көретіндігі таби­ғи нәрсе. Кооперативті құрған кезде, оның басты шарты бойынша еріктілік қағидаты сақталуы керек. Онсыз күштеп құрылған кооператив­тен көп ештеме шықпайды. Бұл жерде бөліну оңай болғанымен, бірігудің қиынға түсетіндігін байқауға болады. Сондықтан жалғыз Ауыл шаруа­шы­лығы министрлігі ғана емес, ауылға бүкіл қала болып көмектесетін жағдай енді келді деп есептейміз.

Біз бұл мәселені ойтамызық ретінде ғана көтердік. Негізінде ауылға қаланың көмектесуінің сан түрлі жолдарын қарастыруға болар еді. Тек шынайы ниет болсын деңіз.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу