Қаланың ауылға шефтік көмегі қажет

Соңғы жылдары Қазақстан қала­лары­ның үлкейіп бара жатқанды­ғын, ал ауылдарының кішірейіп келе жатқандығын байқауға болады. Егер әлемдік тәжірибеге назар аударсаңыз, мұны бір есептен дұрыс үдеріс деп бағалайсыз. Өйткені қала дегеніміз – адамзат өркениетінің жетістігі. Қала адамды ширатады, дамуға қарай бас­тайды. 

Егемен Қазақстан
06.11.2017 142
2

Қала сауда мен өнеркәсіптің тұтқасы болғандықтан мұндағы өмір қызу қайнап жатады. Сондықтан әлемнің көптеген мемлекеттері урба­ни­зациялық үдерістерге дем беріп келеді. Әлемнің дамыған елдерінің барлығы неғұрлым урбандалған және осы үдеріс өз шегіне дейін жеткен елдер болып табылады.

Мемлекеттер неліктен урбандалу, яғни қалалану үдерісіне мән береді. Өйткені жері шағын мемлекеттер үшін бұл саясат – жерді үнемдеудің үлкен жолы. Қала деп аталатын шағын ғана әкімшілік-тұрмыстық аумақта ондаған, жүздеген мың, тіпті миллиондаған адам өмір сүре алады. Мемлекет үшін олардың өмірі мен тұрмысын, жұмысын ұйымдастыру жеңілдейді. Қалаланған елдерде ауыл шаруашылығын ұйымдастыру үшін жердің тарылуы тежеледі. Бұл – экономикалық саясат жүргізу үшін өте тиімді жағдай.

Бірақ әлемнің барлық елдерінде жағдай бірдей емес қой. Мәселен, біз Қазақстан – жерге бай елміз. Жеріміз өте мол болғандықтан оны ауыл шаруашылығы мақсатында толық игере де алмай жатырмыз. Қазір қалалардан алыс қашықтықта орналасқан көптеген жерлердің бос қалып жатқандығын байқауға болады. Бірақ сөйте тұра адамдар ауылды тастап қалаға көшіп жатыр. Неге? Мұның себептері көп және көпшілікке түсінікті. Сондықтан қайта-қайта қайталап жатудың да қажеті жоқ. Біздің негізгі айтпағымыз – ауылдарды сақтап қалу үшін және олардың даму мүмкіндіктерін нығайту үшін қала­лардың ауылдарға көмегі қажет.

Кеңес Одағы кезінде қаланың ауылға шефтік көмегі деген жақсы бір тәжірибе болды. Қаланың белгілі бір кәсіпорны белгілі бір кеңшарды немесе ферманы өзінің шефтік көмегіне алатын. Өнім жинау кезінде өз жұмысшыларын ұйымдасқан түрде жіберіп, сол жұмыс­тарға көмектестіретін. Есесіне, қала жұмысшысы өз отбасына қажетті азық-түлік, ауылшаруашылық өнімдерін алып қайтатын. Қала кәсіпорны ауылға басқа да көмектерін тигізетін. Бір есеп­тен бұл саясат ауыл мен қаланы жақын­дастырудың өзіндік бір тәсілі де еді.

Елімізде осы бір жақсы тәжірибені жаңа қырынан түлетудің кезегі енді келген секілді. Өйткені қазіргі күні ауылдарда ауылшаруашылық кооперативтері құрылу үстінде. Осыған орай ауыл хал­қы­ның өндірген өнімін жинау, уақыт­ша сақтау және тасымалдау ісімен шұғыл­данатын және техникалық тұрғыдан жарақтандырылған қабылдау пункттері жасақталуда. Бұл дегеніңіз ауылдарда қала кәсіпорындарымен байланысқа түсе алатын жаңа субъектілер пайда болды деген сөз.

Негізінен алғанда, ауыл шаруа­шы­лығын кооперативтендіру дегені­міз – аса ауқымды жұмыс. Бұл мәселе­нің Қазақстан халқы үшін өмірлік маңызы да бар. Сондықтан істі тек Ауыл ­шаруа­шылығы министрлігі мен жер­гілікті әкімдіктердің мойнына ғана артып қоюға болмайды. Бұл іске Инвес­тициялар және даму, Энергетика министрліктері, «Самұрық-Қазына» қоры секілді әлеуетті құрылымдарды да жегу керек. Олар өз мүмкіндіктеріне сәйкес ауылдарда енді құрылып жатқан кооперативтерге көмек көрсетсе жөн болар еді. Мәселен қала кәсіпорындарын ауыл шаруашылығы кооперативтерінің өндірген өнімдерін өз жұмыскерлерінің арасында таратуға жұмылдыру ісі бұл құрылымдардың жұмысына қаржылай қиындық келтірмейтіні анық. Екінші жақтан алғанда, шарықтай бастаған азық-түлік бағаларына да тұсау салуға ықпал етеді.

Негізінен алғанда, егер жан-жақты қолдау болмаса, ауыл шаруашылығын кооперативтендіру дегеніміз ұзаққа кететін үдеріс. Өйткені бұл үдеріс адамның сана-сезіміне де қатысты. Ал адамдардың сана-сезімі болса, көп жағдайда «ортақ өгізден оңаша бұзауды» жақсы көретіндігі таби­ғи нәрсе. Кооперативті құрған кезде, оның басты шарты бойынша еріктілік қағидаты сақталуы керек. Онсыз күштеп құрылған кооператив­тен көп ештеме шықпайды. Бұл жерде бөліну оңай болғанымен, бірігудің қиынға түсетіндігін байқауға болады. Сондықтан жалғыз Ауыл шаруа­шы­лығы министрлігі ғана емес, ауылға бүкіл қала болып көмектесетін жағдай енді келді деп есептейміз.

Біз бұл мәселені ойтамызық ретінде ғана көтердік. Негізінде ауылға қаланың көмектесуінің сан түрлі жолдарын қарастыруға болар еді. Тек шынайы ниет болсын деңіз.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

19.09.2018

Мәжіліс: кинематография туралы заң жобасы I оқылымда мақұлданды

19.09.2018

Велошабандоз Андрей Кивилевтің құрметіне арналады

19.09.2018

Қызылордалық полицейлер жедел профилактикалық іс-шарасын өткізді

19.09.2018

Атырауда халықты емханаларға тіркеу науқаны басталды

19.09.2018

Роботтар Қызылорда да құрастырылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу