Мұғалім қадірі

Қадір деген бұл болмыстың бір тегеурінді тұтқасы. Балаң күнімізден санамызға сіңген қадірлі ұғымдар бар. Ол – ата-ана, ағайын-бауыр, жасы үлкендер, жасы кішілер... Әр дүниенің жасқа да, асқа да қатысты қадір-қасиеті болады. 

Егемен Қазақстан
07.11.2017 899
2

Ұлтымыздың ұлылығы ғой, сол әр нәрсенің қадірін бір ауыз сөзбен түйіп те, түйсіндіріп те отырады. Мәселен, «Көлде жүрген қоңыр қаз қыр қадірін не білсін, қырда жүрген дуадақ су қадірін не білсін, санасы жоқ жамандар ел қадірін не білсін?» деген іспетті ұлттық тұспал, этноаллегория қазақтың дүниетанымында көптеп кездеседі.

Ал біз мұғалім қадірі туралы айтпақпыз.

Аға буынның бәрі дерлік «Мұғалім келе жатқанда жол беретінбіз», «Мұғалімнің төбесі көрінгенде қарсы жүрмей, келесі көшеге қиыстап кетуші едік», «Мұғалім төбемізді ойса да тапжылмай тұратынбыз», дейді. Мұндай сөздер түрленіп, жалғаса береді. Неге? Сол замандағы мұғалімнің қадірінің бары ғой. Яки құрмет өзінің зәу биігінде еді. «Мұғалімнің баласы» деген бір ауыз сөз де үлкен жауапкершілік жүктейтін. Олар сотқар болмауға, салдыр-салақ жүрмеуге, бейбастақ сөйлемеуге тырысатын. Өйткені өзіне тағылған айдарсөздің өзінде қадір бар. Сол атқа кір шалдырмау керек.

Бұл әріден келе жатқан құрмет еді. Қараңыз, Алаш арыстарының, сол заманда ел басқарған, жұрт ісіне жұмылған қайраткерлердің қайсысы болса да бала оқытқан, оқулық жазған, газетте оқу жайының мәселесін көтерген. Сондықтан да ғой Мағжанның «Алты алаштың баласы бас қосса, қадірлі орын – мұғалімдердікі!», деп ұстаздықты төрге оздырып, төбеге тұтатыны. Сол мұғалімнің орны қазір қай орын, сырғи-сырғи шетқақпай болып, босағадан былай тұрған жоқ па деген бір ой келеді.

Жуырда бірқатар астаналық мектептерде болып, мұғалім сөзіне құлақ қойған едік. Сонда ұстаздар шешілді: «Қазіргі ата-аналар өте қиын. Сыныптың ортақ уатсап желісіне де, жеке өзіңізге де ұрсып кеп береді. Оқушыға үй жұмысын берсеңіз де шұқшияды. Уәжі – баласының тынығуына уақыт қалдырмайды екенбіз. Ал тапсырма бермесеңіз «бермеді» деп тағы кейиді. Қандай кінәрат болса да біз кінәлі боламыз. Балаларының бар тәрбиесін бізге артып қойғанын біле бермейді, тіпті түсінгісі де келмейді. Ата-аналар үшін баланың қарнын тоқ, көйлегін көк қылу жеткілікті сияқты. Бізді көзіне ілмейді».

Иә, ата-аналар контингенті туралы бүгінде ешқандай әлеуметтік сараптама, мониторинг жұмыстары жүргізіліп отырған жоқ. Бұл мектеп мәселесінде бар ауыртпалықтың мұғалімдердің иығына артылуына тағы бір себеп. Мәселен, мына жайт әркімді ойландырса керек. «Біз тіпті «няняның» қызметін де атқарамыз,  деді тағы бір мұғалім. – Мұнда жұмыс іздеп келген түрлі жағдайдағы отбасылар көп қой. Солардың бірі 5 баласымен бір жер үйдің бөлмесін жалға алып тұрады. Біздің мектепте мұндай санаттағы отбасылар аз емес. Сол отбасы Астананың ақ боранында бүлдіршінінің сыртқа шығып, тоңбауы үшін дәретін шелекке сындыртып, бетін жабулап қояды екен. Солай әдеттенген баласы биыл мектеп табалдырығын аттаған ғой. Мектепте қысылғанында бір қағаберіс бұрышта тұрған еден жуушының шелегін көріп қалған екен... Ал әлгі әйел ылғи «менің шелегімді бұзық оқушылар былғап кетіпті», деп шағымданып жүрді. Міне, мектепте өмірдің өзін де көруге болады. Осы балаларға бірдей білім мен тәрбие беріп, бастауыш сыныпта еркелігі басылмағаны, өзін-өзі ұстай алмайтыны бар, жуындырып, тазалап отырсақ та бізге бәрі «қожайын». Ал еңбекақымыз туралы айтпай-ақ қойсақ болады. Бізге қайың сауғандай 30-40 мың теңге төлеп, 300-400 мың теңгенің жұмысын сұрағысы келеді».

Ашынса ашынғандай-ақ жағдай емес пе?! Мұғалімдер мен оқушылардың апталық оқу жүктемелерін азайту бір түйткіл болса, екінші жайт – қағазбастылық. Яғни қағаз бойынша есеп беру толастамай отыр. Жуырда Үкімет отырысында ол туралы Білім және ғылым министрі Е.Сағадиев «Әкімшіліктер жанынан құрылған комиссиялар саны 13-тен 20-ға дейін жетеді. Барлығы да мектептерден қағаз жүзінде түрлі ақпарат жинауды талап етеді. Бұл мәліметтер Ұлттық білім беру деректер қорында тұр. Сондықтан ҰББДҚ-ға енгізілген ақпараттарды сұратуға қатаң тыйым салыну керек», деді. Министр осы сияқты бірқыдыру мәселелер бойынша жыл соңына дейін шешімге келетіндерін айтып қалды. Бұл да болса үміт, әрине. Әйтпесе, «қадірсізден құт қашар» деп Махмұд Қашқари айтқандай, мұғалімнен құт қашқалы қашан...

Думан АНАШ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу