Мұғалім қадірі

Қадір деген бұл болмыстың бір тегеурінді тұтқасы. Балаң күнімізден санамызға сіңген қадірлі ұғымдар бар. Ол – ата-ана, ағайын-бауыр, жасы үлкендер, жасы кішілер... Әр дүниенің жасқа да, асқа да қатысты қадір-қасиеті болады. 

Егемен Қазақстан
07.11.2017 893
2

Ұлтымыздың ұлылығы ғой, сол әр нәрсенің қадірін бір ауыз сөзбен түйіп те, түйсіндіріп те отырады. Мәселен, «Көлде жүрген қоңыр қаз қыр қадірін не білсін, қырда жүрген дуадақ су қадірін не білсін, санасы жоқ жамандар ел қадірін не білсін?» деген іспетті ұлттық тұспал, этноаллегория қазақтың дүниетанымында көптеп кездеседі.

Ал біз мұғалім қадірі туралы айтпақпыз.

Аға буынның бәрі дерлік «Мұғалім келе жатқанда жол беретінбіз», «Мұғалімнің төбесі көрінгенде қарсы жүрмей, келесі көшеге қиыстап кетуші едік», «Мұғалім төбемізді ойса да тапжылмай тұратынбыз», дейді. Мұндай сөздер түрленіп, жалғаса береді. Неге? Сол замандағы мұғалімнің қадірінің бары ғой. Яки құрмет өзінің зәу биігінде еді. «Мұғалімнің баласы» деген бір ауыз сөз де үлкен жауапкершілік жүктейтін. Олар сотқар болмауға, салдыр-салақ жүрмеуге, бейбастақ сөйлемеуге тырысатын. Өйткені өзіне тағылған айдарсөздің өзінде қадір бар. Сол атқа кір шалдырмау керек.

Бұл әріден келе жатқан құрмет еді. Қараңыз, Алаш арыстарының, сол заманда ел басқарған, жұрт ісіне жұмылған қайраткерлердің қайсысы болса да бала оқытқан, оқулық жазған, газетте оқу жайының мәселесін көтерген. Сондықтан да ғой Мағжанның «Алты алаштың баласы бас қосса, қадірлі орын – мұғалімдердікі!», деп ұстаздықты төрге оздырып, төбеге тұтатыны. Сол мұғалімнің орны қазір қай орын, сырғи-сырғи шетқақпай болып, босағадан былай тұрған жоқ па деген бір ой келеді.

Жуырда бірқатар астаналық мектептерде болып, мұғалім сөзіне құлақ қойған едік. Сонда ұстаздар шешілді: «Қазіргі ата-аналар өте қиын. Сыныптың ортақ уатсап желісіне де, жеке өзіңізге де ұрсып кеп береді. Оқушыға үй жұмысын берсеңіз де шұқшияды. Уәжі – баласының тынығуына уақыт қалдырмайды екенбіз. Ал тапсырма бермесеңіз «бермеді» деп тағы кейиді. Қандай кінәрат болса да біз кінәлі боламыз. Балаларының бар тәрбиесін бізге артып қойғанын біле бермейді, тіпті түсінгісі де келмейді. Ата-аналар үшін баланың қарнын тоқ, көйлегін көк қылу жеткілікті сияқты. Бізді көзіне ілмейді».

Иә, ата-аналар контингенті туралы бүгінде ешқандай әлеуметтік сараптама, мониторинг жұмыстары жүргізіліп отырған жоқ. Бұл мектеп мәселесінде бар ауыртпалықтың мұғалімдердің иығына артылуына тағы бір себеп. Мәселен, мына жайт әркімді ойландырса керек. «Біз тіпті «няняның» қызметін де атқарамыз,  деді тағы бір мұғалім. – Мұнда жұмыс іздеп келген түрлі жағдайдағы отбасылар көп қой. Солардың бірі 5 баласымен бір жер үйдің бөлмесін жалға алып тұрады. Біздің мектепте мұндай санаттағы отбасылар аз емес. Сол отбасы Астананың ақ боранында бүлдіршінінің сыртқа шығып, тоңбауы үшін дәретін шелекке сындыртып, бетін жабулап қояды екен. Солай әдеттенген баласы биыл мектеп табалдырығын аттаған ғой. Мектепте қысылғанында бір қағаберіс бұрышта тұрған еден жуушының шелегін көріп қалған екен... Ал әлгі әйел ылғи «менің шелегімді бұзық оқушылар былғап кетіпті», деп шағымданып жүрді. Міне, мектепте өмірдің өзін де көруге болады. Осы балаларға бірдей білім мен тәрбие беріп, бастауыш сыныпта еркелігі басылмағаны, өзін-өзі ұстай алмайтыны бар, жуындырып, тазалап отырсақ та бізге бәрі «қожайын». Ал еңбекақымыз туралы айтпай-ақ қойсақ болады. Бізге қайың сауғандай 30-40 мың теңге төлеп, 300-400 мың теңгенің жұмысын сұрағысы келеді».

Ашынса ашынғандай-ақ жағдай емес пе?! Мұғалімдер мен оқушылардың апталық оқу жүктемелерін азайту бір түйткіл болса, екінші жайт – қағазбастылық. Яғни қағаз бойынша есеп беру толастамай отыр. Жуырда Үкімет отырысында ол туралы Білім және ғылым министрі Е.Сағадиев «Әкімшіліктер жанынан құрылған комиссиялар саны 13-тен 20-ға дейін жетеді. Барлығы да мектептерден қағаз жүзінде түрлі ақпарат жинауды талап етеді. Бұл мәліметтер Ұлттық білім беру деректер қорында тұр. Сондықтан ҰББДҚ-ға енгізілген ақпараттарды сұратуға қатаң тыйым салыну керек», деді. Министр осы сияқты бірқыдыру мәселелер бойынша жыл соңына дейін шешімге келетіндерін айтып қалды. Бұл да болса үміт, әрине. Әйтпесе, «қадірсізден құт қашар» деп Махмұд Қашқари айтқандай, мұғалімнен құт қашқалы қашан...

Думан АНАШ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Кесенелер тұрғызу жарысқа айналып бара ма?..

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

АҚШ-тағы «Флоренс» дауылынан зардап шегушілер саны артты

20.09.2018

«Хат қоржын» (20.09.2018)

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты антимонополиялық тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

20.09.2018

Оралда бұқаралық домбыра тартудан рекорд жасалды

20.09.2018

Ұлттық ұлан командирлері біліктілігін шыңдады

20.09.2018

Қызылордада «Үздік анықтаушы» анықталды

20.09.2018

Балуандар Бухаресте бақ сынайды

20.09.2018

Кенияда жаттығып жүрген қазақ қызы

20.09.2018

Ақын Сараның 165 жылдығына арналған айтыс өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу