2018-2020 жылдарға арналған республикалық бюджетке түзетулер енгізіледі

Кеше Парламент Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың жетекшілік етуімен Сенаттың жалпы отырысы өтіп, онда палата депутаттары «2018-2020 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» заң жобасын талқылады. Аталған құжатқа байланысты өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы 116 ұсыныс түскендіктен заң жобасы Мәжіліске қайтарылды.

Егемен Қазақстан
17.11.2017 13719

Ең алдымен Ұлттық экономика министрі Тимур Сү­лей­менов сенаторларға еліміз­дің 2018-2022 жылдарға әлеу­мет­тік-экономикалық даму бол­жа­мы мен «Қазақстан Респуб­лика­сының Ұлттық қорынан 2018-2020 жылдарға арналған кепіл­дендірілген трансферт тура­лы» заң жобасын таныстыр­ды. Баяндамашының айтуын­ша, еліміздің әлеуметтік-эконо­микалық даму болжамын қалыптастыру үшін алдағы осы кезеңге барреліне 45 АҚШ доллары болатындай мұнай бағасының деңгейі негізге алынып отыр. Сондықтан да Ұлттық қордан бөлінетін кепілдендірілген трансферт көлемі 2018 жылы 2,6 триллион теңге, 2019 жылы 2,3 триллион теңге, 2020 жылы 2,0 триллион теңге деп жоспарланған.

Ал Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышев қаржы рет­те­у­шісінің ақша-несие саясаты туралы депутаттарды хабар­дар етті. Ұлттық банктің негізгі басымдығы бағалардың тұрақтылығын қам­тамасыз ету екені, 2018 жылы инфляцияның нысаналы диапазоны 5-7 пайыз шегінде белгіленіп, 2020 жылға дейін бірте-бірте 4 пайызға дейін төмендету көзделіп отырғаны айтылды.

Аталған заң жобасын дауыс­қа салу нәтижесінде бірауыздан қабыл­данған соң, Қаржы минис­трі Бақыт Сұлтанов «2018-2020 жылдарға арналған респуб­ли­калық бюджет туралы» заң жобасы жөнінде баяндады. Оның айтуынша, бюджетті жасақтау барысында теңдестірілген және айқын бюджет жөніндегі парламенттік тыңдаудың ұсыныстары, сон­дай-ақ Есеп комитеті мен Эконо­микалық ынтымақтастық және даму ұйымының ұсынымдары ескерілген.

Негізгі баяндамадан кейінгі сұрақ-жауап барысында сөз алған сенаторлар Үкімет мүшелеріне ел ішіндегі әлеуметтік-тұрмыстық мәселелерді көтерді.
Айталық, депутат Р.Әбдікеров үлкенді-кішілі ауыл-аймақтарда орналасқан апатты үйлердің жай-күйіне өз алаңдаушылығын білдірді. Ал Инвестициялар және даму министрі Ж.Қасымбектің жауабында жалпы елімізде апатты жағдайда тұрған 7-8 мыңға жуық үй бар екендігін айтты.
«Бұл үйлердің басым бөлігі жекеменшікте болғандықтан, оған тікелей бюджеттен қаржы бөлу қарастырылмаған. Бірақ, мемлекет тарапынан тиісті бағдарламалар қолға алынып, соның аясында бүгінге дейін 2 300-ден астам апатты тұрғын үйлер жөнделді. Осы бағыттағы жұмыстарды жал­ғастыра түсетін боламыз», деді министр. Ал сенатор С.Ершов бол­са, Білім және ғылым минис­трінен орта білім беру ісін­дегі ұстаздардың біліктілігін арт­тыруға қарастырылған бюджет шығыстары жайын сөз етті.

«Талқылап отырған бюджетте бірқатар пәндер бойынша үш тілде оқыту тұрғысында 6,9 млрд теңге ескерілген. Мұғалімдер тиісті тілдік дайындықтан өткеннен кейін, информатика, физика, химия, биология пәндері бойынша ағылшын тілінде оқытуды қам­тамасыз етуі керек. Яғни, тіл­дік курстардан өткеннен соң ұстаз­дар пәндерді ағылшын тілінде оқытуда осы тілді тиісті дең­гейде меңгеруге қауқарлы бола ма? Биыл бұл мақсаттарға 864 млн теңге бөлінді. Алайда, бюд­жетті нақтылау кезінде осы сомадан 728 млн теңге немесе бөлінген көлемнің 84 пайызы қысқартылды. 2018 жылы осы үстемеақыға 2,3 млрд теңге жоспарланған. Бірақ мұғалімдер үшін қысқа мерзімдегі курстарына қаржы бағыттау тиімсіз болуы мүмкін. Себебі осы бағытта соңғы нәтижеге жету қиындау. Бұл тұрғыда қаржыны бастапқыдан ағыл­шын тіліне оқытуға негіздел­ген жоғары оқу орындарында педагогтарды даярлауға салған дұрыс болар. Сонда төрт жылдан кейін біз ағылшын тілінде пән жүргізе алатын мұғалімдер легін қалыптастырамыз», деді сенатор.

Өз кезегінде министр Ерлан Сағадиев бұл бағытта атқарылып жатқан жұмыстар мемлекет үшін тың қадамдар екенін атап өтті.

«Біз биыл үлкен экспериментті бастап кеттік, оның ішінде мұғалімдерді даярлау мен ағыл­шын тілінде оқытуға ауысу шаралары қамтылған. Алдағы жылы мәліметтерге сүйене отырып, ұстаздарды даярлау кестесіне тиісті түзетулерді енгіземіз. Биыл­дың өзінде 1 500 мұғалім ағылшын тілінде оқытуды бастады. Ал енді ұстаздарды даярлықтан өткізуге тоқталсақ, шынында курстар қысқа мерзімді емес, мұғалім B2 деңгейіне дейін жетуі тиіс. Егер де қысқа мерзімді курс­тар оған 1-ші деңгейден өтуге мүмкіндік берсе, онда ол келесі кезеңге баруы керек. Бұл тұрғыда мұ­ғалім де ағылшын тілінде пән жүргізуге және оның үстіне тиіс­ті үстемеақыға рұқсаты болуы үшін қажетті деңгейге жетуі керек», деді министр. Сонымен қатар Е.Сағадиев ұстаздарды даяр­лау мен оларға арналған қосым­ша төлемдерге бөлінетін қаржы жыл сайын артатынын атап өтті. «Бұл бағытта тиісті жұмыстарды жүргізіп жатырмыз. Жалпы, бүгінде байқалған нәтижелер оң көрсеткішке жетті», деп түйіндеді сөзін министр.

Сондай-ақ депутат Мұрат Бақтиярұлы алдағы жылдан бас­тап тұрғындар саны 2 мыңнан асатын ауылдардың өз бюджеті болатындығын ескертіп, оны игеру мен жүргізу ісінде әкімдердің әрекетіне қатысты мәселені кө­терді. Ұлттық экономика ми­нистрінің берген жауабында осы кезге дейін Президент жа­нындағы Мемлекеттік басқару академиясында жеке бюджеті бекітілетін ауыл әкімдерін арнайы оқытылғаны айтылды. 

«Әрине, біз оларға бюджетті қалыптастыру тетігі мен оны игеру жолдарын оқытып үйреттік, түсіндірдік. Бұл бағыттағы жұ­мыс­тарымызды әлі де жалғастыра түсеміз. Менің ойымша, ешқандай да проблема болмауы тиіс», деді Т.Сүлейменов.

Ал қосымша баяндама жасаған Қаржы және бюджет комитетінің төрағасы Ольга Перепечина осы заң жобасын талқылау барысында тұрақты комитеттер мен депутаттардан 127,7 млрд теңге сомасындағы өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы 116 ұсыныс түскенін атап өтті. Үш жылдық кезеңге 85,6 млрд теңге, оның ішінде 2018 жылға 22 млрд теңге сомасындағы ұсыныстар қолдау тапты.

«2018 жылы бұл ұсыныстарды қаржыландыру көзі Үкіметтің резервін 4,8 млрд теңгеге азайтумен қатар, «Құрық» портының құ­рылысына көзделген шығыстарды 16,9 млрд теңгеге дейін төмендету болып табылады және ол биылдың өзінде-ақ іске асырылған болатын», деді О.Перепечина.
Айта кетейік, ұсынылған өз­ге­рістер аясында мына бағыт­тар қаржыландырылады деп көз­де­луде: Ішкі істер министрлігі мен гид­ро­метеорологиялық қызмет бө­лім­шелерін материалдық-тех­никалық жабдықтауға – 6,7 млрд теңге, Оңтүстік Қазақстан, Қызыл­орда және Ақтөбе облыстарындағы экологиялық қолайсыз аудандар тұрғындарына үстеме бойынша қарызды өтеуге – 3,3 млрд теңге, еліміздің әртүрлі аймақтарындағы денсаулық сақтау және спорт нысандарының құрылысы мен жаңғыртуға – 2,0 млрд теңге, сумен жабдықтау нысандарының, тұр­ғын үйлер, оның ішінде тұр­ғын үй құрылысы жөніндегі «Нұрлы жер» бағдарламасы ая­сын­дағы үйлер және инженерлік желі­лердің құрылысы мен жөндеу жұ­мыстарына, газдандыруға – 7,7 млрд теңге, су көлемін ұлғайту және өзендердің гидрологиялық тәр­тібін жақсартуға – 1,6 млрд тең­ге; қазақ әліпбиін латын әрпіне кө­ші­­руге және басқа да жалпы мем­­лекеттік шараларды іске асы­руға 0,7 млрд теңге бөлінетін бо­лады. 

Осындай түзетулер енгізілуі тиіс деп танылған заң жобасы Парламент Мәжілісіне жіберілді. Содан кейін сөз алған Премьер-Министр Бақытжан Сағынтаев де­пу­таттарға заң жобасын қолда­ғандары үшін алғысын білдірді.

«Бүгін өздеріңіз талқылаған бюджет жобасы еліміз эконо­ми­касының одан әрі дамуына және Елбасы тапсырмаларын толық орындауға мүмкіндік береді. Ал бюджетті талқылау кезінде сенаторлар көтерген мәселелердің бәрі де Үкіметте оң шешімін табады», деп сендірді Б.Сағынтаев.
Күн тәртібіне шығарылған үшінші мәселе бюджет заңнамасын қалыптастыру мәселелері бо­йынша болды. Ұлттық экономи­ка министрі Т.Сүлейменов таныс­тырған заң жобасы бірқатар өті­ніштерді келісу мен бюджет үдерістерін әкімшілендірудің жекелеген кезеңдерін алып тастауға қатысты түзетулерді көздейді. Атап айтқанда, мемлекет-жекеменшік әріптестігі жобаларын жоспарлау рәсімдерін оңай­лату мақсатында келісу үдерісін 5 кезеңнен 3 кезеңге дейін қысқарту ұсынылып отыр.

Жиын соңында сенатор С.Жақ­сыбеков бюджеттік заңнаманы одан әрі жетілдіру бойынша жұ­мыс тобын құру қажеттілігі тура­лы, сенатор Ж.Нұрғалиев ауыл ша­­руашылығы кешенін субсидия­лау жүйесіндегі түйткілді мәсе­лелер жөнінде және сенатор Г.Ким жол қауіпсіздігіне қатысты де­пу­таттық сауалдарын жария етті.

Нұрлыбек ДОСЫБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

22.09.2018

Сенаторлар сенбілікке шықты

22.09.2018

Б.Бекназаров Әзербайжан Парламентінің 100-жылдығына арналған шараға қатысты

22.09.2018

Мұнайдың әлемдік бағасы өсті

22.09.2018

Лондонда қазақстандық өнер көрмесі ашылды

22.09.2018

Түркия «Қазақстан» журналын шығарды

22.09.2018

Ақтөбеде «Анаға тағзым» орталығы ашылды

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу