Мұнай және баға

Мұнай – байлық, мұнай – саясат, мұнай – билік. Қалай болғанда да, әзірге жаһандық экономика ертеңін мұнайсыз елестету мүмкін емес. ХХ ғасырда дәуірлеген мұнай беделі ХХІ ғасырда да шарықтай көтерілмесе төмендейтін түрі жоқ. Бүгінге дейін мәлім болып отырған жаңғырмалы энергия көздерінің таяу болашақта мұнайға балама болып жарытпайтынын білікті сарапшылар ашық айтуда.

Егемен Қазақстан
20.11.2017 303
2

Мәселен, қазіргі кезеңде жаһандық электр энергиясына деген сұраныстың 86,8 пайызы мұнай, көмір, табиғи газ және уран шикізаты арқылы қамтамасыз етіледі. Сарапшылардың нақты дерек­тері бойынша, 2018 жылы әлемдегі мұнай­ға деген сұраныс тәулігіне 100 миллион баррельге жететін көрінеді. Ал осыдан тура он жыл ғана бұрын, планетамыздағы тәуліктік мұнай тұтыну көрсеткіші 90 миллион баррельге жетіп тоқтайды, одан әрі мұнайға деген сұраныс күрт төмендейді деген болжам үстемдік құр­ған болатын. Ендеше адамзаттың таяу бола­шақта мұнайға деген тәуелділіктен құтыла алмайтындығы айнадай ақиқатқа айналды. Олай болса, тәуелсіз Қазақстан үшін бүгінгі даму үрдісінде, болашақ гүлдену дәуірінде еліміздің аумағындағы игерілетін және әлі де зерттелетін мұнай қорының өмірлік өлшеусіз мәні бар.

Соңғы кезеңде тұрақтанған және биылғы жылдың соңғы айларында біршама көтеріле бастаған жаһандық мұнай бағасы еліміз экономикасының тамырларына қан жүгіртіп, биылғы 10 айдың қорытындысы бойынша ішкі жалпы өнімнің 4 пайызға дейін өсуіне мүмкіндік берді. Сондықтан дәл қазіргі кезеңде біздің еліміз үшін әлем­дік нарықтағы мұнай бағасының стра­тегиялық тағдыршешті маңызы зор. ОПЕК-тің бұрынғы бас хатшысы Рене Ортистің айтуынша, енді ОПЕК+ келі­сі­міне кіретін елдердің мұнай өндіру көле­мін қысқарту шараларын қол­дан­бауына да болады. Өйткені 2015 жылдан бері алғаш рет жаһандық мұнай рыногындағы шикі мұнайға деген сұра­ныс пен оны өндіру көлемінің балансы ретке келді. Мұнай бағасының өсуіне Еуропалық одақ елдері мен Азия елдері экономикасының көтерілуі ерекше ықпал етуде. Болжам бойынша, таяу болашақта бұл елдердің экономикасындағы даму үрдісі артпаса, төмендемейтін көрінеді.

Соңғы аптада әлемдік нарықтағы мұнайдың бір баррелінің бағасы психоло­гиялық 60 АҚШ долларынан асып жығыл­ды. Бүгінгі күні мұнай рыногын­дағы Brent маркалы мұнайдың баррелі 62 доллардан бағаланса, WTI маркалы мұнайдың бір баррелі 55,38 доллардан бағалануда. Сарапшылардың бір ауызды пікірі бойынша, 2018 жылы әлемдік рыноктағы мұнай бағасының бір баррелі 55-70 доллар көлемінде болады. Тіпті кейбір дуа­лы ауыз сарапшылар мұнай бағасы үсті­міздегі жылдың соңында 70 доллар межені алып, жаңа жылда өсу үрдісін одан әрі жалғастырады деген пікірді алға тартуда.

Өткен жылы ғана қара алтынның бағасы 40 долларға дейін құлдырап, мұнай шикізатын экспорттаушы елдер бюджетінің бүйірі бүрісіп шыға келген еді. Әлемдік рынокта мұнай бағасының күрт төмендегеніне қарап, еліміз жыл басында экономикамызды дамытудың базалық мүмкіндігін мұнай бағасының жылдық көрсеткішінің бір баррельге 45 доллардан айналатын бағамын алған болатын. Ал биылғы жылдың өткен айларында әлемдік рыноктағы мұнай бағасы 50 доллардан төмендеген жоқ. Соңғы апталарда 60 доллар межесіндегі асуларды да алып отыр. Жылдың аяғында мұнай бағасы 70 доллардан айналатын болса, бюджетке түсетін табыс одан әрі еселенетін болады. Сондықтан «жыртық үйдің құдайы бар» демекші, елдің ырысына келген бұл таза табыс­ты қарапайым халықтың игілігі үшін пайдалануға толық мүмкіндік туып тұр. Олай болса, ел Үкіметі мен халық сенімін арқалаған Парламент бюджеттік сала еңбеккерлерінің жалақыларын, зейнеткерлердің зейнетақыларын, аз қамтамасыз етілген отандастарымыздың жәрдемақыларын өсіруге бағытталған шараларды ойластырады деген үміттеміз.

Жақында жаһандық рыноктағы ең беделді сарапшы ұйым саналатын Халықаралық энергетикалық агенттік (ХЭА) әлемдік рыноктағы мұнай бағасы туралы өзінің бұрын жарияланған болжамын жаңартты. ХЭА 2025 жылға арналған мұнай бағасы туралы болжамын 18 пайызға төмендетіп, сол жылы жаһандық рыноктағы мұнайдың бір баррелінің бағасы 83 АҚШ долларына тең болады деген болжамын жарыққа шығарып отыр. Сонымен бірге ХЭА 2040 жылға арналған мұнай бағасы туралы болжамын 11 пайызға төмендетіп, сол жылдарға таман мұнай баррелінің бағасы 111 АҚШ доллары көлемінде болатындығын айтады. Міне, жаһандық ең беделді сарапшы ұйымның болжамынан көрініп отырғанындай, таяу болашақта мұнай бағасы қымбаттамаса, арзандамайтын көрінеді. Бұл экономикасы шикізат экспортына тәуелді дамушы елдер үшін, оның ішінде экономикасын индустрияландыру бағытына бұрған біздің еліміз үшін де «аспаннан сұрағанын жерден бергендей» жағымды жаңалық. Халық игілігі үшін қасиетті қазақ жерінің қойнауына толған қара алтынның бағасы баянды болсын!

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу