X Mедиа-құрыл­тай: Цифрлы технологиялар жетегіндегі журналистика

Қалай десек те соңғы жылдары медиа-нарықта үлкен өзгерістер жүріп жатқанын мойындауға тиістіміз. БАҚ-тың парқы да, нарқы да өзгерді. Әлмисақтан журналистика міндеті саналған ақпарат тарату қызметінің шаужайына блогерлер жармасты. Мультимедиалық технологиялар телевизия көрермендерінің толайым бір буынын өзіне қаратып отыр. Жарнама берушілер дәстүрлі БАҚ-тан гөрі сайттарға, әлеуметтік желілерге бет бұра бастады. Медиа-нарықтағы бұл жағдай қанша уақытқа дейін жалғаспақ? Оқырман мен көрермен кәсіпқой журналистиканың сөзіне сенетін кезеңдер енді орала ма?

Егемен Қазақстан
20.11.2017 477
2

Отандық БАҚ нарығын дамыту мә­селелеріне арналған X Mедиа-құрыл­тай­да бұл сауалдардың бәрі қамтылды. Ақпарат ай­дынын алаңдатқан ахуалдар осымен онын­шы рет оның өзгермейтін ұйым­дас­тырушысы – Қазақстан Баспасөз клубы өт­кізген құрылтайда бүкпесіз талқыланды. Биылғы басты тақырып «Медиа-нарық: жүйелі өзгерістер мен жаңа көзқарастар белесі» болды.

Бірден айта кету керек, мерейтойлық Ме­диа-құрылтайға Ақпарат және комму­никациялар министрі Дәурен Абаев қа­тысып, журналистердің көкейіндегі ең күрделі сауалдарға жауап берді. Әріп­тес­те­рі­міз министрмен барлық сұрақтарды өт­кір де ашық талқылады. Ал жоспар бой­ынша құрылтайға жиналғандар министрмен тікелей желіде тілдесуі керек еді.

Д.Абаевқа әріптестер тарапы­нан журналистік сауалдарға мәлімет ұсы­нудағы мемлекеттік органдардың жауап­кер­шілігі мен бұл іске жүрдім-бардым қа­­рау­ына қатысты сұрақтар көп қойылды. Ми­нистр тиісті мекемелер ақпарат пен тү­сініктемелер кезінде ұсынбаған жағ­дай­да бұл жауапкершілік сұрау келіп түскен мемлекеттік органның мойнында болады деді. Егер жауап белгіленген мерзім ішінде берілмесе, сотқа жүгінгені жөн. Сондай-ақ министр ақпаратты ұсыну мерзімі қысқарып келе жатқанын және кейде жауап ұсыну барысындағы кідіріс нақты себептерге байланысты туындауы мүмкін екенін жеткізді. 

Д.Абаев Медиа-құрылтай сынды іс-шаралардың арқасында еліміздің медиа саласында нақты өзгерістер орын алып жат­қанын атап өтті. «Өткен жылы маған мем­лекеттік телеарналардағы жарнамаға қатысты көптеген сауалдар жолданған бо­латын. 2018 жылдың 1 қаңтарынан бас­­тап «Хабар» телеарнасы жарнамадан то­­лығымен бас тартайын деп отырғанын қуа­­нышпен хабарлаймын. Бұл өзінше бір сынақ болады. Жыл бойы не болатынын көрейік. Нәтижесіне қарап, келесі жыл­дың соңында осы бастаманы бас­қа да мемлекеттік бұқаралық ақпарат құ­рал­­дарына ендіру мәселесі шешіледі», де­ді министр.

Алғашқы панельдік отырыс медиа-нарықтағы жүйелі өзгерістердің елдің жал­пы экономикалық және саяси жүйесіне ықпалына арналды. 
«Қазақстан сөз бостандығы және ин­тер­нет бостандығы рейтингі бойынша төменгі орында тұр. Егер Польша мен қазақстандық БАҚ-тың сипатын салыстырсақ, отандық басылымдарда польшалық БАҚ-қа қарағанда сын көбірек. Сондықтан көптеген халықаралық рейтингті қайта қарастыру керек болуы мүмкін», дейді «Нархоз» университетінің ректоры Кшиштоф Рыбиньски. 

Спикерлердің көбі Қазақстандағы медиа өз жұмысын лайықты деңгейде ат­қармай отыр, елдегі саяси және қар­жы­лық жағдайға тәуелділігі жоғары десе, Арманжан Байтасовтың пікірінше, мем­л­екеттік тапсырыс, жемқорлық, сот жүйе­сіндегі әділеттің жоқтығы секілді үш фак­тор БАҚ-тың өсуі мен оның ықпалын тежеп отыр.

«Талап» қолданбалы зерттеулер орта­лы­ғының директоры Рахым Ошақбаев бұ­­ған қарсы ойды ортаға салды. Оның айтуын­ша, медиа нарығы қарқынды өсіп келеді және бұл салада талантты әрі бел­сенді қатысушылар көп. 

«Цифрландыруға көшу және ашықтық қазақстандық медиа үшін оңай шешіле салатын мәселе емес. Мемлекеттік тапсырыс та қазір интернетке бет бұрып отыр, нә­тижесінде біздің БАҚ жалқауланып, бәсекеге қабілеттілігі төмендеуде, оңай бас­қарылатын құралға айналып келеді. Сы­ни тұрғыдан ойлауды дамыту тек қазақ­стандық журналистер үшін ғана емес, сонымен бірге бүкіл қоғам үшін үлкен маңызға ие», дейді Құқықтық медиа орталығының директоры Диана Окремова.

Медиа стандарттар институтының өкілі Кәмила Жүсіпова «Болашақ – жаңа медианың еншісінде. 2020 жылға қарай әлеуметтік желілердегі бейнетрансляция бүкіл контенттің 90 пайызын құрайтын болады», деді. 

Құрылтайдың бір сессиясы Медиа индустрияның білім беру элементтері мен журналист кадрларды дайындау мәселесіне арналды. 

Мәселен, Ratel.kz редакторы Марат Әсіпов «Соңғы жылдарда журналист бо­ламын деп келген кадрдан арнайы дип­лом сұрамаппын. Бізге тәжірибе жүзінд­егі жур­налистер қажет. Маған жаза алатын қаржылық, инженерлік білімі бар маман­дар ұнайды. Ең бастысы олар ақпарат, қозғай алатын мәселе тап­са болды. Қазір кез келген редак­ция­ға салықтық заңнамаларды бі­летін, эко­но­миканың ұңғыл-шұңғылын тү­сі­нетін адам керек» десе, оған қарсы пі­кір айтқан әріп­тесі де табылды.

«Forbes Kazakhstan» бас редакторы Асқар Әукенов керісінше, редакция табалдырығын аттаған жас тілші, кәнігі журналиспен жетектесіп жүріп, алған сұхбаттарын «расшифровка» жасау­ға болысып, сұрақтар қатары қалай қойы­ла­ты­нын үйреніп, қосымша ма­териалдар табуға көмектесе жүріп, журналистикаға машықтануы тиіс деп ойлайды.

Ал сонау АҚШ-тан келген NBS National News, CBS National News репор­тері Барбара Рейтлцтің шеберлік саба­ғын­да жаңалықтарды қалай табысты ету, кіріс түсіретін жаңалық кон­тентін құру мен БАҚ-тың жаңалық шығару, тарату стратегиялары сөз болды.

Сол сияқты Солфорд университетінің (Ұлыбритания) профессоры Марек Бе­керманның шеберлік сабағында де­рек­­тердің рас-өтірігін тексеру, жаңа муль­­ти­медиалық технологиялар заманында жал­ған жаңалықтардың қайта жандану се­бептері мен редакторлық бақы­лау­ды күшейту нақты материалдармен тал­қы­ланды.

Құрылтайды қорытындылаған Қазақстан Баспасөз клубы президенті Әсел Қарауылова «10 жыл уақыт ішінде Медиа құрылтай отандық БАҚ нарығын дамытумен байланысты жүйелі мәселелерді талқылауға арналған тұрақты алаң ретінде Қазақстан медиа нарығындағы айтулы оқиғаға айналды. Біз жыл сайын көкейкесті әрі сапалы контентті, жергілікті және халықаралық сарапшылардың сараптамасын, өзекті шеберлік сабақтарын ұсынып, мамандарға өзара байланыс орнатуға мүмкіндік жасаймыз», деді.

Айнаш ЕСАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.09.2018

СДУ әлемге танылған бүркітші Айшолпанға білім грантын ұсынды

26.09.2018

Мырзашөлде «Ақ керуен-2018» салтанатты іс-шарасы өтті

26.09.2018

Мемлекеттік қызметшінің жалақысы жаңаша төленеді

26.09.2018

Ақтөбелік аграршылар 500 мың тоннадан астам бидай жинауды жоспарлап отыр

26.09.2018

Бақыт Сұлтанов 7 жасар баланы құтқарған астаналықты марапаттады

26.09.2018

Бала құқықтары жөніндегі уәкіл С.Айтпаева тұрғындарды қабылдады

26.09.2018

Michael Kors Versace сән үйін сатып алады

26.09.2018

Ақтөбе облысында тұрақтандыру қорын құруға 309 млн теңге бөлінді

26.09.2018

Мұхамеджан Тынышбаев пен Тұрар Рысқұловтың ескерткіші ашылды

26.09.2018

Атырау облысының әкімі халықтан түскен шағымдарға уақтылы жауап беруді тапсырды

26.09.2018

Бүгін WSB-ның финалы өтеді

26.09.2018

Аса ауыр салмақтағы дзюдошыларымыз жеңілді

26.09.2018

Astana Media Week: Қазақстан телеарналары шетелдік экрандарда

26.09.2018

Қазақстанның тумасы суперчемпион атағы үшін айқасады

26.09.2018

Бокстан қыздар арасындағы әлем чемпионаты Үндістанда өтетін болды

26.09.2018

«Астана Опера» сахнасында «Астана – Әлем дауысы» халықаралық фестивалі ашылады

26.09.2018

Қостанайда төртінші Цифрлы ХҚО ашылды

26.09.2018

Семей ядролық сынақ полигонының жағдайы ғылыми басқосуда талқыланды

26.09.2018

Конуэй қалашығы су астында қалып отыр

26.09.2018

Қазақстанда неміс технологияларын қолдануды жоспарлап отыр

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

Jańa mamandyq jaıy

«Erinbe. Eńbek et, mal tap» degen sózdi Abaıdan keıin ata-analarymyz jıi aıtatyn. Alaıda áleýmettanýshylar eńbek etý men tabysty bolýdyń mazmuny men shynaıylyǵy ózgerdi degendi alǵa tartady. Al eńbektiń formýlasy jumys isteý, kásip ashyp, tabys tabý ekeni belgili. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу