Еңбек нарығын өзгерістер күтеді

Қазіргі күні әлем елдерінің қай-қайсысы болсын білім саласының бо­лашағына өте бір алаң көңілмен қарап отыр. Өйткені соңғы жылдары бүкіл әлемде, әсіресе жаңа технологиялармен қаруланған Батыстағы елдерде білім саласына қойылатын талаптар күрт өзгерген. 

Егемен Қазақстан
28.11.2017 147
2

Бұл талаптарды қойып отырған сол елдердің үкіметтері де емес, білім саласының білікті мамандары да емес, жылдан-жылға жылдам өзгеріске түсіп келе жатқан өмірдің өзі болып шықты.

Мәселен соңғы 10-15 жылдың ішінде Батыс елдерінің еңбек нарығында өндірістік жұмыстардың үлкен бөлігін машиналар мен автоматтар, роботтар атқаруға кірісті. Бұл технологиялық жа­­ңалықтар енді өнеркәсіптік өндіріс орын­дарын былай қойып, бұрын тек қана адамдардың еншісінде болып келген көптеген қызмет көрсету салаларына екпіндей еніп, үйдегі тұрмысқа дейін араласа бастады. Оның жарқын мысалы – үйдегі тұрмыстық техникалар.

Сарапшылардың пікірінше, еңбек нарығындағы осынау тосын өзгеріс-терге байланысты алдағы уақыттары мүлдем жаңа мамандық пен кәсіп түр­лері өмірге келуі мүмкін. Бірақ олар­­дың қалай аталатындығын, сол кез­дері адамдардың қандай қызметпен шұғылданатындығын әзірге білікті мамандардың өздері де анық біле бер­мейді. Тек мұндағы бір анықталған мә­селе – еңбек нарығындағы тұрақсыз­дық­тың жиі орын алатындығы. Осыған орай көптеген сарапшылар алдағы өмірімізде адамдар бір ғана дипломмен алысқа бара алмайтындығын айтып отыр. Өйткені ендігі кезекте жұмыс ауыстыру жағдайы жиі кездеседі. Тіпті бұл үдеріс қазірдің өзінде басталып кетті деп айтуға болады.

Мәселен соңғы зерттеулер бойын­ша АҚШ-та бір адам өз өмірінде орта есеппен 7-8 рет, Еуропаның дамыған елдерінде 4-5 рет, Жапонияда 3 рет жұмыс орнын өзгертетін көрінеді. Фин­ля­н­дияда өндірісте еңбек ететіндердің үштен бірі мамандығын ауыстырып үлгірген немесе басқа жұмысқа ауысқан.

Ал біздің елдегі жағдай қалай? Бұл жөнінде нақты бір деректерді кездестіре алмасақ та, еңбек нарығындағы өзгеріс­терден Қазақстан да құр алақан емес деп, кесіп айтуға болады. Айналаңызға қараңыз. Кезіндегі кеңшарлардың бас­ты тірегі болған зоотехниктер мен мал дәрігерлері, агрономдар, инженерлер, жүргізушілер мен механизаторлар қалаға көшіп келіп, такси айдап жүр немесе басқа бір кәсіппен шұғылдануда. Олардың арасында өз бизнесін ашып, өз қолы өз аузына жетіп, шалқып өмір сүріп жатқандары да аз емес.

Сөйтіп өмір бойы бір ғана кәсіппен шұғылданушылар қатары бізде де сирей түскен. Қазір жақсы жұмыс істеп, отбасын асырап жүрген жастардың өмірбаянына үңілсеңіз, олардың қолында 2-3 дипломның жүргендігін байқайсыз. Бұл өзгеріс үстіндегі еңбек нарығының адамдарға қойып отырған негізгі талабы – өмір бойы іздену, өзін өзі жетілдіру, бәсекелестікке төтеп бере отырып өмір сүру дағдысы бізге де жеткендігін көрсетеді.

Осындай еңбек нарығындағы өз­геріс­терге бізде де дайындық жұмыс­та­ры жүргізілу үстінде.

Биылғы жылдан бастап елімізде «Баршаға арналған тегін кәсіптік-тех­никалық білім» жобасы енгізіледі. 2021 жылға дейінгі уақытты қамтитын бұл жоба бойынша 350 мыңға жуық адам тегін кәсіптік білім алып шығуға тиіс. Оларға білім беру мақсатында 807 колледж жұмыс істесе, оның 462-­сі – мемлекеттік. Сондай-ақ бұл кә­сіп­­тік білім беру ошақтарының 20 па­йызы ауылдық жерде орналасқан. 43 112 инженер-педагог қызметкер жұ­мыс іс­тейді. Кадрлар даярлау 183 ма­мандық және 465 біліктілік бойынша жүзеге асырылады. Индустриялық-инновациялық дамудың басым жобаларын іске асыру үшін 10 базалық колледж айқындалған. Мұның сыртында жаңа кәсіптерді игер­гісі келетін адамдар қысқа мерзімді курс­тарға да тартылады. Кәсіптік білім беру арқылы бір адамның бірнеше мамандықты игеруіне жол ашылады.

Оқу мерзімі 1 айдан бастап 3 жыл мерзімге дейінгі уақытты қамтиды. Жо­ба жүзеге асқан жағдайда қазіргі ең­бек нарығында мамандықсыз жұмыс істеп жатқандар саны 20 пайызға дейін азайып, жұмыссыздық деңгейі 4,8 пайызға дейін төмендейді.

Әрине, бұлардың барлығы әлі болатын өзгерістердің басы ғана. Аяғы қай­да апарып соғатындығын уақыт ай­қындайды. Мәселен қазіргі қаптаған жо­ғары оқу орындарының көбі күні ер­тең жойылып кетуі немесе өздерінің мәр­тебелері мен білім беру бағыттарын өз­гертуі де ғажап емес.

Бәрін де еңбек нарығының сұранысы айқындайтын сәт келе жатыр.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу