Оқымауға себеп жоқ...

«Әуелі сөз болған...»

Одан кейінгі сөз: «Оқы, оқы оқы...»

Жоқ, жазып отырғанымыздың дінге, уағызға, жалпы ақида ауылына қатысы аз. Мұндағы мұратымыз әуелгіден бері айтылған ниет, тілек, бұйрық, нұсқау, ақыл, кеңес... жалпы ақпаратты көзбен көріп, оқуға лайықталған әріптер жиынтығынан тұратын КІТАП туралы сөз ету ғана...

Осы ғасыр басында «Қағанатты кітап құлатты» деген әйгілі мақаласын жазған марқұм, эрудит Әмірхан Балқыбектің қызық пайымы бар: ацтектердің шектен тыс кітап оқуы мен кітапта жазылғанға риясыз сенуі тұтас халықтың, тіпті өркениеттің түбіне жетті дейді ақын. Ацтектердің қандай кітап оқығаны, кітапта не жазылғаны қызықтырса ақынның шығармашылығымен танысып, мақа­ласын тауып, оқу еш қиындық тудырмайды деп ойлаймыз.

Әрі оқымауға себеп жоқ!

Енді өзіміздің айтпақ ойымызға оралайық. Аңыздағы ацтектердің әфсанасына қарсы аргумент ретін­де емес, ағартушылық тұрғысы­нан алғанда біз «Адамзатты кітап құтқарады!» деген ұстанымда болуымыз керек, әрине. Марқұм аға-досымыз Әмірхан да әдебиет туралы әдемі әңгімесінің түйінін кітап оқуға үндеумен аяқтайтын. Негізі, кітап оқу – (жалпылама түсінікте мұны ақпарат алу деп түсінген абзал, бұл туралы ең соңынан бір емеурін таныта кетерміз...) ізгіліктің белгісі екені анық.

Бірақ біз осы жолдарды жазып отырғанда бір салмақты сауалдың жауабын таба алмайтынымызды біліп, қынжылып қалдық. Көңілге кірбің түсіргені мына бір дерек: Қазақстанда қолына кітап алмайтын адамдардың үлесі 43 пайызға жетіп қапты... Нақты ақпарат көзі Алматыдағы Ұлттық кітапхана жүргізген әлеуметтік сауалнамадан шығып отыр. Сәл ескірген шығар, бірақ 2-3 жылдың жүзінде оқуға құштарлар легі көбейіп кетті дегенге сенбессіз енді. Жеке басымыз керісінше, оқырман азайып барады дегенге көбірек наныңқырайды...

Иә, оқымауға себеп жоқ!

«Кітап оқылмайды! Оқырман азайды!» деп үкім шығаруға ерте. Оқырман бар. Кітап оқылады. Сіз сұрақты басқаша қойыңыз: «Кімнің кітабы оқылады, оқырман талғамы қандай?» деп. Әйтпесе, нанымызды адалынан тауып жеп отырған тұтас салаға күйе жаққан боласыз. Мысалы, біздің тұрақты тіркеуде тұратын 18 мыңнан аса оқырманымыз бар. Оларды белінен бір сызып, кітап оқымайтындар көп деген әділетті бола қояр ма екен?» дейді біздің ойымызға қарсы уәж айтқан Алматы қаласы орталықтандырылған кітапхана жүйесінің Жамбыл атындағы жасөспірімдер кітапханасының меңгерушісі Ғазиза Құдайберген. Тағы бір дерек: «Алматыдағы Ұлттық кітапханаға келетіндер саны жылына екі миллион оқырманнан асады.

Олардың ішінде «виртуальды оқырман» миллионға жуық. Келушілердің 12,5 пайызы – ғалымдар, 5,5 пайызы – қызметкерлер, 77 пайызы – студенттер, ал 5 пайызын басқа санаттағылар құрайды...». Бәлкім, біз осы санақтағы 5 пайыздың үлесінің аздығына қарап уайым жейтін шығармыз. Болмаса, ғалымның дерек іздеп, студенттің таным іздеп кітапхана жағалауына қуанып отыра беру де күлкілі...

Сонда кітапты кім оқиды өзі? Біздіңше, кітапты тәрбиелі адам ғана оқитын сияқты. Рас, мына заманда білім­сіз адам жоқ. Бірақ білімді болу дегеніңіз тәрбиелі екендігіңіздің өлше­мі емес қой. Нақтылағанда, кітап оқыр­манды тәрбиелейді. Оқыса, әрине...

Демек, оқымауға себеп жоқ!

Біздің буынның балалық шағы Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» кітабымен өтті. Тәрбие құралы да сол болды. «Түбі адам бола­тыны­мызға» сенімді едік. Біз, тіпті «Мың бір түнді» тығылып оқысақ та, тәрбиелік мәнін ұғыппыз.  Және кітап оқуға барлық мүмкіндік бар қазір. Түптелген қағазды қомсынсаңыз, смартфонға толығымен жүктеп алып, саусақпен түртсеңіз же­тіп жатыр. Демек, оқымауға себеп жоқ!

P.S. Жалпылама түсінікте кітап оқу дегеніміз – ақпарат алу ғана! Ал ақпаратты сенімді дерек көзінен алғаныңыз оңды. Таңдаусыз, талғаусыз ақпараттың зияны тұтас өркениеттің түбіне жеткені жайлы жоғарыда айттық. Кітап, ең болмаса «Егемен Қазақстанды» оқыңыз. Баспасөзге жазылу науқаны аяқталуға жақын қалды...

...Бәрібір, оқымауға себеп жоқ!

 

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.12.2017

«Ауған соғысындағы атыраулық жауынгерлер шежіресі» атты кітап жарық көрді

12.12.2017

Солтүстік Қазақстанда жастар форумы өтті

12.12.2017

Головкин P4P рейтингінде көш бастады

12.12.2017

Жамбылда жазасын өтеп шыққандарға кеңес берілді

12.12.2017

Ақтауда әскерилер арасында «Үлгілі үй» байқауы өтті

12.12.2017

Үнді шайының иісі

12.12.2017

«Барыс» Құрлықтық хоккей лигасында «Трактор» және ЦСКА-дан ұтылды

12.12.2017

Сауд Арабиясында кинотеатрлар 35 жылдан кейін қайта ашылатын болды

12.12.2017

Астана процесі: Кезекті келіссөздердің күні белгіленді

12.12.2017

16 желтоқсан күні Астанада қоғамдық көлікпен жүру тегін болады

12.12.2017

«Қансонар» халықаралық турнирге айналды

12.12.2017

Семейде 120 аула жөнделеді

12.12.2017

Батырлар туралы баяндайды

12.12.2017

Жердегі жұлдыздар

12.12.2017

Атырауда «Ұлы Дала мұрагерлері» атты оқушылардың шығармашылық есебі өтті

12.12.2017

Өскеменде режиссердің ескерткіш мүйісі ашылды

12.12.2017

Шынболат шындығының шырағдандары

12.12.2017

Мажарлық түркітанушы ғалым: Қазақтануға құштарлығымды оятқан Қоңыр ағам еді

12.12.2017

Атажұртқа жол салған құжат

12.12.2017

Үйінің орнын сипап қалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Билер соты

Ұлы Дала өркениеті тарихында Билер сотының құқықтық, саяси-әлеуметтік, тарихи-мәдени, рухани-дүниетанымдық, ұлттық-халықтық, философиялық құн­дылықтары айрықша. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатынан арылу арман ба?

Несін жасырайық, қазір респуб­ли­калық тас жолдар бойында, қалалар­да ірі жол-көлік апаттары белең алып барады. Кіші де, үлкен де темір көлік құрсауында опат болып жатыр. Әрине, сарапшылар жол жүрісі кезінде кездесетін мұндай жол апаттарының себептерін жою мүм­кін емес дейді. 

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

«Отты нүктелер». Опат болған журналистер

Аумалы-төкпелі мына заманда бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері – журналистердің қызметтерін атқаруы барысында қапыда қаза табуы жиілеп кетті. Тіпті алаңдатарлық жағдайға жетті. Халықаралық журналистер федерациясының мәліметтері бойынша, 1990 жылдан бері 2350-ден астам журналист өздерінің міндетін орындау кезінде қаза тауыпты.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Елес пен белес

«Аш бала тоқ баламен ойнамайды» деген аксиомаға айналған қағида бар. Бүгінде еліміздің экономикасы еңсе тіктеп, халықтың әл-ауқаты жақсарса, басқа елдер Қазақстанды терезесі тең әріптес санауға көшсе, оған жеріміздің астындағы мол қазба байлық­тың, сол байлықты кәдеге жарата алғанымыздың зор ықпалы тигені анық. 

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астана мен Алматы арасында «222»-нің азабы бар

Көлігінің доңғалағы тақтайдай асфальт жолға түскенде көңілінің дом­бырасы күй ойнап қоя беретін жүр­гізушінің жайын кім ұғар, шіркін?! Бұл жұмыр басты пендеңіз жыл­дамдыққа неге сонша құмар болды екен?! Ат жалын ұстап желмен жа­рыс­қан ата-бабадан жұққан, қанға сің­ген қасиет-ау, пай-пай... 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу