Оқымауға себеп жоқ...

«Әуелі сөз болған...»

Одан кейінгі сөз: «Оқы, оқы оқы...»

Жоқ, жазып отырғанымыздың дінге, уағызға, жалпы ақида ауылына қатысы аз. Мұндағы мұратымыз әуелгіден бері айтылған ниет, тілек, бұйрық, нұсқау, ақыл, кеңес... жалпы ақпаратты көзбен көріп, оқуға лайықталған әріптер жиынтығынан тұратын КІТАП туралы сөз ету ғана...

Осы ғасыр басында «Қағанатты кітап құлатты» деген әйгілі мақаласын жазған марқұм, эрудит Әмірхан Балқыбектің қызық пайымы бар: ацтектердің шектен тыс кітап оқуы мен кітапта жазылғанға риясыз сенуі тұтас халықтың, тіпті өркениеттің түбіне жетті дейді ақын. Ацтектердің қандай кітап оқығаны, кітапта не жазылғаны қызықтырса ақынның шығармашылығымен танысып, мақа­ласын тауып, оқу еш қиындық тудырмайды деп ойлаймыз.

Әрі оқымауға себеп жоқ!

Енді өзіміздің айтпақ ойымызға оралайық. Аңыздағы ацтектердің әфсанасына қарсы аргумент ретін­де емес, ағартушылық тұрғысы­нан алғанда біз «Адамзатты кітап құтқарады!» деген ұстанымда болуымыз керек, әрине. Марқұм аға-досымыз Әмірхан да әдебиет туралы әдемі әңгімесінің түйінін кітап оқуға үндеумен аяқтайтын. Негізі, кітап оқу – (жалпылама түсінікте мұны ақпарат алу деп түсінген абзал, бұл туралы ең соңынан бір емеурін таныта кетерміз...) ізгіліктің белгісі екені анық.

Бірақ біз осы жолдарды жазып отырғанда бір салмақты сауалдың жауабын таба алмайтынымызды біліп, қынжылып қалдық. Көңілге кірбің түсіргені мына бір дерек: Қазақстанда қолына кітап алмайтын адамдардың үлесі 43 пайызға жетіп қапты... Нақты ақпарат көзі Алматыдағы Ұлттық кітапхана жүргізген әлеуметтік сауалнамадан шығып отыр. Сәл ескірген шығар, бірақ 2-3 жылдың жүзінде оқуға құштарлар легі көбейіп кетті дегенге сенбессіз енді. Жеке басымыз керісінше, оқырман азайып барады дегенге көбірек наныңқырайды...

Иә, оқымауға себеп жоқ!

«Кітап оқылмайды! Оқырман азайды!» деп үкім шығаруға ерте. Оқырман бар. Кітап оқылады. Сіз сұрақты басқаша қойыңыз: «Кімнің кітабы оқылады, оқырман талғамы қандай?» деп. Әйтпесе, нанымызды адалынан тауып жеп отырған тұтас салаға күйе жаққан боласыз. Мысалы, біздің тұрақты тіркеуде тұратын 18 мыңнан аса оқырманымыз бар. Оларды белінен бір сызып, кітап оқымайтындар көп деген әділетті бола қояр ма екен?» дейді біздің ойымызға қарсы уәж айтқан Алматы қаласы орталықтандырылған кітапхана жүйесінің Жамбыл атындағы жасөспірімдер кітапханасының меңгерушісі Ғазиза Құдайберген. Тағы бір дерек: «Алматыдағы Ұлттық кітапханаға келетіндер саны жылына екі миллион оқырманнан асады.

Олардың ішінде «виртуальды оқырман» миллионға жуық. Келушілердің 12,5 пайызы – ғалымдар, 5,5 пайызы – қызметкерлер, 77 пайызы – студенттер, ал 5 пайызын басқа санаттағылар құрайды...». Бәлкім, біз осы санақтағы 5 пайыздың үлесінің аздығына қарап уайым жейтін шығармыз. Болмаса, ғалымның дерек іздеп, студенттің таным іздеп кітапхана жағалауына қуанып отыра беру де күлкілі...

Сонда кітапты кім оқиды өзі? Біздіңше, кітапты тәрбиелі адам ғана оқитын сияқты. Рас, мына заманда білім­сіз адам жоқ. Бірақ білімді болу дегеніңіз тәрбиелі екендігіңіздің өлше­мі емес қой. Нақтылағанда, кітап оқыр­манды тәрбиелейді. Оқыса, әрине...

Демек, оқымауға себеп жоқ!

Біздің буынның балалық шағы Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» кітабымен өтті. Тәрбие құралы да сол болды. «Түбі адам бола­тыны­мызға» сенімді едік. Біз, тіпті «Мың бір түнді» тығылып оқысақ та, тәрбиелік мәнін ұғыппыз.  Және кітап оқуға барлық мүмкіндік бар қазір. Түптелген қағазды қомсынсаңыз, смартфонға толығымен жүктеп алып, саусақпен түртсеңіз же­тіп жатыр. Демек, оқымауға себеп жоқ!

P.S. Жалпылама түсінікте кітап оқу дегеніміз – ақпарат алу ғана! Ал ақпаратты сенімді дерек көзінен алғаныңыз оңды. Таңдаусыз, талғаусыз ақпараттың зияны тұтас өркениеттің түбіне жеткені жайлы жоғарыда айттық. Кітап, ең болмаса «Егемен Қазақстанды» оқыңыз. Баспасөзге жазылу науқаны аяқталуға жақын қалды...

...Бәрібір, оқымауға себеп жоқ!

 

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.02.2018

Астанада ашылатын төртінші ауданға Байқоңыр атауын беру мақұлданды

25.02.2018

Павлодар облысында жергілікті ЖОО үшін 200  грант  бөлінді

25.02.2018

Алакөл жағасын абаттандыру жұмыстары биыл да жалғасады

25.02.2018

Берлин-2018 кинофестивалінің жеңімпаздары анықталды

25.02.2018

Олимпиада-2018: Ресей құрамасы тұңғыш рет хоккейден алтын алды

25.02.2018

Мәлік Мырзалин: Ақмола облысына 257 миллиард теңге инвестиция тартылып, 12 мың жаңа жұмыс орны құрылды

25.02.2018

2018 жыл Ақтөбе облысында «Бала жылы» деп жарияланды

25.02.2018

Оралда құсбегілердің республикалық «Қансонар-2018» турнирі өтіп жатыр (ФОТО)

24.02.2018

Премьер-Министрдің Бірінші орынбасары Асқар Мамин Түрікменстан Президентімен кездесті

24.02.2018

Заң бұзған мыңға жуық шетелдік елден шығарылды

24.02.2018

Олимпиада - 2018: Шаңғышы Денис Волотка жарыс жолынан шығып қалды

24.02.2018

Былтыр Маңғыстау облысының жергілікті атқарушы органдары халыққа 1 253 841 қызмет көрсеткен

24.02.2018

Францияның Ұлттық Ассамблеясында қазақстан-француз стратегиялық серіктестігінің болашағы талқыланды

24.02.2018

Минскіде Қазақстан мен Беларусь СІМ арасындағы саяси консультациялар өтті

23.02.2018

Сенатор Д.Назарбаева Сингапурда болды

23.02.2018

ШҚО әкімі тұрғындар алдында есеп берді

23.02.2018

Қазақстандық парламентшілер ЕҚЫҰ ПА қысқы сессиясына қатысты

23.02.2018

Энергетика министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісі өтті 

23.02.2018

Оралхан Бөкейдің ағылшын тілінде жарық көрген кітабының тұсаукесері өтті

23.02.2018

СҚО-да Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті - Елбасы Қорының күндері өтуде

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ғабит ІСКЕНДЕРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе заманда емес, адамда...

  Адамның азаматтығы, жауап­кер­шілігі туралы қай кезде де кеңі­нен сөз болады емес пе? Сондай әңгіме барысында кейбіреулер әңгі­ме арқауына айналған жандарға ая­ныш білдіріп, «олар сатқындық жа­с­айын деді дейсің бе, амалдың жоқтығынан жасады ғой, бәріне заман кінәлі» дегені бар-тын. Сонда Ұшыға апам былай деген еді: «Күн де орнында, сол баяғыша шығады, сол қалпында батады. Ай да орнында сол бұрынғыша туады. Өзгерсе адамның пейілі, ниеті өзгерген. Заманға жауапкершілік жүктеудің жөні жоқ...».

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Эфирде бейбастақтыққа неге жол беріледі? 

Әуе толқынынан хабар тыңдап отырмын. Әңгіме бойтұмар жайында өрбуде. Радио хабарын жүргізуші әлемге танымал адамдардың бой­тұмар ретінде нені ұстайтынын айта келе Кэмерон Диазды мысалға алды.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Даму үшін әділдік ауадай қажет

Әділдік қашанда адамзаттың арманы болып келеді. Жасыратыны жоқ, кейде бір ұжым түгілі, бір отбасының өзінде әділдік кемшін қалып жатады. Осындай жағдайда оның тұтас мемлекетте орнауы орындалмас армандай көрінетіні рас.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Конфессияаралық диалогтың қазақстандық алаңы

Атақты америкалық саясаттанушы Самуэль Хантингтон 1996 жылы өзінің әлемдік ғылыми қоғамдас­тық арасында кең талқылауға түс­кен «Өркениеттер қақтығысы және әлемдік тәртіптің трансформациясы» атты кітабын жарыққа шығарды. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу