Оқымауға себеп жоқ...

«Әуелі сөз болған...»

Одан кейінгі сөз: «Оқы, оқы оқы...»

Жоқ, жазып отырғанымыздың дінге, уағызға, жалпы ақида ауылына қатысы аз. Мұндағы мұратымыз әуелгіден бері айтылған ниет, тілек, бұйрық, нұсқау, ақыл, кеңес... жалпы ақпаратты көзбен көріп, оқуға лайықталған әріптер жиынтығынан тұратын КІТАП туралы сөз ету ғана...

2

Осы ғасыр басында «Қағанатты кітап құлатты» деген әйгілі мақаласын жазған марқұм, эрудит Әмірхан Балқыбектің қызық пайымы бар: ацтектердің шектен тыс кітап оқуы мен кітапта жазылғанға риясыз сенуі тұтас халықтың, тіпті өркениеттің түбіне жетті дейді ақын. Ацтектердің қандай кітап оқығаны, кітапта не жазылғаны қызықтырса ақынның шығармашылығымен танысып, мақа­ласын тауып, оқу еш қиындық тудырмайды деп ойлаймыз.

Әрі оқымауға себеп жоқ!

Енді өзіміздің айтпақ ойымызға оралайық. Аңыздағы ацтектердің әфсанасына қарсы аргумент ретін­де емес, ағартушылық тұрғысы­нан алғанда біз «Адамзатты кітап құтқарады!» деген ұстанымда болуымыз керек, әрине. Марқұм аға-досымыз Әмірхан да әдебиет туралы әдемі әңгімесінің түйінін кітап оқуға үндеумен аяқтайтын. Негізі, кітап оқу – (жалпылама түсінікте мұны ақпарат алу деп түсінген абзал, бұл туралы ең соңынан бір емеурін таныта кетерміз...) ізгіліктің белгісі екені анық.

Бірақ біз осы жолдарды жазып отырғанда бір салмақты сауалдың жауабын таба алмайтынымызды біліп, қынжылып қалдық. Көңілге кірбің түсіргені мына бір дерек: Қазақстанда қолына кітап алмайтын адамдардың үлесі 43 пайызға жетіп қапты... Нақты ақпарат көзі Алматыдағы Ұлттық кітапхана жүргізген әлеуметтік сауалнамадан шығып отыр. Сәл ескірген шығар, бірақ 2-3 жылдың жүзінде оқуға құштарлар легі көбейіп кетті дегенге сенбессіз енді. Жеке басымыз керісінше, оқырман азайып барады дегенге көбірек наныңқырайды...

Иә, оқымауға себеп жоқ!

«Кітап оқылмайды! Оқырман азайды!» деп үкім шығаруға ерте. Оқырман бар. Кітап оқылады. Сіз сұрақты басқаша қойыңыз: «Кімнің кітабы оқылады, оқырман талғамы қандай?» деп. Әйтпесе, нанымызды адалынан тауып жеп отырған тұтас салаға күйе жаққан боласыз. Мысалы, біздің тұрақты тіркеуде тұратын 18 мыңнан аса оқырманымыз бар. Оларды белінен бір сызып, кітап оқымайтындар көп деген әділетті бола қояр ма екен?» дейді біздің ойымызға қарсы уәж айтқан Алматы қаласы орталықтандырылған кітапхана жүйесінің Жамбыл атындағы жасөспірімдер кітапханасының меңгерушісі Ғазиза Құдайберген. Тағы бір дерек: «Алматыдағы Ұлттық кітапханаға келетіндер саны жылына екі миллион оқырманнан асады.

Олардың ішінде «виртуальды оқырман» миллионға жуық. Келушілердің 12,5 пайызы – ғалымдар, 5,5 пайызы – қызметкерлер, 77 пайызы – студенттер, ал 5 пайызын басқа санаттағылар құрайды...». Бәлкім, біз осы санақтағы 5 пайыздың үлесінің аздығына қарап уайым жейтін шығармыз. Болмаса, ғалымның дерек іздеп, студенттің таным іздеп кітапхана жағалауына қуанып отыра беру де күлкілі...

Сонда кітапты кім оқиды өзі? Біздіңше, кітапты тәрбиелі адам ғана оқитын сияқты. Рас, мына заманда білім­сіз адам жоқ. Бірақ білімді болу дегеніңіз тәрбиелі екендігіңіздің өлше­мі емес қой. Нақтылағанда, кітап оқыр­манды тәрбиелейді. Оқыса, әрине...

Демек, оқымауға себеп жоқ!

Біздің буынның балалық шағы Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» кітабымен өтті. Тәрбие құралы да сол болды. «Түбі адам бола­тыны­мызға» сенімді едік. Біз, тіпті «Мың бір түнді» тығылып оқысақ та, тәрбиелік мәнін ұғыппыз.  Және кітап оқуға барлық мүмкіндік бар қазір. Түптелген қағазды қомсынсаңыз, смартфонға толығымен жүктеп алып, саусақпен түртсеңіз же­тіп жатыр. Демек, оқымауға себеп жоқ!

P.S. Жалпылама түсінікте кітап оқу дегеніміз – ақпарат алу ғана! Ал ақпаратты сенімді дерек көзінен алғаныңыз оңды. Таңдаусыз, талғаусыз ақпараттың зияны тұтас өркениеттің түбіне жеткені жайлы жоғарыда айттық. Кітап, ең болмаса «Егемен Қазақстанды» оқыңыз. Баспасөзге жазылу науқаны аяқталуға жақын қалды...

...Бәрібір, оқымауға себеп жоқ!

 

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.12.2018

Зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды Ұлттық Банк жүзеге асырады

13.12.2018

Түркістан облысында мақта қалдықтарынан электр қуатын өндіретін зауыт салу жоспарлануда   

13.12.2018

«Мұрагер ханзада» компаниясының өкілдері Екібастұзда болды

13.12.2018

Елбасы Беларусь Республикасы Қауіпсіздік кеңесінің Мемлекеттік хатшысы Станислав Засьпен кездесті

13.12.2018

Қыздар университетінде Нұртас Оңдасыновқа ескерткіш тақта орнатылды

13.12.2018

Тағы төрт спортшы допингпен ұсталды

13.12.2018

Ұлағатты ұстазбен кездесу өтті

13.12.2018

Түрікменстанның вице-премьері: екі ел арасындағы әрекеттестіктің деңгейі жоғары

13.12.2018

«БҰҰ Адам құқықтары Жалпыға ортақ Декларациясына» 70 жыл» шарасы өтті

13.12.2018

Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне 20 жыл толуына орай дөңгелек үстел өтті

13.12.2018

«Qazaq Banki» АҚ салымшылары кепілдік берілген депозиттері бойынша өтемді ВТБ-дан алатын болды

13.12.2018

Атырауда сыбайлас жемқорлыққа қарсы жобалық кеңсе ашылды

13.12.2018

Алматыда қаланың үздік мұғалімдері марапатталды

13.12.2018

Джиу-джитсудің хас шеберлерінің жүлдесі үшін жарыс өтеді

13.12.2018

Қ.Тоқаев қытайлық Genertec холдингінің басшысын қабылдады

13.12.2018

«Нұр Отан» партиясының депутаттары Алматының 2019 жылғы бюджетіне ұсыныстар енгізді

13.12.2018

Алматыда АИТВ-мен өмір сүретіндерге көмектесетін мобильді қосымша таныстырылды

13.12.2018

Үш ардагерге «Қарағанды облысының құрметті азаматы» атағы берілді

13.12.2018

Левандовски мергендер көшін бастады

13.12.2018

Қазақфильм «Қызғалдақтар атамекені» деректі фильмін жарыққа шығарды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу