Бағадағы бассыздық

Баяғыда бір апамыздың «Қой көрмесек те ешкілі байдың қызы едік» дегеніндей, бұрын нарық, нарықтық қатынастар дегенді әлемдік макроэкономикалық оқу­лықтардан ғана білетінбіз. Ал мына жалғанда өзгермейтін еш­теңе жоқтығының ақиқат екен­дігіне тәуелсіздік алғанда анық көзіміз жетті.

Егемен Қазақстан
05.12.2017 124
2

Нарықтық қатынастар өмірдің барлық бейнесіне, тіпті адамдық аралас-құраластықтың өзіне өзгеріс енгізген. Бұрын ауылда көрші хақысы ретінде ағайындықпен жасалатын шөп әкелуге, көмір түсіруге көмектесу, бір жаққа алып барып, алып келу деген қолқайыр, жалпы, көмек атаулының да өзі­нің бағасы анықталып қалды. Қа­ладағы өмірде екібастан әр нәр­сенің кесімді бағасы бар. Бірақ сол кесімді баға сізбен кәдімгідей ойнайды. Кейде тіпті жүйкеңізге тиеді.

Көлігім жоқ болғандықтан базардан алған азық-түлігімді үйге жеткізудегі таксиден көретін «қы­зығым» көп, дейді бір танысым. Тұрақты тұтынушы болған соң олар да әбден танып алған. Лып ете қалып 4 аялдама шамасындағы үйіме 500 теңгеге әкеліп тастайды. Бұл жұмыс күндері болатын жайт. Ал сенбі, жексенбі күндері әлгі жігіттердің бағасы өзгереді. Енді менен 1000 теңге алады және ешбір мәмілесіз 500 теңгеден тағы бірнеше адамды алады. Содан ең болмаса 1000 теңге алып отырған мені бірінші апарып тастаса құп-ақ қой, жоқ біз шарлап сол жағалауға да өтіп кетіп, одан тағы бір мекенжайға барып үйге әзер келеміз. Жүйкең жұқармай ма? Жұқарады. Айтсаң, әпке, ия қарындас, енді бос кетпейін, күнделікті нәпақамның үстіне осы сенбі-жексенбіде тиын-тебенімді еселемесем болмайды, неге түсін­бейсіз, деп өзіңе бас салады.

Өткен жолы кезекті бір баспасөз мәс­лихатынан шыққан соң такси ұстағанмын. «Регионға» қарасты таксидің таксометрі отыр­ғаным үшін 400 теңгені бірден ұрған. Содан әр шақырым сайын 80 теңгеден жиналып, аяғында үйіме 1200 теңгеге алып келді. Сіз таксометр тұрғандықтан жүрген шақырымға ғана неге алмайсыз, тек отырғаны үшін 400 теңге ақы талап ету томпақ екен», дегенде, сіз мұны маған емес, қалалық әкімдікке айтыңыз. Қызмет көрсетуімізге осындай тариф енгізілген, біздікі қайта құдайына қараған баға. Әрбір отырғызғанға 600-800, тіпті одан артық алатындары, әрбір шақырым үшін 120 теңге белгілейтіні де бар. Сондықтан біздікі белгіленген бағамен қызмет көрсету. Әрине халыққа қиын екенін түсінеміз, бірақ біз ойымыздан шығарған баға емес», деді.

Содан елордадағы такси қыз­метінің бағасын білуге ден қойдым. Рас, баға сан-алуан. Мәселен, тек отырғаныңыз үшін 500 теңгеден 1500-ге дейін алатыны да, әр шақырымына 50 теңгеден бастап 100 теңгеден, тіпті одан да көп соғатын таксометрлері бар такси қызметтері де қала көшелерінде жөңкіліп жүр. Диспетчерлерге қала ішіндегі бір ғана қашықтыққа барудың қанша болатынын есептеп беруін сұрап білгенімде, ең арзаны 600 теңге, қымбаты 1000 теңгеге дейін барды. Арадағы айырма 400 теңгені құрайды екен.

Америка, Еуропа, Азияның көп­теген елдерінде болып, такси қызметіне жүгінгеніміз бар. Салонның ішіне енгеніңіз үшін ғана ақы алуды еш жерден кездес­тірмеппіз. Жазда ЭКСПО-ға келген туристі әуежайдан қалаға жет­кіземін деп қалтасын қаққан такси жүргізушісі жөнінде әлеуметтік желілердің бетінде ел шулап кеткен-тін. Ал күнделікті өмірде жүгенсіз бағадан қала тұрғындары қаншама тиынынан қағылуда? Көлік кіргенің үшін жон теріңді сыпырғандай сыдырып тұрып теңге алса, не болғаны сонда?

Бұл күнде бағадағы бассыздықтан аяқ алып жүре алмайсыз. Нарықтың да мәдениеті, белгілі реттеушісі болуы керек емес пе?! Төбеге қарап тұрып бағаны «қалтадан алып» қоя салудың жойдасыз түрі өршіп барады. Қарапайым халықтың жүйкесін жеп, қалтасын «тесік» еткен жабайы нарықтан мәдениеті бар, иманды нарыққа қашан қол жетеді екен?..

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу