Бағадағы бассыздық

Баяғыда бір апамыздың «Қой көрмесек те ешкілі байдың қызы едік» дегеніндей, бұрын нарық, нарықтық қатынастар дегенді әлемдік макроэкономикалық оқу­лықтардан ғана білетінбіз. Ал мына жалғанда өзгермейтін еш­теңе жоқтығының ақиқат екен­дігіне тәуелсіздік алғанда анық көзіміз жетті.

Егемен Қазақстан
05.12.2017 88

Нарықтық қатынастар өмірдің барлық бейнесіне, тіпті адамдық аралас-құраластықтың өзіне өзгеріс енгізген. Бұрын ауылда көрші хақысы ретінде ағайындықпен жасалатын шөп әкелуге, көмір түсіруге көмектесу, бір жаққа алып барып, алып келу деген қолқайыр, жалпы, көмек атаулының да өзі­нің бағасы анықталып қалды. Қа­ладағы өмірде екібастан әр нәр­сенің кесімді бағасы бар. Бірақ сол кесімді баға сізбен кәдімгідей ойнайды. Кейде тіпті жүйкеңізге тиеді.

Көлігім жоқ болғандықтан базардан алған азық-түлігімді үйге жеткізудегі таксиден көретін «қы­зығым» көп, дейді бір танысым. Тұрақты тұтынушы болған соң олар да әбден танып алған. Лып ете қалып 4 аялдама шамасындағы үйіме 500 теңгеге әкеліп тастайды. Бұл жұмыс күндері болатын жайт. Ал сенбі, жексенбі күндері әлгі жігіттердің бағасы өзгереді. Енді менен 1000 теңге алады және ешбір мәмілесіз 500 теңгеден тағы бірнеше адамды алады. Содан ең болмаса 1000 теңге алып отырған мені бірінші апарып тастаса құп-ақ қой, жоқ біз шарлап сол жағалауға да өтіп кетіп, одан тағы бір мекенжайға барып үйге әзер келеміз. Жүйкең жұқармай ма? Жұқарады. Айтсаң, әпке, ия қарындас, енді бос кетпейін, күнделікті нәпақамның үстіне осы сенбі-жексенбіде тиын-тебенімді еселемесем болмайды, неге түсін­бейсіз, деп өзіңе бас салады.

Өткен жолы кезекті бір баспасөз мәс­лихатынан шыққан соң такси ұстағанмын. «Регионға» қарасты таксидің таксометрі отыр­ғаным үшін 400 теңгені бірден ұрған. Содан әр шақырым сайын 80 теңгеден жиналып, аяғында үйіме 1200 теңгеге алып келді. Сіз таксометр тұрғандықтан жүрген шақырымға ғана неге алмайсыз, тек отырғаны үшін 400 теңге ақы талап ету томпақ екен», дегенде, сіз мұны маған емес, қалалық әкімдікке айтыңыз. Қызмет көрсетуімізге осындай тариф енгізілген, біздікі қайта құдайына қараған баға. Әрбір отырғызғанға 600-800, тіпті одан артық алатындары, әрбір шақырым үшін 120 теңге белгілейтіні де бар. Сондықтан біздікі белгіленген бағамен қызмет көрсету. Әрине халыққа қиын екенін түсінеміз, бірақ біз ойымыздан шығарған баға емес», деді.

Содан елордадағы такси қыз­метінің бағасын білуге ден қойдым. Рас, баға сан-алуан. Мәселен, тек отырғаныңыз үшін 500 теңгеден 1500-ге дейін алатыны да, әр шақырымына 50 теңгеден бастап 100 теңгеден, тіпті одан да көп соғатын таксометрлері бар такси қызметтері де қала көшелерінде жөңкіліп жүр. Диспетчерлерге қала ішіндегі бір ғана қашықтыққа барудың қанша болатынын есептеп беруін сұрап білгенімде, ең арзаны 600 теңге, қымбаты 1000 теңгеге дейін барды. Арадағы айырма 400 теңгені құрайды екен.

Америка, Еуропа, Азияның көп­теген елдерінде болып, такси қызметіне жүгінгеніміз бар. Салонның ішіне енгеніңіз үшін ғана ақы алуды еш жерден кездес­тірмеппіз. Жазда ЭКСПО-ға келген туристі әуежайдан қалаға жет­кіземін деп қалтасын қаққан такси жүргізушісі жөнінде әлеуметтік желілердің бетінде ел шулап кеткен-тін. Ал күнделікті өмірде жүгенсіз бағадан қала тұрғындары қаншама тиынынан қағылуда? Көлік кіргенің үшін жон теріңді сыпырғандай сыдырып тұрып теңге алса, не болғаны сонда?

Бұл күнде бағадағы бассыздықтан аяқ алып жүре алмайсыз. Нарықтың да мәдениеті, белгілі реттеушісі болуы керек емес пе?! Төбеге қарап тұрып бағаны «қалтадан алып» қоя салудың жойдасыз түрі өршіп барады. Қарапайым халықтың жүйкесін жеп, қалтасын «тесік» еткен жабайы нарықтан мәдениеті бар, иманды нарыққа қашан қол жетеді екен?..

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.12.2017

«Ауған соғысындағы атыраулық жауынгерлер шежіресі» атты кітап жарық көрді

12.12.2017

Солтүстік Қазақстанда жастар форумы өтті

12.12.2017

Головкин P4P рейтингінде көш бастады

12.12.2017

Жамбылда жазасын өтеп шыққандарға кеңес берілді

12.12.2017

Ақтауда әскерилер арасында «Үлгілі үй» байқауы өтті

12.12.2017

Үнді шайының иісі

12.12.2017

«Барыс» Құрлықтық хоккей лигасында «Трактор» және ЦСКА-дан ұтылды

12.12.2017

Сауд Арабиясында кинотеатрлар 35 жылдан кейін қайта ашылатын болды

12.12.2017

Астана процесі: Кезекті келіссөздердің күні белгіленді

12.12.2017

16 желтоқсан күні Астанада қоғамдық көлікпен жүру тегін болады

12.12.2017

«Қансонар» халықаралық турнирге айналды

12.12.2017

Семейде 120 аула жөнделеді

12.12.2017

Батырлар туралы баяндайды

12.12.2017

Жердегі жұлдыздар

12.12.2017

Атырауда «Ұлы Дала мұрагерлері» атты оқушылардың шығармашылық есебі өтті

12.12.2017

Өскеменде режиссердің ескерткіш мүйісі ашылды

12.12.2017

Шынболат шындығының шырағдандары

12.12.2017

Мажарлық түркітанушы ғалым: Қазақтануға құштарлығымды оятқан Қоңыр ағам еді

12.12.2017

Атажұртқа жол салған құжат

12.12.2017

Үйінің орнын сипап қалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Билер соты

Ұлы Дала өркениеті тарихында Билер сотының құқықтық, саяси-әлеуметтік, тарихи-мәдени, рухани-дүниетанымдық, ұлттық-халықтық, философиялық құн­дылықтары айрықша. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатынан арылу арман ба?

Несін жасырайық, қазір респуб­ли­калық тас жолдар бойында, қалалар­да ірі жол-көлік апаттары белең алып барады. Кіші де, үлкен де темір көлік құрсауында опат болып жатыр. Әрине, сарапшылар жол жүрісі кезінде кездесетін мұндай жол апаттарының себептерін жою мүм­кін емес дейді. 

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

«Отты нүктелер». Опат болған журналистер

Аумалы-төкпелі мына заманда бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері – журналистердің қызметтерін атқаруы барысында қапыда қаза табуы жиілеп кетті. Тіпті алаңдатарлық жағдайға жетті. Халықаралық журналистер федерациясының мәліметтері бойынша, 1990 жылдан бері 2350-ден астам журналист өздерінің міндетін орындау кезінде қаза тауыпты.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Елес пен белес

«Аш бала тоқ баламен ойнамайды» деген аксиомаға айналған қағида бар. Бүгінде еліміздің экономикасы еңсе тіктеп, халықтың әл-ауқаты жақсарса, басқа елдер Қазақстанды терезесі тең әріптес санауға көшсе, оған жеріміздің астындағы мол қазба байлық­тың, сол байлықты кәдеге жарата алғанымыздың зор ықпалы тигені анық. 

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астана мен Алматы арасында «222»-нің азабы бар

Көлігінің доңғалағы тақтайдай асфальт жолға түскенде көңілінің дом­бырасы күй ойнап қоя беретін жүр­гізушінің жайын кім ұғар, шіркін?! Бұл жұмыр басты пендеңіз жыл­дамдыққа неге сонша құмар болды екен?! Ат жалын ұстап желмен жа­рыс­қан ата-бабадан жұққан, қанға сің­ген қасиет-ау, пай-пай... 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу