Кооперативтер – ауыл өмірінің айнасы

Қазір елімізде ауыл шаруашы­лығын кооперативтендіру үдерісі жүріп жатыр.  Бұл шаруаны Үкі­мет қолға алып отыр. Еліміздің агро­өнер­кәсіптік кешенін дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мем­лекеттік бағдарламасында көрсе­тілген 8 басым бағыттың ең бірін­шісі осы ауыл шаруашылығын коо­пе­ративтендіру болып табылады. Міне, осыған қарап-ақ еліміз, соның ішінде ауыл халқы үшін бұл істің қаншалықты маңызды екендігін түсінуге болады.

Егемен Қазақстан
06.12.2017 119
2

Қазір елімізде ауыл шаруашы­лығын кооперативтендіру үдерісі жүріп жатыр. Бұл шаруаны Үкі­мет қолға алып отыр. Еліміздің агро­өнер­кәсіптік кешенін дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мем­лекеттік бағдарламасында көрсе­тілген 8 басым бағыттың ең бірін­шісі осы ауыл шаруашылығын коо­пе­ративтендіру болып табылады. Міне, осыған қарап-ақ еліміз, соның ішінде ауыл халқы үшін бұл істің қаншалықты маңызды екендігін түсінуге болады.

Германиядан елімізге келіп, ауыл­ша­руашылық кооперативтері туралы заңдардың дұрыс әзірленуіне көмек көрсеткен сарапшы Уве Шёне елде коо­перативтік қозғалыстың дұрыс қалып­тасып, дамуы үшін қажет болатын басты екі қағиданы атап көрсеткен еді. Оның біріншісі – адамдардың кооперативке ерікті түрде бірігуі, екіншісі – бастапқы кезеңде мемлекеттің оларға қолдау көрсетуі. Сондықтан да қазіргі күні бұл істі мемлекеттің өзі қолға алуда.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің үстіміздегі жылдың 10 қарашасы күнгі мәліметіне сүйенсек, елімізде жыл басынан бері 770 ауылшаруашылық кооперативі құрылып отыр. Бұл биылғы жылға жоспарланғаннан екі есе артық көрсеткіш. Құрылған кооперативтердің 273-і сүт қабылдау пункттерімен, 375-і мал соятын пункттермен жабдықталған. Ауылдардағы үй қасындағы қосалқы шаруашылықтар негізінде 6 627 отбасылық мал бордақылау алаңдары қалыптасып отыр.

Бұрын ауылдардағы өздерін өздері жұмыспен қамтыған азаматтар санда болғанымен, санатта болған жоқ. Енді олар жеке кәсіпкер ретінде тіркелді. Осындай шаралардың нәтижесінде еліміздің ауылдарында 8,2 мыңға жуық жеке кәсіпкер және 13 мыңнан астам жұмыс орны пайда болды. Сондай-ақ ауылдардағы 56 мыңнан астам үй қасындағы қосалқы шаруашылықтар құрылып жатқан ауылшаруашылық кооперативтеріне тартылып отыр. Бұл кәсіпкерлер мен үй шаруашылықтары былайғы уақытта мемлекеттің қамқорлығы мен қадағалауына ие. Мәселен, шаруашылығын өркендетемін десе жеңілдікпен несие ала алады.

Міне, осылайша ауылдардағы ұйымдаспаған күйі өз бетімен өмір сүріп жатқан адамдардың тіршілігі мемлекеттің араласуымен біршама реттеліп қалды. Олардың жаңадан ашылып жатқан қабылдау пункттеріне күнделікті тапсырған сүті мен еті енді статистикалық деректер арқылы тіркелетін болды. Мәселен, құрылған кооперативтер мәлімет бойынша 66 мың тонна сүт, 15 мың тонна ет, 14,1 мың тонна көкөніс пен жеміс өнімдерін дайындаған. Мұның өзі биылғы жылы сүт өнімдерін өңдейтін кәсіпорындардың шикізатпен қамтылуын қазіргі 60 пайыздан 65 пайызға, ет жөнінде 55 пайыздан 60 пайызға, жалпылай алғанда жүктеме мөлшерін 5 пайызға арттыра түсуге мүмкіндік береді.

Демек, алдағы уақытта ауылдарда құрылып жатқан кооперативтер ауыл өмірінің айнасына айнала алады. Өйткені олардың өткізіп жатқан еті мен сүті, басқа да өнімдері есепке алынады. Осылайша мемлекет әр кооперативтің, тіпті оның әр мүшесінің жағдайын білуге, оларға көмек көрсетудің жолдарын айқындауға мүмкіндік алады. Мәселен, Кеңес өкіметінің кезінде әрбір ұжымшар мен кеңшардың жағдайы, олардың өндірген өнімдері мен алып отырған жалақылары, кірістері мен шығыстары толық есепте болған соң, мемлекет үшін айнадай айқын еді. Енді осы жағдай еліміздің ауылдарында қайтадан орнығуы тиіс. «Ойбай ауыл құрыды, ауылдың шаруасы бітті» деген жалпылама сөз жойылады. Қай ауыл құрыды, қай ауылдың шаруасы бітті, ал қай ауыл жақсы дамып келеді, міне, осы жағдай анықтала бастайды. Терең талдаулар жасау, содан кейін барып шешім қабылдау үшін осының өзі үлкен ұтыс болып табылады.

Әрине, ауыл кооперативтерін қалыптастырып, дамыту оңай іс емес. Кеңес одағы ауыл тіршілігін күшпен біріктіргеннің өзінде бұған талай уақытын жұмсаған. Алдымен артельдер құрылған, олар бірте-бірте ұжымшарларға айналдырылған. Мұнан кейінгі ірілендіру нәтижесінде кеңшарлар пайда болған. Сондықтан дәл қазіргі сәтте біздің елімізде ауыл адамдарын кооперативке бірігуге насихаттау ісі ерекше маңызға ие болып отыр. Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметі бойынша, еліміздің 160 ауданында семинарлар өткізіліп, барлық ауыл әкімдері кооперация негіздеріне оқытылды. Енді өз білгендерін халыққа түсіндіру – олардың міндеті.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Кесенелер тұрғызу жарысқа айналып бара ма?..

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

АҚШ-тағы «Флоренс» дауылынан зардап шегушілер саны артты

20.09.2018

«Хат қоржын» (20.09.2018)

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты антимонополиялық тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

20.09.2018

Оралда бұқаралық домбыра тартудан рекорд жасалды

20.09.2018

Ұлттық ұлан командирлері біліктілігін шыңдады

20.09.2018

Қызылордада «Үздік анықтаушы» анықталды

20.09.2018

Балуандар Бухаресте бақ сынайды

20.09.2018

Кенияда жаттығып жүрген қазақ қызы

20.09.2018

Ақын Сараның 165 жылдығына арналған айтыс өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу