Спорт комментаторларының таусылмайтын "тамашасы" хақында

Бұл «тамаша» жүйкеңе тиеді. Ана бір жылы тіпті болмаған соң біздің футбол комментаторларының «тамашалатқан» әләуләйінің ізімен «Тамаша» атты сықақ өлең жазып, ол «Қазақ әдебиеті» газетінде жарық көрген еді. Содан бері де біздің футбол біріншіліктері мен ел құрамасы ойындарындағы бұл пафос тоқтамай келеді. Яғни біздің комментаторлар тоқтатпай келеді.  

Егемен Қазақстан
07.12.2017 2739
2

«Qazsport» арнасында Қазақстан құрамасы сырт алаңда Румыния құрама­сынан 2:0 есебімен ұтылып жатыр. Сонда да «тамаша» сөзі толастар емес. Айнал­дырған 12 минутта оны біздің ком­мента­тор­дың аузынан 17 рет естіп, дымы­мыз құрығаннан телевизорды өшіріп тас­тауға тура келген. Таңертең тұра сала Интер­неттен ойын нәтижесін білсек, 3:1. Одан әрі омақаса оңбай ұтылыппыз. Сонда осынша жеңіліп жатқанда, қайдағы «тамаша»! 

Жуырда «Жас Алаш» газетінде алма­тылық жанкүйер Жәнібек Сауданбек­ұлының «Тікелей трансляциядағы «батыр­лар жыры» атты мақаласын оқыға­ны­мыз бар. Онда да автор біздің бокс ком­мента­торларының қазақша репортаждарында біржақты пікірге салынып, өзіміздікін жер-көкке сыйғызбай, әсіре сілтеулерін жазады. 

Осы кемшілік біз айтқандай, көптен бері футболда да бар. Премьер-лига ойындарында оған көп мән бере қоймайсың. Ал енді қазіргідей әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде құрамамыз ойнағанда бетіңнен отың шығады. Бас жаттықтырушы болып ресейлік Александр Бородюк келгелі жеңілістен көз ашқан күніміз бар ма? Он ойында небары үш ұпаймен «Е» тобындағы командалардың ең соңында күлше теріп қалдық. Ырымға бір жеңіс жоқ. Ірі есеппен жеті бірдей ұтылыс, әйтеуір, әупірімдеп қана қол жеткізген екі тең ойын. Тек осы күздегі ойындарға ғана зер салсақ, Қазақстан-Черногория 0:3, Польша-Қазақстан 3:0, жоғарыда айтқандай, Румыния-Қазақстан 3:1.

Енді 8 қазандағы өз алаңымызда Армения құрамасымен өткен соңғы іріктеу ойынына келейік. Қонақтар екі жеңіс, яғни, 6 ұпаймен алдымызды орап тұр. Бұл жолы қайтсек те ұтып, жанкүйерлердің әбден суыған көңілін аздап болсын бері қаратуымыз керек. Осы кезде ә дегеннен Жандос-комментатордың да үйреншікті «тамашасы» кетті дерсің. Тырнақ астынан кір іздегеніміз емес. Бірақ, қолымызға қағаз бен қалам алып, алдын ала ішіміз сезіп, біліп отырған осы «тамашаларын» матч бойы санап көрсек деген бір тосын ойдың да басымызға келе қалғаны. 

Сонымен, қос комментатор қазақ және орыс тілдерінде кезектесіп, шамамен бір-бір таймнан сөйлегеннің өзінде бақандай 47 рет «тамашасын» аузынан тастамаған біздің жігітіміз айды аспанға бір-ақ шығарды. Қайта ойынның бірінші кезеңінде біздің құрама әдеттегідей 1:0 есебімен ұтылып жатқасын ба, 20 рет ауызға алынған «тамаша» екінші кезеңде Тұрысбеков қарсыластар қақпасына гол салған соң тіпті үдеп кетті ( 27). «Тамаша соққы», «жігіттеріміз тамаша ойнап жатыр», «тамаша, сөз жоқ, тамаша...».

Әу, тамаша ойнаса, тым болмаса соңғы ойында жанкүйерлерін қуантып, жеңіс сый­ламай ма?! Астананың төрінде әзер де­ген­де тең түскені, әйтеуір, құдай сақтап ке­зекті жеңілістен аман қалғаны да тамаша болып па?! Баяғыда әскерде екі сөзінің бірін­де «то есть», «то есть» деп қайталай бере­­тін, оны және өзі де сезбейтін рота стар­шина­сы болып еді. Сол сияқты, жаңағы 47 м­әрте тамашаны қырық бес минуттық бір тай­м­ға бөлсек, минутына бір тамашадан келе­ді екен. Әрі екі тамашасы артылып қалады. 

Бұл әрине, комментаторлықтың жақсы үрдісі емес. Оның өзінде бұра тартып, сол «тамашалардың» екі-үшеуін ғана қар­сыластарға қисақ... Қазақстанда әлі бодан­дық бұғауында болған сонау жетпісінші, сексе­нінші жылдардың өзінде Өмірзақ Жо­­лым­бетов, Рабат Жәні­беков, Қынабай Ара­л­баев сияқты жақсы комментаторлар бол­ған. Олардың футбол репортаждары­нан кейін бұлай қиналмайтынбыз, кейімейтінбіз. 

Қазіргі көрермен бұрынғыдан да сауат­ты. Өйткені, Интернет ғасыры. Көзі эк­ранда, құлағы сөзіңде. Әрбір ә деге­­ніңді зердесімен елеп-екшеп отырады. Сондықтан тікелей эфирден осыны асыға тосқан мыңдаған көрерменге бұл ойын­ды сен сөйлетіп береді екенсің, мұны басыңа қонған үлкен бақ деп біліп, қайт­­кенде де осы сенімнен шығуды ой­лауың, шаршамай-шалдықпай ізденуің керек. Ол үшін өзің жүргізген репортаж­ды қай­талап көр, кемшілігін түзе, он шақты «кереметі» тағы бар, жөн-жосықсыз «тама­шаларыңды» санап шық... 

Неге осы біздің комментаторлардың сөйлеген сөзі мен футболшылардың алаң­дағы іс-қимылы кейде өзара қабыспай, бөлек жатады. Өйткені бірді айтып бірге кетеді, бір көлденең әңгімені бастай­ды да, созып тұрып алады, сөйтіп, ойынға ілеспей жатады. Осындайда жоғарыда айтқан өз ағаларымызбен бірге, ойымызға кешегі футбол көрсек, біздің бала қиялымызды тербеген орыстың Николай Озеров, Владимир Маслаченко сияқты атақты комментаторлары неге түсе кетеді? Себебі, олар алаңдағы ойынның бар суретін өздеріне жарасымды темпера­мент, шы­найы­лықпен әдемі үйлестіріп, же­тік бере білетін. Әрине, біз осыны мең­зе­­генде біз­дің жігіттерден аты аңызға ай­нал­ған Ни­колай Озеровтің шеберлігін талап етіп отырған жоқпыз. Ол әзір мүмкін де емес. 

Бірақ, УЕФА-ға мүшелікке өткен 2002 жылдан бері футболымыз қанша түзелмей қойса да, тым болмаса, коммента­торлары­мыздың сөз саптасы түзелуі керек. Неге десеңіз, футбол репортаждарындағы тау­сылмайтын осы бір «тамашалар» біздің қазіргі ойынымызға сай еместігін үлкен түгілі бала да біледі ғой. 

Қайырбай ТӨРЕҒОЖА,
журналист

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.12.2018

Зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды Ұлттық Банк жүзеге асырады

13.12.2018

Түркістан облысында мақта қалдықтарынан электр қуатын өндіретін зауыт салу жоспарлануда   

13.12.2018

«Мұрагер ханзада» компаниясының өкілдері Екібастұзда болды

13.12.2018

Елбасы Беларусь Республикасы Қауіпсіздік кеңесінің Мемлекеттік хатшысы Станислав Засьпен кездесті

13.12.2018

Қыздар университетінде Нұртас Оңдасыновқа ескерткіш тақта орнатылды

13.12.2018

Тағы төрт спортшы допингпен ұсталды

13.12.2018

Ұлағатты ұстазбен кездесу өтті

13.12.2018

Түрікменстанның вице-премьері: екі ел арасындағы әрекеттестіктің деңгейі жоғары

13.12.2018

«БҰҰ Адам құқықтары Жалпыға ортақ Декларациясына» 70 жыл» шарасы өтті

13.12.2018

Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне 20 жыл толуына орай дөңгелек үстел өтті

13.12.2018

«Qazaq Banki» АҚ салымшылары кепілдік берілген депозиттері бойынша өтемді ВТБ-дан алатын болды

13.12.2018

Атырауда сыбайлас жемқорлыққа қарсы жобалық кеңсе ашылды

13.12.2018

Алматыда қаланың үздік мұғалімдері марапатталды

13.12.2018

Джиу-джитсудің хас шеберлерінің жүлдесі үшін жарыс өтеді

13.12.2018

Қ.Тоқаев қытайлық Genertec холдингінің басшысын қабылдады

13.12.2018

«Нұр Отан» партиясының депутаттары Алматының 2019 жылғы бюджетіне ұсыныстар енгізді

13.12.2018

Алматыда АИТВ-мен өмір сүретіндерге көмектесетін мобильді қосымша таныстырылды

13.12.2018

Үш ардагерге «Қарағанды облысының құрметті азаматы» атағы берілді

13.12.2018

Левандовски мергендер көшін бастады

13.12.2018

Қазақфильм «Қызғалдақтар атамекені» деректі фильмін жарыққа шығарды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу