Алматыда «Қазақ деректі киносы күндері» аяқталды

Алматыда алғаш рет ұйым­дастырылып, екі ай мерзімге созылған «Қазақ деректі киносы күндері» көрермендердің зор ризашылық-ілтипатымен аяқталды.

Егемен Қазақстан
15.12.2017 4916
2

Қоғамдық өмірдің тынысы әр бағыттағы режис­сер­лердің көзқарасымен шынайы таспаланып жүрсе де, тасада қалып келе жатқан деректі фильм жанрының бүгінгі даму жайымен дәл осындай кең ауқымда көрермен бірінші рет танысты. Бұл мәдени шараның жаңалығы да осында болатын. Қазақстан Республикасының Тұңғыш Пре­зиденті – Елбасы қорында әр сәрсенбі сайын екі деректі фильм­нен көрсетіліп, жиыны 10 дерек­ті фильмнің тұсауы кесілді. Ақ­парат құралдарында «қазақ кинематографиясында деректі фильм жанры тұралап қалды, тоқтады, өлді», деген ауызды қу шөппен сүрткен байбалам жиі естіледі. Олай емес екен. Деректі киномыз демігіп қалмапты, динамика, қозғалыс-қуат бар, бастысы – дамып келеді. Әр режиссер – бір әлем. Көтерген идея­сы, қаузаған тақырыбы, көр­сету пішіні – әртүрлі. Жаңа есім, соны бағыт, тың идея – бәрі осын­да. Сериалдардың тасасында жүр­генімен, қасаң пікірлерге тойтарыс беруге жарайтын салмақты сер­піні, асығыс болмаса да, өз ағысымен келе жатқан арнасы бар сала екенін байқап, көңіл тоғайттық. 

Руханияттағы үлкен жобаның жабылу салтанаты Мәдениет және спорт министрлігі мен Қазақ­стан Республикасының Тұң­ғыш Президенті – Елбасы қоры қолдауымен Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ ұйыт­қы болған Қазақ деректі киносының күн­дері «Отан неден басталады» атты деректі фильмімен түйінделді. Фильмнің авторы – жас кинодраматург Еркебұлан Бектұров. Мәдени іс-шараға Қазақстанның бел­гілі киногерлері режиссер Саты­балды Нарым­бетов, кинодраматург Нұрлан Сан­жар, деректі киносүйер қауым және «Отан неден басталады» фильмінің түсіру тобы қатысты. 
«Отан неден басталады» фильміне келсек, фильмде 30 жыл­дың ішінде кедейлік пен құл­дырауды еңсеріп, қазіргі таң­да өзінің жетістігі мен тиімді менед­жменті жағынан елдегі бар­лық ауылдарға үлгі болып отыр­ған «Родина» ауылының фено­мені зерттеледі. Авторлар осы жетістікке жетудің сырын нағыз отаншыл азаматтың, яғни, ешқайда көшіп кетпей, осы ауылды көтерген ұлты неміс Сауэр Иван Адамовичтің бол­мы­сы­нан іздейді. Аз уақыт ішін­де әлеумет­тік құлдырауды ең­серіп, Қазақ­станның табысты ауыл­шаруа­шылық кәсіпорнына айналған Ақмола облысындағы «Родина» атты ауыл тақырыпқа айналуға, ал оның сол жетістікке жетуі үшін жан аямай тер төккен Иван Сауэрдің кейіпкер болуға сұранып тұрғанын фильм ре­жиссері айна-қатесіз танып, идеяны ширыққан мысалдармен, өнеге болатын детальдармен қызықты тарқатады. 

– «Родина» ауылының фено­­меніне қатысты көршілес ауыл тұрғындары, тіпті астана­лық­тардың өзі олардың жетістіктерін қызғанатындарын байқадық. Осы ауыл туралы түрлі жағымсыз пікірлер айтып жүргендеріне қарағанда, олар Иван Сауэрдің 30 жылда жүріп өткен қиын жолы туралы мүлдем бейхабар екенін түсіндік. Өкінішке қарай, уақыттың тығыздығына байланысты авторлық ойымды толығымен іске асыра алмадым. Алайда осы фильм арқылы мен режиссер-документалист ретінде бар қарымымды көрсете алдым деп ойлаймын. Фильм арқылы түсінгенім, Иван Сауэр сияқты 10 шақты адам болса, Қазақстанның ауылшаруашылық өндірісін аяққа тұрғызуға болатынына көз жеткіздім. Фильмнің кейіпкерін оның әңгімесі, Жер-ана туралы ойлары арқылы көрсеткім келді, – деді фильмнің режиссері Еркебұлан Бектұров. 

Қазақ деректі киносы күндері ая­сында «Қазақфильм» кино­сту­диясы, негізінен, биыл түсір­­ген фильмдерін ұсынған. Фильм­­дері көрсетілген авторлар ара­сында еліміздің танымал доку­мен­талист-режиссерлерімен қатар, жас кинематографистер де бар. Екі айға жуық жүрген фильм­­дерді тамашалауға бар­лы­ғы 3 мыңға жуық көрермен келген. 

Алексей Каменскийдің ре­жис­серлігімен қазақтың тұң­ғыш театр режиссері туралы «Қазақ ренессансы. Жұмат Шанин» фильмінің көрермен­ге әсері өте күшті болды («Қазақфильм» АҚ президенті Бақыт Қайырбековтің айтуынша, бұл картина «Қазақ ренессансы» атты циклдің бастамасы және киностудия осы фильмнің жалғасы ретінде өткен дәуірдің өнері мен мәдени тұлғаларына арналған циклді деректі фильмдер түсіруді жоспарлап отыр). Әсия Байғожинаның «Сенім жолында» атты фильмі діни тәрбие мен дәстүрлі емес ислам ағымдарының жастарға әсері туралы айтады. Фотограф-натуралист Олег Белялов түсір­ген «Алтынемел» картинасы Қазақстанның табиғаты тамыл­жыған қорығының сұлу­лығы туралы сыр шертеді. 

Владимир Тюлькин түсірген «13 километр» бүгінгі күннің батыры – Шығыс Қазақстан облысында тұратын зағип фермер туралы болса, режиссер әрі драматург Ғазиз Насыров пен хореограф Арвара Садықова бірлесіп түсірген «Қазақ биі» фильмі, қазақ би өнерінің энциклопедиясы іспетті. Жас кинематографистер «Қазақ деректі киносы күндерінде» «Түстер үйлесімі» (Евгений Лумпов), «Наири» (Қайша Рахымов), «Себебі, сүйемін...» (К.Бердімұратова мен К.Әбділдинова) атты қыс­қа­метражды деректі фильмдерін ұсынды. Сондай-ақ «Үлкен мемлекет – үлкен отбасы» циклі (өз істерінде жетістікке жеткен отандастарымыз туралы) шеңберінде «Жігіттер оны әке дейді» (Айнұр Ахметжанова) және «Отан неден басталады» (Еркебұлан Бектұров) фильмдерін көрсетті. 

– Деректі кино – біздің өтке­німіз бен бүгінімізді көрсе­тетін таптырмас құрал. Ш.Ай­манов атындағы «Қазақфильм» АҚ түсіретін барлық фильм Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен іске асқан мемлекеттік бағдар­лама­­ларды қамтиды. Олар: «Рухани жаңғыру», «Үлкен мемлекет – үлкен отбасы», «Мәң­гілік Ел». Бұл бірлесе өткізген мәдени іс-шарамыз Алматы қаласының мәдени өмірінде елеулі оқиға болды деп сенеміз, – деді Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ президенті Бақыт Қайырбеков. 

Тоғайған көңілімізде «бұл деректі фильмдер Елбасы қорын­да ғана көрсетілмей, көрер­мен­ді қуантып, кең прокатқа шық­са екен» деген тілек тұрды. Осы­лайша ел Тәуелсіздік алған­нан бергі жетістіктер таспа түрінде тарихқа айналып келеді.

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ, 
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.09.2018

СДУ әлемге танылған бүркітші Айшолпанға білім грантын ұсынды

26.09.2018

Мырзашөлде «Ақ керуен-2018» салтанатты іс-шарасы өтті

26.09.2018

Мемлекеттік қызметшінің жалақысы жаңаша төленеді

26.09.2018

Ақтөбелік аграршылар 500 мың тоннадан астам бидай жинауды жоспарлап отыр

26.09.2018

Бақыт Сұлтанов 7 жасар баланы құтқарған астаналықты марапаттады

26.09.2018

Бала құқықтары жөніндегі уәкіл С.Айтпаева тұрғындарды қабылдады

26.09.2018

Michael Kors Versace сән үйін сатып алады

26.09.2018

Ақтөбе облысында тұрақтандыру қорын құруға 309 млн теңге бөлінді

26.09.2018

Мұхамеджан Тынышбаев пен Тұрар Рысқұловтың ескерткіші ашылды

26.09.2018

Атырау облысының әкімі халықтан түскен шағымдарға уақтылы жауап беруді тапсырды

26.09.2018

Бүгін WSB-ның финалы өтеді

26.09.2018

Аса ауыр салмақтағы дзюдошыларымыз жеңілді

26.09.2018

Astana Media Week: Қазақстан телеарналары шетелдік экрандарда

26.09.2018

Қазақстанның тумасы суперчемпион атағы үшін айқасады

26.09.2018

Бокстан қыздар арасындағы әлем чемпионаты Үндістанда өтетін болды

26.09.2018

«Астана Опера» сахнасында «Астана – Әлем дауысы» халықаралық фестивалі ашылады

26.09.2018

Қостанайда төртінші Цифрлы ХҚО ашылды

26.09.2018

Семей ядролық сынақ полигонының жағдайы ғылыми басқосуда талқыланды

26.09.2018

Конуэй қалашығы су астында қалып отыр

26.09.2018

Қазақстанда неміс технологияларын қолдануды жоспарлап отыр

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

Jańa mamandyq jaıy

«Erinbe. Eńbek et, mal tap» degen sózdi Abaıdan keıin ata-analarymyz jıi aıtatyn. Alaıda áleýmettanýshylar eńbek etý men tabysty bolýdyń mazmuny men shynaıylyǵy ózgerdi degendi alǵa tartady. Al eńbektiń formýlasy jumys isteý, kásip ashyp, tabys tabý ekeni belgili. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу