Бүгінгі дәуірдің тұтас шежіресі

Еліміздің дамуы мен Елбасының білікті басқаруының жемісті нәти­же­сінің әр сәтіне куәмін десем, мұным артық айтқаным емес. Тәуел­сіздік алған жылдары Отан экономикасының ең бір сындарлы кезеңдерді бастан өткергені әлі есімде.

Егемен Қазақстан
21.12.2017 5868
2

Мемлекеттің «нөлден» басталған қар­жы­лық саясатының өткелек жолдарды артқа тастап, бүгінгідей дамыған кезең­ге қол жеткізуі асқан тәуекел мен ере­сен еңбекті қажет етеді. Бұл сынға қажыр-қайраты толысқан ұлт пен жігерлі көшбас­шысы бар халық қана төзіп, түбі жеңіске жететіні тарихи шындыққа айналды. Егемен ел ретінде еңсерген алғашқы ширек ғасырлық кезеңде қазақ халқының осы ерлігі мен Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың сарабдал саясатын атап айтып, лайықты бағасын беруіміз керек. 

Кеше Елбасының қаламынан туған кезекті кітабының жарыққа шыққанын естіп, қуанып қалдым. Сексеннің сеңгіріне шыққан жасыма қарамай, кітаптың мазмұнымен таныстым. Бұл өзі бүгінгі дәуірдің тұтас шежіресі сынды еңбек болғандықтан, болашақ ұрпақ үшін баға жетпес тарихи оқулыққа айналары сөзсіз. Кітаптың «Мемлекетіміздің дүниеге келуі. Қазақстанның бірінші жаңғыруы», «Ұлы бетбұрыс. Қазақстанның екінші жаңғыруының басталуы», «Қияға құлаш сермеу. Қазақстанның екінші жаңғыруы» және «Қалыптасқан мемлекет. Қазақстанның үшінші жаңғыруы» деген тарауларға жік­телуі Елбасының басқаруында баян­ды даму жолымен нұрлы келешекке бас­қан ел қадамының сатылап өсу кезеңін айғақтайды. 

Елбасы нұсқауымен жасалып, жүзеге асырылған бағдарламалардың мазмұны сатылап өсу дегенді білдіреді. Барлық реформалар – өмір талабы, барлық бағдарламалар – сатылап өсу жоспары. Реформалар бірін-бірі толықтырса, бағдарламалар бірінен соң бірі дамудың келесі және кезекті жолынан өтудің жоспары болып шықты. Айталық, Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы» негізінен табиғи байлыққа, шикізат қоры­на арқа сүйей отырып, ел экономикасын дамыту, халықты жұмыспен қамтамасыз ету мәселесін шешу, алдағы дамуларға баспалдақ жасау жоспарына айналды. Бұл мерзімінен бұрын ойдағыдай орындалды.

Мен осы бөлімдерде сөз болған тарихи сәттердің куәсі болғаным үшін, кейбір мәселелерде білек сыбанып араласқаным үшін өзімді бақытты сезінемін. Әлі есімде, Нұрсұлтан Әбішұлы сол кездері отандық бір топ ғалымды жинап алып, Қытай және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы қарқынды дамушы мемлекеттердің тәжірибесін зерттеп, зерделеуді, кейін Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясын жасауды тапсырды. Алғашқы нұсқасын оқып, танысып шыққаннан кейін көп тұс­тарына өзінің ұсыныстарын қосты. Бәрі­нен бұрын көмірсутегі өндірісін ұл­ғай­ту­ға басымдық беру керек деп шеш­ті. Екінші орынға өндірістік металдар нары­ғын дамыту бағыты орналасты. Өмір тәжі­рибесінде бағдарламаның дәл осылай құрылуы дұрыс екеніне куә болдық. 

Мен сол кезде қазақстандық ғалым­дар­дың ара­сында «Қазақстан-2030» стратегия­сын Президент жасаған «төртінші ғаламат» деп атаған едім. Мысалға, 1991 жылы Қазақстан Республикасының егемендігі жарияланғанда, елімізде гиперинфляция өрттей қаулап тұрған еді. Бұған жұмыс­сыздық қосылды. Президент бекіткен экономикалық саясат мейлінше қысқа мерзім ішінде гиперинфляцияны, девальвацияны, рецессияны толық ауыздықтады. Осылайша, нарықтық экономикадағы жобаланған жұмыстар сәтті жүргізілді. 1996 жылы Қазақстан соңғы қиындықты бастан кешірді. 1998 жылы экономикада аздаған ілгерілеушілік тіркелді. 2000 жылдардан өсіп-өркендеу басталды. 

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Тәуелсіздік дәуірі» атты жаңа кітабының негізгі тарауының бірін «Ұлы бетбұрыс. Қазақстанның екінші жаңғыруының басталуы» деп атауында үлкен мән жатыр. Бұл жолда Нұрсұлтан Әбішұлының мемлекетті аяғынан тік тұрғызып, дүние жүзі елдерінің сапында айтулы елге айналдырудың шежіресі тұр. Елбасының Кеден одағын құру мен оны Еуразиялық экономикалық одақ деңгейіне дейін көтеруге бастаған таза экономикалық саясатын көргендік деп айтар едім. Дәл осындай құрылымды өмірге әкелу арқылы Президент Назарбаев болашақта шамамен 4 еседей молаятын Қазақстанның тауар өндірісіне өріс ашты. Бір сөзбен айтқанда, Еуразиялық экономикалық одақ Қазақстанның 180 миллиондық тұтынушысы бар алып нарықтың белді ойыншысы болуына негіз қалады. Мұнан бөлек, Мемлекет басшысының ежелгі Ұлы Жібек жолының ХХІ ғасыр талабына сай қайта жаңғыртылуына мүдделі болуының астарында да әлемдік нарыққа шығудың айқын бағдары тұр. 

Жалпы, экономиканы көтеру үшін бірнеше салаға басымдық беруіміз керек. Біріншіден, өнім өндіретін зауыт-фаб­­ри­каларды қолға алу. Екінші орында ауыл шаруашылығы тұр. Ауыл шаруа­шы­лы­ғы саласын өркендетпей, ел еңсе­сін тіктеуі қиын. Үшінші – мұнай-газ саласы. Осылардың нәтижесінде қазақ­стан­­дық­тардың әлеуметтік жағдайы жақса­­рады. Біздің қазіргі ұстанып отырған саяси бағдарымызда аталған бағыт­тар толы­ғымен көрініс тапқан, демек Нұрсұлтан Назарбаевтай басшысы бар елдің ертеңгі күн үшін алаңдамауына толық негіз бар.

Қазір Мемлекет басшысы ел алдына рухани жаңғыру міндетін қойып отыр. Бұл әуел баста «Алдымен, экономика...» ұстанымының нәтижелі, үлкен жеңіспен аяқталып, қазақ елінің Ұлт ретінде даму кезеңінің нағыз шарықтауына берілген старт сияқты сезіледі маған. Ел аман, Елбасы ғұмырлы болсын!

Сағындық САТЫБАЛДИН, 
ҰҒА академигі, экономика ғылымдарының докторы, профессор

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу