Бүгінгі дәуірдің тұтас шежіресі

Еліміздің дамуы мен Елбасының білікті басқаруының жемісті нәти­же­сінің әр сәтіне куәмін десем, мұным артық айтқаным емес. Тәуел­сіздік алған жылдары Отан экономикасының ең бір сындарлы кезеңдерді бастан өткергені әлі есімде.

Егемен Қазақстан
21.12.2017 7720
2

Мемлекеттің «нөлден» басталған қар­жы­лық саясатының өткелек жолдарды артқа тастап, бүгінгідей дамыған кезең­ге қол жеткізуі асқан тәуекел мен ере­сен еңбекті қажет етеді. Бұл сынға қажыр-қайраты толысқан ұлт пен жігерлі көшбас­шысы бар халық қана төзіп, түбі жеңіске жететіні тарихи шындыққа айналды. Егемен ел ретінде еңсерген алғашқы ширек ғасырлық кезеңде қазақ халқының осы ерлігі мен Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың сарабдал саясатын атап айтып, лайықты бағасын беруіміз керек. 

Кеше Елбасының қаламынан туған кезекті кітабының жарыққа шыққанын естіп, қуанып қалдым. Сексеннің сеңгіріне шыққан жасыма қарамай, кітаптың мазмұнымен таныстым. Бұл өзі бүгінгі дәуірдің тұтас шежіресі сынды еңбек болғандықтан, болашақ ұрпақ үшін баға жетпес тарихи оқулыққа айналары сөзсіз. Кітаптың «Мемлекетіміздің дүниеге келуі. Қазақстанның бірінші жаңғыруы», «Ұлы бетбұрыс. Қазақстанның екінші жаңғыруының басталуы», «Қияға құлаш сермеу. Қазақстанның екінші жаңғыруы» және «Қалыптасқан мемлекет. Қазақстанның үшінші жаңғыруы» деген тарауларға жік­телуі Елбасының басқаруында баян­ды даму жолымен нұрлы келешекке бас­қан ел қадамының сатылап өсу кезеңін айғақтайды. 

Елбасы нұсқауымен жасалып, жүзеге асырылған бағдарламалардың мазмұны сатылап өсу дегенді білдіреді. Барлық реформалар – өмір талабы, барлық бағдарламалар – сатылап өсу жоспары. Реформалар бірін-бірі толықтырса, бағдарламалар бірінен соң бірі дамудың келесі және кезекті жолынан өтудің жоспары болып шықты. Айталық, Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы» негізінен табиғи байлыққа, шикізат қоры­на арқа сүйей отырып, ел экономикасын дамыту, халықты жұмыспен қамтамасыз ету мәселесін шешу, алдағы дамуларға баспалдақ жасау жоспарына айналды. Бұл мерзімінен бұрын ойдағыдай орындалды.

Мен осы бөлімдерде сөз болған тарихи сәттердің куәсі болғаным үшін, кейбір мәселелерде білек сыбанып араласқаным үшін өзімді бақытты сезінемін. Әлі есімде, Нұрсұлтан Әбішұлы сол кездері отандық бір топ ғалымды жинап алып, Қытай және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы қарқынды дамушы мемлекеттердің тәжірибесін зерттеп, зерделеуді, кейін Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясын жасауды тапсырды. Алғашқы нұсқасын оқып, танысып шыққаннан кейін көп тұс­тарына өзінің ұсыныстарын қосты. Бәрі­нен бұрын көмірсутегі өндірісін ұл­ғай­ту­ға басымдық беру керек деп шеш­ті. Екінші орынға өндірістік металдар нары­ғын дамыту бағыты орналасты. Өмір тәжі­рибесінде бағдарламаның дәл осылай құрылуы дұрыс екеніне куә болдық. 

Мен сол кезде қазақстандық ғалым­дар­дың ара­сында «Қазақстан-2030» стратегия­сын Президент жасаған «төртінші ғаламат» деп атаған едім. Мысалға, 1991 жылы Қазақстан Республикасының егемендігі жарияланғанда, елімізде гиперинфляция өрттей қаулап тұрған еді. Бұған жұмыс­сыздық қосылды. Президент бекіткен экономикалық саясат мейлінше қысқа мерзім ішінде гиперинфляцияны, девальвацияны, рецессияны толық ауыздықтады. Осылайша, нарықтық экономикадағы жобаланған жұмыстар сәтті жүргізілді. 1996 жылы Қазақстан соңғы қиындықты бастан кешірді. 1998 жылы экономикада аздаған ілгерілеушілік тіркелді. 2000 жылдардан өсіп-өркендеу басталды. 

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Тәуелсіздік дәуірі» атты жаңа кітабының негізгі тарауының бірін «Ұлы бетбұрыс. Қазақстанның екінші жаңғыруының басталуы» деп атауында үлкен мән жатыр. Бұл жолда Нұрсұлтан Әбішұлының мемлекетті аяғынан тік тұрғызып, дүние жүзі елдерінің сапында айтулы елге айналдырудың шежіресі тұр. Елбасының Кеден одағын құру мен оны Еуразиялық экономикалық одақ деңгейіне дейін көтеруге бастаған таза экономикалық саясатын көргендік деп айтар едім. Дәл осындай құрылымды өмірге әкелу арқылы Президент Назарбаев болашақта шамамен 4 еседей молаятын Қазақстанның тауар өндірісіне өріс ашты. Бір сөзбен айтқанда, Еуразиялық экономикалық одақ Қазақстанның 180 миллиондық тұтынушысы бар алып нарықтың белді ойыншысы болуына негіз қалады. Мұнан бөлек, Мемлекет басшысының ежелгі Ұлы Жібек жолының ХХІ ғасыр талабына сай қайта жаңғыртылуына мүдделі болуының астарында да әлемдік нарыққа шығудың айқын бағдары тұр. 

Жалпы, экономиканы көтеру үшін бірнеше салаға басымдық беруіміз керек. Біріншіден, өнім өндіретін зауыт-фаб­­ри­каларды қолға алу. Екінші орында ауыл шаруашылығы тұр. Ауыл шаруа­шы­лы­ғы саласын өркендетпей, ел еңсе­сін тіктеуі қиын. Үшінші – мұнай-газ саласы. Осылардың нәтижесінде қазақ­стан­­дық­тардың әлеуметтік жағдайы жақса­­рады. Біздің қазіргі ұстанып отырған саяси бағдарымызда аталған бағыт­тар толы­ғымен көрініс тапқан, демек Нұрсұлтан Назарбаевтай басшысы бар елдің ертеңгі күн үшін алаңдамауына толық негіз бар.

Қазір Мемлекет басшысы ел алдына рухани жаңғыру міндетін қойып отыр. Бұл әуел баста «Алдымен, экономика...» ұстанымының нәтижелі, үлкен жеңіспен аяқталып, қазақ елінің Ұлт ретінде даму кезеңінің нағыз шарықтауына берілген старт сияқты сезіледі маған. Ел аман, Елбасы ғұмырлы болсын!

Сағындық САТЫБАЛДИН, 
ҰҒА академигі, экономика ғылымдарының докторы, профессор

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Елбасы Сауд Арабиясының Королімен телефон арқылы сөйлесті

20.02.2019

Елбасы «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу