«Мемлекеттік тілді білмек – елшіден...»

Қазақстанға танымал тұлға, сенатор Икрам Адырбеков «Елші­лер­дің шетелде болу мерзімін 5 жыл­­дан арттырмау мәселесі өзекті бо­­лып отыр, себебі қазіргі кезде 20 жыл­дан астам уақыт бойы елге орал­­маған елшілер, дипломаттар бар. Олар елден қарым-қатынасын үзді деп айтуға болмайды, дегенмен де соны нашарлатқан, елдегі жағ­­дайды те­рең түсінбейді» деді («Сөз­бе-сөз» – «ҚазАқпарат»). 

Егемен Қазақстан
11.01.2018 146
2

Естіген құлақта жазық жоқ, «Қазақ­стан Респуб­ликасының дипло­матиялық қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын талқылау барысында өткен жазда көпшілік таң­ғаларлық осындай сөздің айтылғаны бар. Әріптесін қызу қолдаған Сыртқы істер министрлігінің жауапты хатшысы Анарбек Қарашев те ағынан жарылды: «Балалар қазақ екенін білмей кетеді. Мен 12 жыл (елде) болған жоқпын. Балаларымда туған елі туралы дұрыс танымы болмады. Елге келіп, үш жылдан кейін балалар қазақ екендерін сезіп отыр, яғни осында мектепке барып, қазақша сөйлеп, қай мемлекеттің баласы екенін түсіне бастады». Өте аянышты-ақ ахуал. Демек, халық­аралық маңызды істермен ғана айналысатын құзырлы ведомстводағы жауапты азаматтардың депутаттар назарына ұсынған бұл мәселелерінің көкейкестілігінде, мемлекеттік салма­ғында еш дау болмауы тиіс. Алайда...

Жаңа жылдың алғашқы күндері «24.kz» телеарнасына Германияда тұратын атағы күллі Еуропаға танымал қандасымыз нейрохирург Жә­дік Шенол полиглот екеніне қара­мастан, ана тілінде сұхбат берді. Қазақстан топырағын баспаған үш қызы мен кенже ұлы бір дауыспен қосылып, Нұрғиса Тілендиевтің «Сар­­жайлауын» шырқады. Ана тілі­не деген құрметтің ең таза да асқақ үлгісі. Германияда туып-өскен отаға­сының өзі Қазақстанда бір-ақ рет болыпты. Тарихи Отанынан тым шал­ғайда жүрген отбасының ана тіліне, Отанына деген мынадай сүйіс­пеншілігін көргенде көзіңе еріксіз жас үйіріледі. 

Тағы бір мысал... Кеше ғана 102 жасқа салтанатпен қадам бас­қан Әсия Сардарбек әжеміз аме­рикалық (Вирджиния штаты) ұзақ жасау­шылардың мәртебелі сапында тұр. Атақты ауған патшасы Зәкір ханның ұрпағы, ел билеушісі Әміри Мұхаммедтің жесірі Әсия әжеміздің «1916 жылы Шудың бойында туыппын. Жалайырдың қызымын. Үркіншілік кезінде әуелі Түркістанға жеттік, одан Қарақалпақстан арқылы Әмударияны кешіп Ауғанстанға өттік», деп қазақша мүдірмей сөйлеген сағынышқа толы қарлығыңқы дауысы күллі Қазақ елінің құлағында жаң­ғырып қалып қойды. Жарты ғасырдан астам Ауғанстанда Шах сарайында, одан кеңес әскері баса көктеп кір­генде Еуропа елдерін сағалап, содан соңғы 20 жылда Америка Құрама Штат­тарына тұрақтаған әзіз анаға ана тілін ұмыттырмаған қандай құдірет, қандай қуатты күш болды екен?! 

Міне, осы арада Шенол мырза мен Әсия әжеміздің мысалында бас­тапқыдағы елшілер оқиғасына қайта оралуға мәжбүрміз. Бізді жалпыға бірдей қоғамдық талаптар тұрғысынан алаңдатқаны – әлемнің әр бұрышында Тәуелсіз Қазақстанды елдестіріп жүрген азаматтарымыздың 10-15 жыл ел бетін көрмегені емес, егер біздің елшілеріміз арасында ана тілі қолданысы нашарлай бас­таса, осыншама жыл ішінде сол шетелде олар қай тілде сөйлеген? Еларалық ресми құжаттар қай тілде толтырылды? Оларға біздің мем­лекеттік тіліміздің қазақ тілі еке­ні шынымен-ақ ескертілмегені ме? Елшілер мен консулдар отбасында қай тілде сөйлесті екен, ана тілін біл­мейтін «балалары біз қай мемлекеттен келдік» деген ойда жүрді деген сауал туындайды. Рас қой. Заң тұжырымдамаларын бекітердегі дипломаттарымыздың ана тілінің проблемасын алға тарта сөйлеген ықыласын заң қабылдаушылар «шын көз жасымызға сенер», иланар деген үміті шығар деп ой түйдік.

Ойымызды румын мен француз халқына тең ойшыл, көрнекті философ Эмиль Мишель Чоранның «Адам қай елде тұрса да, тек қана өзінің ана тілінің құдірет-күшімен ғана өмір сүреді. Біздің шын Ота­нымыз – ана тіліміз. Осыны ұғынсақ жеткілікті» деген ғажайып сөзімен қорытындыласақ дейміз. Күллі әлем елшілеріне, оның ішінде қазақ елшілеріне құлаққағыс етіп тұрғандай неткен уытты сөз еді?!.

Талғат СҮЙІНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу