«Мемлекеттік тілді білмек – елшіден...»

Қазақстанға танымал тұлға, сенатор Икрам Адырбеков «Елші­лер­дің шетелде болу мерзімін 5 жыл­­дан арттырмау мәселесі өзекті бо­­лып отыр, себебі қазіргі кезде 20 жыл­дан астам уақыт бойы елге орал­­маған елшілер, дипломаттар бар. Олар елден қарым-қатынасын үзді деп айтуға болмайды, дегенмен де соны нашарлатқан, елдегі жағ­­дайды те­рең түсінбейді» деді («Сөз­бе-сөз» – «ҚазАқпарат»). 

Егемен Қазақстан
11.01.2018 126

Естіген құлақта жазық жоқ, «Қазақ­стан Респуб­ликасының дипло­матиялық қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын талқылау барысында өткен жазда көпшілік таң­ғаларлық осындай сөздің айтылғаны бар. Әріптесін қызу қолдаған Сыртқы істер министрлігінің жауапты хатшысы Анарбек Қарашев те ағынан жарылды: «Балалар қазақ екенін білмей кетеді. Мен 12 жыл (елде) болған жоқпын. Балаларымда туған елі туралы дұрыс танымы болмады. Елге келіп, үш жылдан кейін балалар қазақ екендерін сезіп отыр, яғни осында мектепке барып, қазақша сөйлеп, қай мемлекеттің баласы екенін түсіне бастады». Өте аянышты-ақ ахуал. Демек, халық­аралық маңызды істермен ғана айналысатын құзырлы ведомстводағы жауапты азаматтардың депутаттар назарына ұсынған бұл мәселелерінің көкейкестілігінде, мемлекеттік салма­ғында еш дау болмауы тиіс. Алайда...

Жаңа жылдың алғашқы күндері «24.kz» телеарнасына Германияда тұратын атағы күллі Еуропаға танымал қандасымыз нейрохирург Жә­дік Шенол полиглот екеніне қара­мастан, ана тілінде сұхбат берді. Қазақстан топырағын баспаған үш қызы мен кенже ұлы бір дауыспен қосылып, Нұрғиса Тілендиевтің «Сар­­жайлауын» шырқады. Ана тілі­не деген құрметтің ең таза да асқақ үлгісі. Германияда туып-өскен отаға­сының өзі Қазақстанда бір-ақ рет болыпты. Тарихи Отанынан тым шал­ғайда жүрген отбасының ана тіліне, Отанына деген мынадай сүйіс­пеншілігін көргенде көзіңе еріксіз жас үйіріледі. 

Тағы бір мысал... Кеше ғана 102 жасқа салтанатпен қадам бас­қан Әсия Сардарбек әжеміз аме­рикалық (Вирджиния штаты) ұзақ жасау­шылардың мәртебелі сапында тұр. Атақты ауған патшасы Зәкір ханның ұрпағы, ел билеушісі Әміри Мұхаммедтің жесірі Әсия әжеміздің «1916 жылы Шудың бойында туыппын. Жалайырдың қызымын. Үркіншілік кезінде әуелі Түркістанға жеттік, одан Қарақалпақстан арқылы Әмударияны кешіп Ауғанстанға өттік», деп қазақша мүдірмей сөйлеген сағынышқа толы қарлығыңқы дауысы күллі Қазақ елінің құлағында жаң­ғырып қалып қойды. Жарты ғасырдан астам Ауғанстанда Шах сарайында, одан кеңес әскері баса көктеп кір­генде Еуропа елдерін сағалап, содан соңғы 20 жылда Америка Құрама Штат­тарына тұрақтаған әзіз анаға ана тілін ұмыттырмаған қандай құдірет, қандай қуатты күш болды екен?! 

Міне, осы арада Шенол мырза мен Әсия әжеміздің мысалында бас­тапқыдағы елшілер оқиғасына қайта оралуға мәжбүрміз. Бізді жалпыға бірдей қоғамдық талаптар тұрғысынан алаңдатқаны – әлемнің әр бұрышында Тәуелсіз Қазақстанды елдестіріп жүрген азаматтарымыздың 10-15 жыл ел бетін көрмегені емес, егер біздің елшілеріміз арасында ана тілі қолданысы нашарлай бас­таса, осыншама жыл ішінде сол шетелде олар қай тілде сөйлеген? Еларалық ресми құжаттар қай тілде толтырылды? Оларға біздің мем­лекеттік тіліміздің қазақ тілі еке­ні шынымен-ақ ескертілмегені ме? Елшілер мен консулдар отбасында қай тілде сөйлесті екен, ана тілін біл­мейтін «балалары біз қай мемлекеттен келдік» деген ойда жүрді деген сауал туындайды. Рас қой. Заң тұжырымдамаларын бекітердегі дипломаттарымыздың ана тілінің проблемасын алға тарта сөйлеген ықыласын заң қабылдаушылар «шын көз жасымызға сенер», иланар деген үміті шығар деп ой түйдік.

Ойымызды румын мен француз халқына тең ойшыл, көрнекті философ Эмиль Мишель Чоранның «Адам қай елде тұрса да, тек қана өзінің ана тілінің құдірет-күшімен ғана өмір сүреді. Біздің шын Ота­нымыз – ана тіліміз. Осыны ұғынсақ жеткілікті» деген ғажайып сөзімен қорытындыласақ дейміз. Күллі әлем елшілеріне, оның ішінде қазақ елшілеріне құлаққағыс етіп тұрғандай неткен уытты сөз еді?!.

Талғат СҮЙІНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2018

Қазақстанның алты облысында жол жабылды

22.01.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

22.01.2018

Аур райына байланысты Қазақстанның оңтүстік облыстарында ескерту жарияланды

22.01.2018

Нью-Йоркте Қазақстан мен Тәжікстанның сыртқы істер министрлері кездесті

22.01.2018

Мемлекет басшысы АҚШ-қа ресми сапарының қорытындылары жөнінде кеңес өткізді

22.01.2018

Шолақсор ауылында аяз 43  градусқа жеткен

22.01.2018

Астанада «Вокал сиқыры» атты концерт өтті

22.01.2018

Алматыдан Әл-Кувейтке дейін...

22.01.2018

Аяз ақырып тұр (фото)

22.01.2018

Дипломатиялық қарым-қатынастың жаңа белесі

22.01.2018

Ұлыбритания ветеринария колледжі: Киік неге қырылды?

22.01.2018

Астанада энергетикалық кешеннің алдағы қатты аязға дайындығы тексерілді

22.01.2018

Исекешев «Астана LRT» ЖШС-ның жаңа басшысын таныстырды

22.01.2018

Алматы облысы бойынша ауа райына байланысты ескерту жарияланды

22.01.2018

ҚР СІМ Ауғанстандағы террорлық шабуылды айыптады

22.01.2018

«Тұмар» Ұлттық телевизиялық бәйгесіне қатысуға өтінімдер қабылдау басталды

22.01.2018

 Қостанай облысында 88 жастағы қария аяздан аман құтқарылды

22.01.2018

Тірлігі тиянақты Түпқараған

22.01.2018

Атырау қаласы тұрғындары Қазақстан құрамасына қолдау білдірді

22.01.2018

«Елбасы қойған тапсырманы орындауға Батыс Қазақстан облысындағы компаниялардың мүмкіндігі жетеді»

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Бапкерлер легионы

Жыл сайын Қазақстан премьер-лига клубтарының қыруар қаржы жұмсап шетелдерден сатып алатын легионерлерін санамалап, олардың көрсеткен нәтижелерін саралап жүретін әдетім бар. Футбол деген үлкен сиқырға арбалып қалған кез келген адамға таныс құбылыс. Өткенде ғана маусым бойына 4 ойын өткізіп, 10 ай бойы жалақы алып келген сербиялық футболшы туралы жаздым. Біздің клубтардың бармақ басты, көз қысты әрекеттері мұнымен де шектелмесе керек. Командаларымыздың тағы бір әдеті – жыл сайын бапкер ауыстыру. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Ортақ тіл табысуға ұмтылыс бар

Бір халықты екіге жарып, ағайын­­ды бір-біріне қарсы қойған ғалам­дық саясат, екі түрлі саяси жүйе корей халқын әлі де бір-бірі­не жат қылып отыр. Жақындату тү­гі­лі кейде бір-біріне деген жаулық ни­­ет­терін де жариялап, бітіспейтін көз­­қараста екендіктерін білдіріп қоя­ды.  

Дархан ӨМІРБЕК, «Егемен Қазақстан»

Сөз еркіндігі және балама пікірге төзімділік

АҚШ-та білім алып жүргенімізде екі апта бойы сөз бостандығы абсолют­тік болуы тиіс пе деген тақырыпты тал­қыладық. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ғажайып жаңалықтар

Заманауи экономиканың дамуы адамзатқа орасан зор жаңа мүмкіндіктер ұсынатындығын, соған сай экономиканың кейбір дәстүрлі салаларының түбегейлі өзгеріске түсетінін қазірдің өзінде байқауға болады. Тек бір ғана ауыл шаруашылығын алып қарайықшы.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қайдасың, менің ертегім?!

Алпысыншы жылдардың басында мектеп табалдырығын аттаған біздің толқынның бала қиялын баураған ғажап – қазақтың ертегілері мен батырлар жыры еді-ау. Сол кезде сол бір ғажайыптар әлемінен санамызға сің­ген сансыз суреттер бұл күнде сағындырып, сабырымызды сарқып ішкендей болады. Сондағы небір керемет сиқырларды көруге көңіл ынтығып, көкірек көзі құмартып, құштарлана ашылғандай күйге енеті­німіз бар.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу