Жүргізушісіз көлік: пайдасын көреміз бе, зиян шегеміз бе?

Бүгінде жан-жағымызды түгел дер­лік жасанды интеллект өнім­де­рі қор­­шады. Қолыңыздағы смарт­фон­ның онлайн қосымшасымен такси қыз­­метіне жүгіне аласыз, әуежай мен вокзалдардағы кассаларға жүгір­мей-ақ ұшаққа, пойызға билетке тапсырыс бере аласыз, тіпті қо­ғам­дық кө­лік немесе қалааралық қат­ы­нас­тар­дың да оңтайлы қызметін таң­дау­ға мүмкіндігіңіз бар. Бәрі де уақыт әрі қаржы жағынан тиімді. 

Егемен Қазақстан
02.02.2018 183
2

Иә, көлік саласындағы өзгерістердің жыл­дам өріс алғаны соншалық, адам­дар­­дың өмір сүру салтын ғана емес, ша­һарлардың тыныс-тіршілігі мен кел­бе­тін де айтарлықтай өзгеріске алып ке­ле жатыр. Соның бірі – жүргізушісі жоқ көліктер.

2010 жылы Google компаниясы ал­ғаш рет жүргізушісіз жүретін көлік жасап шығаратынын мәлімдеді. «Нью-Йорк Таймс бестселлер» сериясымен жарық көрген Эрик Бриньолфсон мен Эндрю Макафидің «Машинаның екін­ші дәуірі» атты кітабында авторлар 2012 жылдың жазында Кремний жа­зы­­ғындағы Google штаб-пәтерінде ком­панияның осы бағыттағы, яғни Chauffeur жобасы шеңберіндегі алғашқы өні­мімен серуендегенін қызықты етіп су­рет­тейді. 101-ші тасжолда ызғытқан кө­лік­тің артқы орындығына жайғасқан олар бастапқыда көлік тізгініне ешкім отыр­майды деп ойлағандарын, алайда жүр­гі­зу­шісі жоқ көлік жаяу жүргіншілер мен бас­қа да көлік жүргізушілерін шошытып, үрейлендіріп алмау және полиция қыз­меткерлерінің назарын аудармау үшін алдыңғы орынға компанияның екі қыз­меткері отырғанын айтады. Бұл түзу даң­ғыл болғанымен әсте тыныш жатқан кө­­ше емес еді. Десе де қозғалысы ты­ғыз жолда көліктің мінсіз жүргені сон­ша­лық, тест-драйв жасаушылар жолай түк істемей отырғандықтан зеріге бас­тағандарын да жазады. Google бұл кө­лік­терді 2020 жылы жаппай саудаға шы­ғаруды жоспарлап отыр. Қазір осы саладағы сынақтарды KIA Motors, General Motors, Toyota, Uber сияқты ком­паниялар да жүргізуде. Басқа да кә­сіп­орындар аз емес. Мәселен, Tesla ком­паниясы 2015 жылдың қазан айында жа­ңар­тылған бағдарламамен қамтылған жар­тылай автоматты жүргізу қызметі бар көліктерді саудаға шығарды. Тіпті қазақстандық қымбат көліктер иелері клубының негізін салушы Бейбіт Әлібеков Tesla электрокарын Алматы қала­сының көшелерінде сағатына 80 ш­а­қырымдық жылдамдықпен сынақтан өт­кізгені де есте. Көлік кептелісінде, бұ­рылыстарда жол белгілеріне қарай өздігінен қозғалған көліктегі отандық кәсіп­кер «Шынында қорқып отырмын. Рульді қолға алып, тежегішті басқым келеді. Менің үш балам бар, әлі өмір сүруім керек» деп әрі әзілдеген, әрі таңғалған бейнежазбасын интернет желілеріне жүктеген болатын. Яғни жүргізушісі жоқ көліктер жақын арада көшедегі үйреншікті көріністердің біріне айналуы ғажап емес. 

Жалпы, жүргізушісіз қозғалатын «ақылды» көліктердің уақыт өткен сайын адамдар жүргізетін көліктерге қа­ра­ғанда, тиімділігі мен қауіпсіздігі жо­­­ға­рылай бермек. Бұл қозғалыс құ­рал­­­дары урбанизация дәуірінде алып мегаполистердегі кептелістерді жоюға, та­сымалдау мен логистика саласында қор­шаған ортаға шығарылатын қал­дық­тар көлемін азайтуға септігін ти­гіз­бек. Сонымен бірге жолдағы кей­бір жүргізушілердің агрессиялық қи­мылдарын шектеуге, яғни өзгенің өмі­ріне қауіп төндірмеуге, жүйкеге тү­сетін сал­мақты төмендетуге де оң әсер етеді. Қарт адамдар мен мүм­кін­дігі шектеулі жандардың да қатынау деңгейін жеделдетуге көмектеседі делінеді. The Boston Consulting Group сарапшыларының айтуынша, автономды көлікті енгізу жол апаттарының санын 90 пайызға, улы газдар шығарылымын 80 пайызға, жол қозғалысы қарқынын 60 пайызға төмендетеді. Әрине кері әсер ететін тұстары да бар. Мәселен, жұмыс күшінің қысқаруына алып келуі ықтимал. Такси жүргізушілері, жүк көліктері, авто­кө­лік өнеркәсібі саласында еңбек күші қажет болмай қалады. Сондай-ақ бюджетке көлік қозғалысындағы айып­пұлдан түсетін кіріс төмендеуі мүм­кін. Жүргізушілер даярлаумен айналы­са­тын заңды ұйымдар да жұмысын тоқ­та­тады. Сондай-ақ хакерлікпен шұғыл­да­нушылар жасанды интеллектке ие кө­ліктердің басқару қызметіне бұйрық бе­ре алады.

Міне, Елбасы биылғы Жолдауында басымдық берген төртінші өнеркәсіптік рево­люцияның дамуы таңдай қақты­рар­лықтай жедел, ауқымы ауыз аш­тырарлықтай кең екенін осы өзге­ріс­тердің бір саласынан ғана көруге болады. Қазір елімізде 4,5 млн шамасында автокөлік бар екен. Жартысына жуығы тұрақты болмаса да ішінара тасымал қызметін көрсетеді. Олар алдағы он жылға жетпей нәпақасыз қалуы мүмкін. Одан басқа да көптеген әлеуметтік мә­селелер пайда болады. Атқарушы би­лікке көлік жүйесінің жаңа трансформациясын жүзеге асыру қажет. Біз осы өзгерістерді лайықты қарсы алуға қаншалықты дайынбыз? Бүгінгі басты сауал осы болса керек. 

Думан АНАШ,
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу