Ет кластерінің мүмкіндігі мол

Біз ежелден мал бағып, оның өнімін тұтынып келген еңбекқор халықтың ұрпағымыз. Соның ішінде ет өндіру жөнінен өзге жұрттарға кіріптар бола қоятындай күйде емес екеніміз анық. Кең-байтақ жеріміз жайылымдық мал шаруашылығын дамытуға да ыңғайлы. Бұл өзіндік құны төмен, арзан мәрмәр ет өндірудің бір жолы. Қазіргі кезде республика өңірлерінде ірі қара мал бордақылайтын алаңдар мен ет өңдеу кешендері іске қосылған. Мұндағы басты мақсат – ет экспорты әлеуеті мен көлемін көтеру. Алайда қазір мұның өзі жеткіліксіз болып тұр.

Егемен Қазақстан
08.02.2018 11677
2

Ет өнімдерін қаншама мол өндіріп жүр­міз десек те, елімізге импорттық жол­мен жеткізілетін асыл тұқымды мал мен еттің үлесі әлі көп. Сондықтан да бү­гінде бұл тәжірибені кейінгі кезекке ысы­рып, ет экспорты көлемін бұрын-соң­ды болып көрмеген жоғары деңгейге жет­кізудің маңызы жоғары. Оның басты жол­дарының бірі ет кластерлерін құру екені белгілі. Осы орайда алдағы әңгіме желі­сін Ақтөбе облысында құрылған «АкТеп» ЖШС-нің іс тәжірибесі негі­зінде өрбіткенді жөн көреміз. Атал­ған кешен бір мезгілде 11 мың бас ірі қара малды бордақылауға арналған. Осы арқылы жылына 7200 тонна ет өңдеуге мүмкіндік туып отыр.

Өнімділік пен бәсекеге қабілет­ті­лікті басты өлшем ретінде белгілей біл­­ген республикамыздағы ірі агро­құры­лымдардың бірі өнім өңдеу көлемін жүйелі әрі тұрақты түрде өсіріп келеді. «АкТеп-тің» алға қойған басты межесі таяу­дағы және жақын келешектегі жылдарда еңбек өнімділігін 45 пайызға дейін көтеру болып отыр. Сөз жоқ, бұл өте жо­ғары міндет. Нақты іс-қимылдар бел­гі­леніп, жүзеге асатын болса, мұның өзі қолдан келетін, орындала­тын іс. Оны жү­зеге асырудың нақты мүмкіндіктері мен тәсілдері қандай? Бұл сауалға қайтарылатын жауап та өте қарапайым. «АкТептің» төңірегіне топтасқан ірілі-ұсақ­ты немесе бүгінгі салалық сөз қол­да­нысына сәйкес айтқанда, зәкірлік шаруа қожалықтар осы биік межеге иек арту­дың басты кілті болмақ. Оның саны 357 екенін айтсақ, көп мәселенің түйіні тарқатыла түседі.

Өңірдегі «АкТеп» және «Айс» секіл­ді ірі агроқұрылымдардың маңында оған қызмет жасайтын қосымша құры­лым­дардың болуы ет және сүт кластері қалыптастыру ісіндегі басты модуль екені айқын. О баста жоғарыда аталған серіктестік жетекшілері осы модульді енгізу үшін көп ізденіп, көп уақытын сарп еткен. Бір жақсысы, олар іздегенін тапты да. Сөйтіп Ақтөбе аймағында елі­міз­де баламасы жоқ ет және сүт клас­тер­лері құрылды. Қазіргі күні барлық жұмыс осы модуль аясында жүргізіліп келеді.

Мұндай байланыстар екі жаққа да тиімді. Ең бастысы, шаруа қожалықтары мен ауылшаруашылық кооперативтері ұтпаса, еш ұтылмайды. Яғни қуатты құрылымның құрамында олардың жұмысы одан әрі ширай түседі. Көп бағытпен айналысудың берері қашанда мол. Әрі осы арқылы ауыл азаматтары жылдың он екі айында үзіліссіз жұмыс іс­теуге мүмкіндік алады. Тұтастай алған­да еліміздегі ауылшаруашылық өнім­дерін өндіру мен өңдеу саласы осы ба­ғытқа бет бұрса, бұл соғұрлым өмір­шең, тиімді әрі пайдалы болмақ.

Рас, бұдан біраз уақыт бұрын әбден нығайып, буыны бекіген ірі аграрлық ба­ғыттағы кәсіпорындарға мемлекет тара­пынан қолдау көрсетуді жалғастыра беру­дің қандай қажеттілігі бар деген пікірлердің туындағаны белгілі. Бір қарағанда жөн сөз секілді. Әйтсе де қазіргі таңда «АкТеп» сияқты ірі агрофирмаларға көмектесу деген ұғым ұсақ шаруашылықтарға қолдау көрсету болып шығатынын ұғынатын кез келді. Бұл өз кезегінде «АкТептің» жанына шоғырланған 400-ге тарта ұсақ фермерлік шаруашылықтар оның базасында толық әрі еркін қозғалысқа келе алады деген сөз.

Осыдан шығатын тағы бір түйін бар. Бү­гінгі әңгімеміздің басты арқауына айнал­ған «АкТеп» және «Айс» секілді ірі агроқұрылымдар еліміздегі ірі облыс­ты ет және сүт өнімдерімен қамтуға мүм­кіндік алып отыр. Ақтөбе аймағында құры­лып, қызмет жасай бастаған ет клас­терінің зәкірлік серіктестері өз істерінің жаңа арнасы жөнінде қандай пікірде? Осы орайда «Қызылжар» мен «Қаршыға» шаруа қожалықтарының жетекшілері Асқар Балманов пен Артур Жетенов газет тілшісіне өз ой пікірлерін былайша жеткізді.

«Біз «АкТеп» ЖШС-нің құрамында қызмет жасап келеміз. Оның жетекшілері жем-шөп қорын қалай әзірлейміз деп бас-
тарын қатыра қоймайды, біз дайындап береміз. Сонымен бірге бордақылау алаңын малмен толтыру жұмыстарын да қоса атқарамыз», дейді олар. Қосал­қы шаруашылық иелері бұдан әрі «АкТептен» асыл тұқымды бұқаларды жал­ға алу мен ауылшаруашылық тех­ника­ларын лизинг тәсілі бойынша пайдаланудың тиімділігіне тоқталды. Бұл жобалар мен бағдарламалар қыруар қаржы жұмсамай-ақ табысты көбейтуге және аналық мал басын толықтыруға, сонымен бірге мал тұқымын жақсартуға мүмкіндік береді. Мұндай байланыс шағын шаруашылықтар үшін өте тиімді деп есептейді олар.

«АкТептің» өз маңайына топтаса бастаған шаруа қожалықтарына үлкен шапағатын тигізіп жүргені де бөлек бір әңгіме. Оның басты мысалы – бас кә­сіпорын олардың өнімдерін тез, ке­зек­сіз әрі жоғары бағамен қабыл­дай­тыны. Мұндай жағдайда ақша, яғни өткізген өнімдерінің құны аз уақыт­тың ішінде банктегі есепшотқа түседі. Ша­руа осылай өз жөнімен шешіле берсе, олар өзге сатып алушыларды іздеп қайтеді. Әрі алыпсатарларға да алданбай­ды. Өйткені бұл мәселе «АкТеп» агро­құры­лымы жүйесінде толығымен өз ше­шімін тапқан. Осындай әріптестік асыл тұқымды мал басын өсіру мен кө­бейту ісінде де терең тамыр жайып келеді. Пайда мен тиімділікке шаруа қожа­лық­тарының қол жеткізуі төмендегі деректерден де анық көрінеді. Айталық, қожалық же­тек­шілері «АкТептен» абердин-ангус асыл тұқымды малының бұқаларын жал­ға алған жағдайда бұл тұқымнан туған төл он айдың ішінде 350-400 келі салмақ тартатын көрінеді. Бұл пайда емей немене?!

– «АкТеп» ЖШС қазір мал борда­қы­лау­дың тиімді әдістеріне арқа сүйей оты­рып, еңбек өнімділігін одан әрі көте­ре түсуде. Бұл ретте біріншіден, асыл тұқымды репродукторлардың қуатын көтеруге ерекше мән берілген. Мұның мөлшері – 6200 ірі қараға тең. Ең бастысы, тиісті мал басы кешенге ұдайы әрі тұрақты түрде жеткізіліп тұрса жұ­мыс өз ырғағынан жаңылмайды. Әрине мал­дың да малы бар. Біз үшін басты көр­сеткіш пен негізгі критерий – сан мен сапаның үйлесімділігі. Екеуінің бір тұстан тоғысуы дейді, – «АкТеп» ЖШС-нің бас құрылтайшысы Нұрлан Сағы­налин.

Оның сөзінен тағы бір ұққа­нымыз қазіргі кезде тиімділік тұт­қа­сын таба білген «АкТеп» басшы­лары инфрақұрылымдық нысандарды құруға қаражат жұмсаудың қажеті жоқ деп есептейді. Өйткені кешенде оған толық мүм­кіндік бар. Бос тұрған орындар да табы­лады. Сонымен бірге «АкТепте» фер­мерлерге қомақты еңбекақы төлеу тәр­тібі де орныққан. Ол әр сиырға 800 теңге, әр бұзауға 400 теңге төлеу есебі­нен жасалған. Сонда орташа есеппен алған­да олардың еңбекақысы 300-350 мың теңге болып шығады.

Тағы бір айта кетер жайт, өңірдегі «АкТеп» және «Айс» секілді ірі агро­құры­­лымдарда өндіріс үдерістері то­лы­­ғымен автоматтандырылған және компью­терленген. Мұнда мал шаруа­шы­­лығы өнімдерін өңдеудің заманауи бағ­дарламалары жүзеге асып келеді. Бұл агроөндірістің барлық цехтарын қамтиды. Осы арқылы жануарлардың жай-күйі мен ахуалы туралы барлық қажетті мәлімет жинақталады. Тіпті цифр-
лы технологиялар арқылы серіктестік бағдарламашылары аналық сиырлар шағылысқа әзір ме деген сауалдарды да тез жинақтап біле алады.

Түйіп айтқанда, «АкТеп» және «Айс» секілді өңірдегі ет және сүт клас­терлері мысалында Ақтөбе аймағы Президент Н.Назарбаевтың биылғы Қазақстан халқына Жолдауында қой­ылған цифрландыру жөніндегі мін­дет пен тапсырманы орындауды бас­тап кетті деуге толық негіз бар. Егер басқа да мысалдарға сүйенсек, мал­дың құлағына электронды сырға қон­дырып, осы арқылы оның бір тәу­лікте қосқан салмағын анық­тау тех­но­­логиясы қолданылатыны осы пікі­­рі­міз­дің басты дәлелі. Бұдан кей­ін­гі кезекте ком­пьютердің немесе смарт­фон­ның кө­ме­гімен қажетті мони­то­рингтік зерт­теу­лер жасалады.

Міне, осылайша Ақтөбе аймағында құ­рылған ет және сүт кластерінің көк­жиегі күннен күнге кеңейіп келеді.

 

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан»

АҚТӨБЕ

СУРЕТТЕ: Ақтөбе ет кластері құрылымынан көрініс

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

24.09.2018

Қыздар Университетінің студенттері республикалық турнирдің жеңімпазы атанды

24.09.2018

Талдықорған қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

24.09.2018

25 қыркүйекте Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді

24.09.2018

Ақтауға үлкен футбол оралды

24.09.2018

Үш дзюдошымыз да алғашқы айналымда ұтылды

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу