Қарағандыға сырттан көмір тасығаны несі?!

Өткен жылдың соңын­да «АрселорМиттал Теміртау» АҚ металлур­гия комбинатының қа­жеттіліктері үшін Ре­сей­ден көмір концентратын сатып алады де­ген ақпарат тараған бо­латын. Жер-жаһанға әйгілі көмір бассейнінің үстінде отырып, бұл қа­лай болғаны деген сұ­рақ өзінен-өзі туындай­ды. Кезінде бір комбинат түгіл, күллі Кеңес Ода­ғы­ның қажетін өтеген Қара­ғанды көмірі түге­сілуге айналғаны ма?!

Егемен Қазақстан
09.02.2018 722
2

Болат департаментінің 2017 жылғы жұмыс қоры­тын­дылары мен үстіміздегі жылға жоспары туралы ақпарат таратқан «АМТ» АҚ-тың баспасөз қызметі ком­панияның ресейлік «Рас­падская угольная компания» ЖШБ-ден (Кемер облысы­ның Новокузнецк қаласы) кө­мір концентратын сатып алу себебі туралы түсінік берді. Тү­сін­геніміз, Қарағанды метал­­лургия комбинатының кокс-химия өндірісі былтыр жыл бойы қажетті көмір­ден тапшылық көрген. Ком­панияның мәлімдеуінше, жалпы көлемі 250 мың тонна көмір және 50 мың тонна концентрат жетіспей қалыпты. Әсіресе желтоқсан айында кокс батареялары шикізат тап­шылығы салдарынан төмен өлшемдермен жұмыс іс­теуге мәжбүр болған. Ком­па­­нияға сондықтан сырттан көмір сатып алуға тура келген-мыс.

– 23 желтоқсанда кокс­тауға біздің компания «Распадская» угольная компания» ЖШБ-ден сатып алған «Ж» және «ГЖ» маркалы көмір концентраты жеткізілді. Тәжірибе көрсеткендей, ресейлік кон­цент­раттың сапасы метал­лургия комбина­ты Қара­ғанды шахталарынан алатын өнімнің сапасынан анағұрлым жоғары және кокстауға қойылатын бар­лық талаптарға сай. 10-15% көле­мінде сатып алынған «Ж» және «ГЖ» маркалы көмір кон­центраты кокс сапасын арттыруға мүмкіндік беріп, өндіріске оң ықпалын тигізуде, – деп хабарлады баспасөз қызметі.

Сөйтіп Кемер облы­сы­ның кәсіпорнымен ор­на­тылған уақытша әріп­тестік ұзақ мерзімге ұла­сатын сыңайлы. Мұны ком­пания­ның өзі де жоққа шы­ғарып отырған жоқ. Бұл орайда қарағандылықтар, әсіресе кеншілер қауымы көмір концентратын сырттан сатып алу жалғаса берсе, шахталар жабылып қал­май ма деп алаңдаулы. Қара­ғандыда «Комбинат қо­жайыны көмір өндіруші кәсіп­орындардан құтылуға бейіл екен» деген қауесет тар­а­ғаны да рас.
Қарағанды облыстық өнеркәсіп және индустрия­лық-иннова­циялық даму басқармасының мәліметіне жүгінсек, былтыр металлургия комбинатына 2646,6 мың тонна кокс өндіру үшін Қарағанды көмір бассейні­нен 3900000 тонна көмір, «Восточная» орталық байыту фабрикасынан 1800000 тонна концентрат жеткізілген. Биылғы жылдың жоспарына сәйкес, кокс-химия өндірісіне жергілікті шахталар мен ба­йыту фабрикасынан 4105000 тонна көмір және 1735000 тонна концентрат қажет.

Соңғы желтоқсан мен қаң­тар айларының аралы­ғын­­да «АрселорМиттал Темір­­­тау» АҚ-қа сырттан са­­тып алған 40000 тонна, яғ­ни жалпы көлемнің 10-15 %-ы мөлшеріндегі көмір кон­цент­раты жеткізілді. Ресей өнімінің сапасы темір жол тасымалына кететін шы­­ғынды да ақтайтын көрі­­неді. «АрселорМиттал Теміртау» АҚ көмірінің өзін­дік құны ашық әдіспен өнді­р­і­летін көмірдікінен жоғары. Оның нақты мөл­шерін анықтай алмасақ та, шамамен әр тоннасы 15-20 мың теңге деп болжауға болады. «Распадск» көмір компаниясының прейскурантына сәйкес, «ГЖ» маркалы концентраттың әр тоннасы 7200-8200 рубль, «Ж» маркалы концентраттың әр тоннасы 9750-12700 рубль тұрады және бұл жерде қосым­ша құн салығы мен темір жол тарифі есепке алынбаған. 

Жеткізушінің сауда сая­сатына сәйкес, бұл – ұзақ мерзімді әріптестік (кемінде екі жылға келісімшарт) және айына кемінде 100 мың тонна көмір сатып алу шартымен белгіленген бағаның түрі. 

Көлем бойынша жасалатын жеңілдік қосымша құн салығын есептемегенде әр тоннасына 100 рубльден ғана. Айналып келгенде, ең арзан деген ресейлік концентрат қарағандылық өнімнен кем дегенде екі есеге қымбатқа түседі екен.

Егер компания концентраттың 10-15 пайызын ғана сырттан тасыса, алаң­дамай-ақ қоюға болады. Оның үсті­не, «Восточная» ОБФ Қарағанды шах­та­ларының көмірін тұтынады. Бұл жерде ес­­керетін негізгі мәселе, сырт­тан әке­лі­­нетін концентраттың мөл­ше­рі жер­гілікті шахталардың металлур­гия ком­би­натын қамтамасыз ете алу жағ­дай­ына байланысты. «Көмір депар­таменті шах­­таларының жұмысына қарай сырт­тан әкелінетін концентраттың кокс өн­дірісіне қатысуы 100% құрауы мүм­кін», делінген компанияның ресми мә­лім­­демесінде.

Яғни, комбинатқа қажет көлемді тұ­рақты қамтамасыз етіп, ресейлік жет­кі­зушінің алдын орау үшін жергілікті кен­шілер аянбауы керек деген қоры­тын­дыға келеміз. Желтоқсан айында шахтерлер жалақыны көбейтуді талап етіп, дүрліккені естеріңізде болар. Ресейлік компаниямен қымбат келі­сім­ге бару соған орай жасалып отыр­ған кесір әрекет емес пе деген де ой ке­леді. Әйтпесе, Көмір департаментінің қа­зіргі уақытта жұмыс істеп тұрған сегіз шах­тасының жетеуі кокстаушы көмір өн­діреді. Сегізінші «Абай» шахтасы энер­ге­тикалық көмір шығарады. Көп­шіліктің бол­жауынша, шахталарға жабылу қаупі төн­се, бірінші кезекте осы шахта жабылады. Оның өзіндік құны ашық кен орындарынан алынатын өнімнен екі есе қымбат.

– Компания өкілдерінің айтуы­н­ша, бұл «АМТ» компаниясына ауадай қажет, – деді «Қорғау» кө­мір­шілер кәсіподағының төрағасы Марат Миргаязов. – Ресейлік компа­ния өз кө­мі­рін біздегідей бағамен бер­мей­ді. Оның үстіне, «Распадская» комп­а­ния­сы­ның ресурстары таусылмас­тай мол емес, олар көмірді тек белгілі бір мерзім ара­лығында жеткізіп беріп отыруға келі­седі. Көмірді Новокузнецкіден немесе өзі­міз­дің шахталардан жеткізуге кете­тін шығын айырмашылығы да жер мен көк­тей. Сондықтан алаңдайтын ештеңе жоқ.

Қарағандыда көмір өнеркәсібінің арда­герлерімен кездесіп, кәсіби тәжі­рибелі маман ретіндегі пікірін білу қи­ын шаруа емес. Сондай бірнеше май­тал­манның сөзіне құлақ асып көргенде түйгеніміз мынау: «АМТ» компаниясының шахталары жоғары сапалы көмір концентратын беруге қабілетті. Бұл орайда өндірісті ти­істі жабдықтармен қамтамасыз етіп оты­руды естен шығармау керек. «ГЖ» мар­калы көмірдің жетіспейтіні рас. Оған себеп – лава тапшылығы. Мы­са­лы, «Шахтинская» шахтасында бұрынғы сегіз лавадан қазір шағын бі­реуі ғана қалған. Ленин атындағы шах­тадағы жағдай да осындай. Мұның соңы жақсылыққа апармайды. Барланған кө­мір қоры 9 млрд тоннаны құрайды. Кез­інде 44 млн тонна майлы көмір өн­дірілген екен.
Сонымен өз шахталарымыз бен байыту фабрикамыз тұрғанда, мамандарымыз барда көмір концентратын сырттан сатып алу не үшін қажет болды? Бір есептен, өнім көлемі мен сапасын арттыру үшін өндірісті дамыту, жетілдіру керек. Оның бәріне қыруар қаражат қажет. 2008 жылдың маусым айында Қазақстан Үкіметі Көмір өнеркәсібін дамытудың 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасын мақұл­дады. Сол тұжырымдамада Қара­ған­­дының кокстаушы көміріне деген сұраныс 2020 жылға қарай 25 млн тоннаға дейін артады деп болжанған еді. Осы сұранысты қанағаттандыру үшін жаңа шахталар салу жайы да ойлас­ты­рылды. Сонымен қатар «АМТ» АҚ-тың жұмыс істеп тұрған шахталарында күр­делі құрылыс-монтаж жұмыстарын жүр­гі­зіп, әлемдік талаптарға сай проходка және өндіріс жабдықтарын сатып алу жоспарланды.

Алайда Үкіметтің 2014 жылдың 28 маусымындағы «Қазақстан Рес­пуб­ли­касының отын-энергетика кеше­нін дамытудың 2030 жылға дейін­гі тұ­жы­рымдамасын бекіту туралы» қау­лы­сында белгіленген меже әлде­қай­да төмендетіліп, 2020 жылға қарай өн­ді­рі­летін кокстаушы көмір көлемі 14,1 млн тон­на болады деп нақтыланды.

Үкімет көмір өндірісін ұлғайтуды осы бағыттағы жалғыз ірі компания «АрселорМиттал Теміртаумен», ал сұ­ра­­ныстың өсуін болат өндіру қуатын 6 млн тоннаға дейін жеткізу жобасымен байланыс­тырады, әрине. Аталған тұжы­рым­­дамада баяндалғандай, Қарағанды кө­мір бассейнінде жоғары сапалы, әлем­дік нарықта бәсекеге қабілетті кокстаушы көмірдің мол қоры бар. Олай болса, «АМТ» АҚ-тың басшылығы өзінде бар­ды өзгеден тасып, екі шығындалып отыр­ғаны несі?! Мыңдаған адамның тір­шілік көзі болып отырған өндіріс тағ­ды­рын өзім білемге салуға ешкімнің де құқы жоқ. Мәселе оң шешімін таппаса, Үкімет қарап отырмас деп сенеміз.

Қайрат ӘБІЛДА,
«Егемен Қазақстан»

ҚАРАҒАНДЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.11.2018

«Қазақстан темір жолы» және «ҚазМұнайГаз» басқармаларының жаңа төрағалары тағайындалды

20.11.2018

Қайрат Әбдірахманов ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблея басшылығымен кездесті

20.11.2018

ШҚО-да бір аптада 125 жиналыс өткізетін әкімдіктер де бар

20.11.2018

Лондонда Димаштың жеке концерті өтті

20.11.2018

Солтүстік Қазақстанда заманауи оқушылар сарайы ашылды

20.11.2018

Шымкентте «Жамиғат-ат тауарих» және «Зикзал» кітаптарының тұсаукесері өтті

20.11.2018

Түлкінің керуі (Бүркітшінің әңгімесі)

20.11.2018

Көкшетауда «Мәлік Ғабдуллин және жаңа қазақ­стандық патриотизм» атты халықаралық конференция өтті

20.11.2018

«Қазақквартет» көрермендермен қауышты

20.11.2018

Әмина Өмірзақованың ғасыр тойы ЮНЕСКО көлемінде тойланады

20.11.2018

Миланка Карич: Басым бағыттар қамтылған

20.11.2018

«Серікбол Қондыбай. Рух жауынгері» атты деректі фильмнің көрсетілімі болды

20.11.2018

Жолдау-2018: Табыс артса, өмір сапасы жақсарады

20.11.2018

Жастар өмірі жайлы мюзиклдің премьерасы өтті

20.11.2018

Батыс Қазақстан облысында 50 кәсіпорын қызметкерлерінің айлық еңбекақысын өсірмек

20.11.2018

Георгий Церетели ел бастамаларына жоғары баға берді

20.11.2018

Киелі жерлердің рухани маңызы

20.11.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының Төрағасымен кездесті

20.11.2018

Төкпе жырдың төресі - Мұрат Мөңкеұлы

20.11.2018

Атырауда 13 мектеп үш ауысыммен оқытады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу