Маңғыстау орталықтарға неге зәру?

Аудан орталықтарын айтпа­ған­да, Ақтау қаласының өзінен жастар немесе ересектер, ақын, ғалым, жазушы дегендей зия­лы қауым өкілдері бас қосып, тағы­лым­ды-тәлімді іспен айналысатын орындарды табу қиын.

Егемен Қазақстан
13.02.2018 1714
2

Бұл тұрғыда алдымен ауызға ілінетін тұс – Маңғыстаудың мұра-мәдениетіне қатысты. Маңғыстау туралы бүгінгі біз біле­­тін дерек – өлке тарихының бол­машы беттері ғана. Тау мен тас­ты сөйлетіп, алыстағы мұ­ра­ғаттарды ақтарып, өткен­нен сыр тарту жұмыстары толыққанды жүргізілді дей алмаймыз. Ұсыныс бар да, ұмтылыс жоқ, ынта бар да, ыждаһат жоқ. Осы орайда өңірдің тарихын, шежіресін, этнографиясын зерттейтін орталық, әлде ғылыми-зерттеу институтының қажеттігі аңғарылғалы да көп болған. Мұралар бізге тек атауына малдану үшін берілмегендігін ұғынып, оны жеткілікті зерттеу ісіне ден қоятын кез келгенмен, ізгі іспен айна­лы­­са­тын орталық жоқ. Ескерткіштерді тек санап, қорғап қана қоймай олар­ды тану, олардағы жазуларды оқып-зерделеп талдау, руна тілі – мұның бәрі тұнжыраған күйі әлі тұнып тұр. Маңғыстау та­би­ғи-мәдени қорығы жанынан, әлде тіпті өз алдына арнайы орын ашып, ауқымды істерді сол орталықтағы мамандардың мойнына жүктесе ғой дейсің! Өз алдына әр жерден тиіп-қашып, үзіп-жұлып зерттеп-жазып, бір мәселеге бірнеше түрлі түсінік беріп, оқырмандардың санасын сан-саққа тартқан тарихи-та­нымдық еңбектерді топтас­тырып, ізденіс жұмыстарын ғы­­лыми тұрғыда талқылай жүр­гі­зіп, бір арнаға тоғыстырса ғой дейсің! Ескерткіштердің де, тұрмыстық қолданыста бол­ған алаша, текемет, бау-бас­құр, өзге де бұйымдардың ою-өр­нектері, нақыш-мәнері өз сырын бүгінге дейін жеткілікті ашқан жоқ. Сондықтан ұрпаққа ұлттық дәстүрді насихаттайтын, рухани орындар көп­шіліктің қызығушылығын тудыратын анық. Кейбір дәстүрлердің бүгінгі кезеңде күнделікті тұр­мыс­та қажеттілігі болмауы да мүмкін. Бірақ оларды халық жадында жаңғырту ескі күнге оралуды көксеу емес, кім екенімізді танып, кешегіні қастерлеу.

Сондай-ақ Маңғыстауда жас­тар үшін арнайы орталықтар кем­шін. Жастың бәрін театр­дан табамыз деу қате және Ақтау қаласындағы «Арман» жас­тар орталығының ауқымы тар. Ол жастар саясатына сай өз жұмысын атқарып отыр, бі­рақ облыс жастарының бос уа­қы­­тын тиімді өткізуіне, белгілі бір нәрсемен ай­налысуына мүм­кіндік жоқ. Ізде­немін деген­ жастарға ізде­ге­нін тауып, ұлттық-тарихи жә­не заманауи бағ­дар беріп, қанат­тан­дырып отыратын рухани ор­даның болғаны дұрыс деп есеп­тейміз.

Маңғыстаулықтар үшін қажетті нәрсенің тағы бірі – мүгедек балаларға арналған мемлекеттік деңгейдегі орталық. Жеке кәсіп­кер­лік бағыттағы орындар бол­ғанмен, Астанадағы «Ана мен бала» орталығы секілді ке­шен­ді, әрі кең көлемді емдеу, оңалту жұ­мыстарын жүргізетін, пси­хо­логиялық көмек беретін ма­ман­­дандырылған мекеме қажет-ақ. Қазір балалар арасында аутизм, дауна, ДЦП сынды сырқат түр­лері көп. Оларды емдету үшін немесе уақытымен ем қа­былдап тұру үшін ата-аналарға Ас­тана, Алматы қалаларына бару мәжбүрлігі туындайды. Науқас баламен жол жүру, қаржылық жағдай дегендей, аталмыш орынға бір барудан бірнеше мәсе­ле атойлап шыға келетіні бел­гілі. Маңғыстаудан мүгедек балаларға арналған оңалту, емдеу орталығы ашылса, Ақтаудың өзін алыс көретін ауылдық жерлердегі ата-аналар үшін ауру балаларын Астана мен Алматыға апару арман күйінде қалмас еді.

Экологиялық тұрғыда сөз қоз­ғағанда Каспий теңізінен аттап кете алмаймыз. Теңіздің фло­расы мен фаунасы, оған сырт­қы күш­тер­дің әсері, су асты ағын­да­ры, теңіз болашағын қауіп­сіз­ден­­діру бағытындағы ғылыми-зерт­теу орталығы Ақтау түгілі, рес­п­убликаның маңдайына біт­пей келе жатқан бақ.

Мемлекет басшысының бұ­қа­ралық спортты дамыту және са­лау­атты өмір салтын насихаттау тап­сырмалары негізінде соңғы жылдары өңірде спорттық кешендер көптеп ашылды. Әрбір кешеннің ауласына шоғырланған көліктерге қарап, «осы кешендер ашылғанға дейін халық қайда барып, немен айналысқан?» деп ойлайсың, жаттығып жүрген жастарды көріп қуанасың. Жоғарыда айтылған рухани және медициналық бағыттағы орт­а­лықтардың да осын­шалықты қажет екені белгілі. Ақтау­дың көр­кін асырған әдемі ғи­ма­рат­тарда орналасқан орта­лық­тарда тұрғындар өзіне қажетті қызмет түрлерін тауып жатса дейсің...

Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

Маңғыстау облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің Төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

21.02.2019

Қызылорда облысында электронды кітапханалар жұмыс істейді

21.02.2019

Шымкентте «Шымкентплан» құрылды

21.02.2019

Қарағанды облысында биыл дәрігерлерге 63 пәтер беріледі

21.02.2019

Ғалымбек Кенжебаев қазақ боксшыларының финалдағы жеңілісін түсіндірді

21.02.2019

Бангладеште өрт салдарынан 81 адам қаза тапты

21.02.2019

Мәжілісте Арал өңірінің өзекті мәселелері талқыланды

21.02.2019

Михаил Кукушкин Марсельдегі турнирдің ширек финалына өтті

21.02.2019

Қазақстан баскетболшылары әлем чемпионатына іріктеу кезеңінде Австралияны қабылдайды

21.02.2019

Қазақстандық гимнастар Мельбурндегі әлем кубогі кезеңіне қатысуда

21.02.2019

Австрияда шаңғы спорты түрлерінен әлем чемпионаты басталды

21.02.2019

Мәжілісте оңалту және банкроттық рәсімдерді жетiлдiру мәселелеріне қатысты дөңгелек үстел өтті

21.02.2019

Обыр дертінің соңғы кезеңінен келетін қауіп сейілді

21.02.2019

Бала Бақытжан «Өртте көрсеткен қайсарлығы үшін» медалімен марапатталды

21.02.2019

Елордада «Құқықтық тәртіп» жедел алдын алу іс-шарасы өтуде

21.02.2019

Мобильдік топтар базарларды аралап, бірыңғай жиынтық төлем туралы ақпарат беруде

21.02.2019

2018 жылы 4,9 мыңнан астам мүгедек жұмыспен қамтылды

21.02.2019

Қызылорда облысында тұрмысы төмен отбасыларға баспана салынып жатыр

21.02.2019

Елбасы сот жүйесіне өзгертулер енгізуге қатысты заңдарға қол қойды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу