Экономикалық өсім – ел несібесі

Ө­ткен жылы дүние жүзін­­дегі экономикасы дам­ы­ған мемлекеттердің, сондай-ақ Қазақстанмен қоң­сы­лас қонған бірқатар ел­дер­дің экономикасында оң өзгерістер орын алды. Елі­­м­іздің 2017 жылғы әлеу­­­­меттік-экономикалық дамуы­на, республикалық бюд­жеттің ат­қарылуының ал­дын-ала қоры­тын­­дысы­на көз жүгіртсек, осы оң өз­­г­е­ріс­терден Қазақстан да тыс қалмағанын байқауға болады.

Егемен Қазақстан
19.02.2018 16332
2

Былтыр еліміздегі ішкі жалпы өнімнің көлемі алдың­ғы жылмен салыстырғанда 4 пайыз­ға өсті. Инвестициялық капитал да айтарлықтай ұлғайып, 5,5 пайыз­дық өсім тіркелді. Экономикадағы өсім­ге «Нұрлы жол» мемлекеттік бағ­дар­лама­сы­ның және Мемлекеттік ин­дус­триялық-инновациялық даму бағ­дарламасының аясында жүзеге асырылып жатқан жобалардың арқасында қол жеткізілді деуге болады.

Ел Үкіметінің хабарлауынша, өнер­кәсіп саласы, көлік, байланыс, сауда, ауыл шаруашы­лығы және құрылыс салалары қарқынды дамып келе жатқаны байқалады. Әсіресе өнеркәсіптік өндіріс көлемі 7,1 пайызға өскен. Кен өндіру өнеркәсібі мен кен орындарын игеруде 9,3 пайыздық өсім тіркелсе, мұнай өн­діру 10,5 пайызға, табиғи газ өндіру 10,1 пайызға, темір рудасын шығару 6,9 пайызға, көмір мен лигнит өндіру 6 пайызға артқан. Яғни табиғи газ, металл рудасы, көмір мен лигнит өндірудің қарқын алғаны, сондай-ақ мұнай өнім­дері мен металлургия өнеркәсібі өнімдерін шығарудың жолға қойылғаны ішкі жалпы өнімнің ұлғаюына айтарлықтай ықпал етті деуге болады. Мәселен, 4 па­йыздық өсімнің жартысы­нан астамы шикізат өндірісі мен өңдеу өнеркәсібінің үлесіне тие­тініні осыны аңғартады.

Макроэкономикалық зерттеулер орталығы дирек­торы­ның орынбасары Қуаныш Бейсенғазиннің айтуынша, шикі­заттың дүниежүзілік бағасы­ның біршама көтерілгені, оның ішінде кө­мірсутегінің бағамы жыл соңына қа­рай 60 доллардан асып түскені ішкі жалпы өнімнің өсіміне ерекше ықпал етті. 2017 жылы Қазақстанда мұнай өнер­­кәс­ібі біршама дамыды деуге толық негіз бар.

Өңдеуші саладағы 5,1 пайыз­дық өсімге фармацевтика, тоқыма бұйымдар, қағаз және қағаз өнімдері, азық-түлік өнімдерінің көптеп шығарыла бастағаны серпін бергенін атап өту керек. Мәселен, бұл көрсеткіш фармацевтика саласында 41,8 пайызға, тоқыма бұйымдар шығаруда 11,2 пайызға, қағаз бен қағаз өнімдерін шығару ісінде 5,6 пайызға, мұ­най өнімдерін өндіруде 5,1 па­йызға, азық-түлік және сусын өнді­рістерінде 4,1 және 4 пайызға тең. Жиһаз шығару ісіндегі өсім кө­лемі 9,4 пайызды, металлургия өнеркәсібінде 5,9 пайыз, машина жасау саласында 5,6 пайызды құрағанын айта кетейік. Бүгінгі таңда өнеркәсіп өнімдерін өндіру ісінде Атырау облысы алдыңғы қатардан көрініп отыр.

Ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов келтірген деректерге көз жіберсек, эконо­микамыздың драйвері болуға тиіс ауыл шаруашылығы саласында да біршама жақсы нәтижелер бар.

– Ауыл шаруашылығындағы өсім 3,7 пайызды құрады. Өсімдік шаруа­шылығындағы шығарылым 2016 жылғы деңгейде сақталды. Мал шаруашылығы өнімдерінің көлемі 3,9 пайызға артты,– дейді ми­нистр. Еліміздің 14 облы­сын­­да ауыл шаруашылығы ілгері­леп ке­ле­­ді деуге болады. Осы са­ла­ның даму қар­қы­ны бойынша Маң­ғыстау, Павлодар, Жам­был, Ақ­төбе облыстары көш бастап тұр.

Үкіметте келтірілген де­рек­­тер бойынша, 2017 жы­лы инвес­тициялық капитал ай­тарлықтай ұлғайғаны байқалады. Оның өзі экономикалық белсенді­лік­ті қамтамасыз ететін басты факторлардың бірі екенін ескерсек, бұл өте маңызды. Со­нымен, өт­кен жылы негізгі капиталға құйыл­­­­ған инвестициялардың жал­пы көле­мі 65,4 пайызға өсіпті.

Шымкент мұ­най өңдеу за­уы­тындағы жаңғырту және реконс­трукциялау жұмыстары, «Теңіз» кен орнында үшінші буын­ғы зауыт құрылысы, Атырау мұ­най өңдеу зауы­­тын­дағы шикі­затты терең­детіп өң­деу ке­шені көр­сеткіштің жоғары­лауына негіз болған.

Өткен жылы құрылыс секторында да оң өзгерістер тіркеліп, 1,9 пайыз өсімге қол жеткіздік. Бір айта кетерлігі, құрылыс сала­сы еліміздің барлық облысында дерлік қарқын алып келеді. Әсі­ресе, Қостанай, Ақмола, Қызыл­орда, Ақтөбе облыстары үлкен жетістіктерге жеткен. Ал тұрғын үйлерді тапсыру қарқыны бойынша Батыс Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан, Қостанай, Павлодар сынды облыстар алдыңғы орыннан көрінді.

Қазақстанның сыртқы сау­да­сының көлемі өткен жылдың 9 айында 69,5 миллиард АҚШ долларына жуықтапты. Бұл алдың­ғы жылдың сәйкес кезеңі­мен салыстырғанда 25,1 пайызға ар­тық. Яғни, 2017 жылы экспорт 31 пайызға, импорт 15 пайыз­ға өскен. Жалпы, сыртқы сауда­дағы әріптестеріміздің қатары көбейе түскенін және олармен арадағы сауда қатынастары жыл санап қанат жайып келе жатқанын атап өткен жөн. Бү­гінгі таңда Ресей, Қытай, Ита­лия, Нидерланд, Франция, Швей­цария, Өзбекстан, Гер­мания, Түр­кия және Испания ел­дері сырт­қы саудадағы басты әріп­тес­тері­міздің қатарына жатады. Ресей, Қытай елдерімен ара­дағы эко­номикалық байла­ныс­тардың әуел бастан жолға қойыл­ғаны белгілі. Жоғарыда тілге тиек етілген он елдің ішін­де Өзбекстанмен арадағы бай­ланыс өткен жылдан бас­тап бұрынғыдан да беки түсті. Көр­шілес елмен арадағы сау­да-саттықта экспорттың үлесі 30 пайызға, импорт көлемі 27 па­йызға өскені осыны аңғартады.

Өткен жылы өсім байқалған салаларды айтқанда көлік сала­сына тоқтала кеткен жөн. Көлік қызметтерінің көлемі 4,8 пайызға, жүк тасымалдау қар­қыны 5,2 пайызға, жолаушы­лар тасымалдаудағы өсім 1,7 пайызға артты. Соңғы жылдары еліміздің транзиттік әлеуеті де ай­тарлықтай күшейіп келеді. Мәсе­лен, «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» транзиттік көлік дәлізі­нің тиімділігі артып, тасымал көлемі айтарлықтай ұлғайған. Ақ­тау теңіз порты, «Қорғас» құрлық порты арқылы өтетін контейнерлік тасымалдың ауқы­мы да арта түсуде.

Экономиканың алға басуы әлеуметтік саладағы ахуалға оң әсе­рін тигізетіні түсінікті. Олай болса, 4 пайыздық өсім көрсет­кіші халықтың тұрмысын жақ­сартуға да ықпал етуге тиіс.

Арнұр АСҚАР,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу